Berichtgeving over referendum had overzichtelijker gekund

Meerdere lezers klaagden na het referendum van 6 april dat de berichtgeving in Trouw eenzijdig gericht was op een 'ja' over het associatieverdrag met Oekraïne.

Eén reactie bevatte het woord 'kil'. Kil in de betekenis van 'afstandelijk' is voor journalisten complimenteus. "Met 'kil' bedoelde ik dat de berichtgeving over het referendum op mij plichtmatig overkwam", legde de lezer echter uit. "Voor een kwaliteitskrant had het verdiepender gemogen."

Een andere lezer verweet de redactie dat zij 'niet één tegenstander van formaat aan het woord heeft gelaten'. Ja, Thierry Baudet, lid van het Filosofisch Elftal van Trouw, schrijver, publicist, opiniemaker en één van de initiatiefnemers van het referendum, kreeg volop ruimte zich te profileren. Maar werd hij in het artikel in de Verdieping van 2 april evengoed niet gekwalificeerd als 'intellectueel populist', een spreekbuis van de onderbuik?

De kritische lezer verweet de krant 'censuur'. Hoe viel volgens hem anders te verklaren dat in de weken voorafgaande aan het referendum in de brievenrubriek niet één inhoudelijke reactie over dit onderwerp was geplaatst? Schond de krant daarnaast de journalistieke ethiek door, behoudens het redactioneel commentaar, een als zodanig verondersteld 'ja'-standpunt aan lezers 'op te dringen'?

De vraag of de krant eenzijdig over het referendum berichtte, is terecht. Bij het antwoord spelen echter niet alleen feiten, maar ook het gevoel een rol. Niet alle kritiek is gerechtvaardigd. Zo heb ik voor de veronderstelling dat lezers bewust in een richting zijn geduwd, die van een 'ja' tegen het associatieverdrag, geen enkele aanwijzing. Voor- en tegenstanders kregen een podium en van inhoud wisselende lezersbrieven haalden, hoewel sporadisch, de krant.

De krant heeft vanaf maart veel bericht over het referendum. Meerdere deelredacties waren hierin actief. Naast de politieke redactie waren dat onder meer de redacties Opinie, Verslaggeverij en Buitenland. Binnen de zelfstandige deelredacties geeft dat een gezamenlijke verantwoordelijkheid, die in de praktijk niet als vanzelf hoeft uit te monden in meer kwaliteit. Zo kan de noodzaak van onderlinge communicatie, het dagelijks uitwisselen van plannen en ideeën, in het journalistieke proces temporiserend werken.

Behalve veel, was de berichtgeving tot op de dag van het referendum vooral versnipperd. Er waren reportages (Baudet) en opiniebijdragen van onder meer hoogleraar Joop van Holsteyn en van Pepijn van Houwelingen en Beata Supheert van Burgercomité EU. Ingezonden brieven waren er over onder meer Baudet en corruptie in Oekraïne. Chef Opinie Monic Slingerland wijdde haar lezersvraag aan het referendum en er was een rubriek op binnenland.

Verder was er een 'dubbel' interview met Marit Maij (PvdA) en Harry van Bommel (SP), en een vraaggesprek met D66-leider Alexander Pechtold. Zeker de columnisten Rob de Wijk en Lex Oomkes kozen het referendum meermalen als onderwerp. Nieuws kwam meermalen uit de hoek van onderzoeksbureau Ipsos, dat samenwerkte met Trouw en Kieskompas. Verder waren er straatinterviews, een meer feitelijke serie over het referendum, een vraaggesprek met oud-'EU-president' Herman van Rompuy en nieuwsfeiten uit Brussel en van elders.

In dit geheel ontbrak een fundament. Een klassiek, dragend verhaal over inhoud en betekenis van het 2135 pagina's tellende associatieverdrag had zijn werk kunnen doen. In het ene artikel stond nu de referendumwet centraal, in het andere globaal het verdrag met Oekraïne. Verspreid er omheen alle overige bijdragen. Die verbrokkelde presentatie van de artikelen tezamen en het gebrek aan herkenning droegen niet bij aan het verlevendigen van de materie. Dat betekent niet dat de krant slecht heeft gepresteerd of zelfs faalde. Ze had met dit nieuwe fenomeen alleen moeite om voor de lezers een evenwichtig en bovenal overzichtelijk beeld te schetsen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden