Bericht uit de onderwereld

Tot de weinige min of meer gerespecteerde criminele activiteiten behoort sinds de zondeval denk ik toch wel de ontsnapping. Je snapt dat mensen weg willen uit het gevang, hoe terecht ze daar ook zitten. Misschien heeft de ontsnapping iets te maken met onze heenzending uit het paradijs. Sindsdien zoekt de mens het geluk, waaraan hij heel even geroken heeft. Het leven valt met enige overdrijving dan ook te beschrijven als een voortdurende ontsnappingspoging. Je ontsnapt aan je lot, aan de armoedige omstandigheden uit je jeugd, aan je rotbaan, aan weet ik wat. Denk aan de vier Bremer stadsmuzikanten van wie ik hier de eerste wil aanhalen, de ezel: 'Jarenlang had het dier de zakken onverdroten naar de molen gedragen, maar zijn krachten verminderden en hij werd ongeschikt voor het zware werk. Toen bedacht zijn meester hoe 't hem minder duur in de kost zou worden, maar de ezel merkte dat de wind uit de verkeerde hoek woei, liep weg en ging naar Bremen; daar dacht hij, kon hij wel stadsmuzikant worden.' Eigenlijk willen we allemaal stadsmuzikant worden, vooral als we in de bak zitten. Overigens is het niet zo vanzelfsprekend als het lijkt dat we de ontsnapping snappen. Ten tijde van de slavernij bestond er een ziekte geheten 'drapetomanie', in 1851 omschreven als een psychische aandoening die zwarte slaven ertoe zou drijven hun gevangenschap te ontvluchten. The Times They Are a-Changin'.

Een van de beroemdste films ooit naar een waar verhaal gemaakt is 'Escape from Alcatraz', en je hoeft er eigenlijk niet naartoe om ervan te genieten: drie gevangenen slagen erin om uit de zwaarst bewaakte gevangenis ter wereld, op het eiland Alcatraz in de Baai van San Francisco, te ontsnappen. Of de gevangenen het in werkelijkheid gehaald hebben, is onbekend, maar in de film slagen ze er in en hoewel ons rechtvaardigheidsgevoel ons zou moeten zeggen dat we deze ontwikkeling afkeuren, leven we toch met ze mee. Escape from Alcatraz is een feelgoodfilm. Ik moest eraan denken vanwege de spectaculaire ontsnapping van twee Amerikaanse moordenaars. Ze hadden een gat weten te maken in een stalen muur en waren via allerlei pijpleidingen naar buiten gekropen. Vooral het moment dat ze ergens een putdeksel oplichten om hun vrijheid tegemoet te gaan spreekt tot de verbeelding. Het is niet goed voor ze afgelopen. De ene slechterik, Richard Matt, werd na drie weken gevonden en doodgeschoten; de andere, David Sweat (zo laten! niets meer veranderen aan die namen!), werd even later bij de grens met Canada neergeschoten en opgepakt. Hij vertelde dat ze een dag eerder al ontsnapt waren, maar dat ze, toen ze het putdeksel oplichtten, het op die plek te druk vonden op straat. Vandaar dat ze terugkeerden en een dag later een andere, wat minder openbare put uitkozen. Ook dat zie je voor je: ergens in een woonwijk komt opeens het putdeksel omhoog; twee hoofden kijken even in het rond en doen het putdeksel boven zich weer dicht. Een bijna letterlijke weergave van de onderwereld. Een Oscar voor het script lijkt me wel het minste.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden