Berisping maakt weg vrij voor herverkiezing

AMSTERDAM - De kans dat Newt Gingrich dinsdag wordt herkozen als Speaker van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigen is aanmerkelijk toegenomen. De commissie voor de ethiek lijkt namelijk akkoord te gaan met een berisping van de Republikeinse leider voor het schenden van de officiële regels van het Congres. Bij een zwaardere straf zou Gingrich gedwongen worden zijn functie op te geven.

Tegen Gingrich loopt al enige tijd een intern onderzoek van het Huis in verband met mogelijk fiscaal gesjoemel. Tijden heeft hij alles ontkend, maar vorige maand bekende de Speaker dat hij het Huis in opspraak had gebracht door niet na te laten gaan of hij onbelaste donaties onder meer mocht gebruiken voor het financieren van een cursus aan het college, waar hij docent is. Ook gaf hij toe 'niet opzettelijk' onjuiste informatie te hebben gegeven aan de onderzoekscommissie over projecten waar hij financieel bij is betrokken.

De vier commissieleden die het voorwerk hebben verricht, twee Republikeinen en twee Democraten, kunnen zich, aldus Republikeinse bronnen, vinden in een berisping als straf. Komende woensdag moet de voltallige commissie voor de ethiek - vijf Democraten en vijf Republikeinen, van wie de Republikeinse afgevaardigde Nancy Johnson voorzitter is - bepalen of zij dit voorstel overneemt. Voor 21 januari moet het hele Huis van Afgevaardigden dan stemmen over de straf voor de Speaker.

Zou er niettemin voor een zwaardere straf worden gekozen, bijvoorbeeld een schorsing, dan kost dat Gingrich zijn voorzitterschap van het Huis. De officiële regels bepalen dat iemand met een dergelijke straf op zijn conto geen leidende functie kan bekleden in het Congres en geen voorzitter kan zijn of worden van een van de vele commissies. De zwaarste straf die Gingrich ten deel zou kunnen vallen is verwijdering uit het Huis van Afgevaardigden.

De Democratische leiding in het Huis heeft in alle toonaarden ontkend dat de vier onderzoekers al zijn overeengekomen voor een berisping te kiezen. David Bonior, de plaatsvervangend fractieleider, noemde berichten uit het Republikeinse kamp hierover “een nieuwe wanhopige poging om de geloofwaardigheid van de Speaker nog weer een beetje op te krikken”. Binnen het Democratische kamp is er een flinke groepering die op de val van Gingrich uit is. Die groep heeft de Republikein nimmer vergeven dat hij in 1989 zoveel aanklachten wegens onethisch gedrag aankaartte tegen de toenmalige Democratische Speaker Jim Wright dat die niet alleen zijn functie beschikbaar moest stellen, maar ook terugtrad als Congreslid. En dat moet worden gewroken.

Wrevel is er in het Huis ook ontstaan over de mededeling van twee Republikeinse leden van de commissie voor de ethiek dat ze op voorhand tegen een schorsing van Gingrich zijn. Julian Dixon, een Democraat uit Californië, die voorzitter van de commissie voor de ethiek was ten tijde van het onderzoek tegen Wright, zei dat het zeer ongebruikelijk is dat commissieleden alvast publiekelijk hun mening uitdragen voordat de voltallige commissie tot een slotsom is gekomen.

Gingrichs herverkiezing tot Speaker, komende dinsdag, is waarschijnlijk, maar nog niet helemaal zeker. De Republikeinen hebben op dit ogenblik een meerderheid van 19 stemmen in het Huis. Een Republikein, Michael Forbes, uit New York heeft zich tegen Gingrichs herverkiezing uitgesproken zolang er geen conclusie is getrokken door de commissie voor de ethiek en zeker dertien andere Congresleden hebben hun reserves.

Mochten zij, aangevuld met een handvol collega's uit de Republikeinse fractie, zich van stemming onthouden dan ligt Gingrich er uit. De verwachting is dat als zij moeten kiezen tussen herverkiezing van de huidige Speaker en het mede in het zadel helpen van de Democratische leider Dick Gephardt ze met het mes op de keel wel op Gingrich zullen stemmen.

Er bestaat nog een, bijna te fantastisch, scenario: een andere, Republikeinse kandidaat voor de stoel van de Speaker, of een tijdelijke Speaker van buiten het Huis. Nergens in de Amerikaanse grondwet staat namelijk dat de leden van het Huis van Afgevaardigden de Speaker uit hun midden moeten kiezen. De Democraat Bart Stupak uit Michigan heeft al de naam van een gezaghebbende maar momenteel werkloze Republikeinse politicus naar voren geschoven: de in november bij de presidentsverkiezingen verslagen Bob Dole.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden