Bergkaas mag wel wat kosten

De trend is dat Europese boeren moeten concurreren op de wereldmarkt. Maar Frankrijk houdt vast aan landbouwsubsidies.

„Vorige week hebben hier we al sneeuw gehad”, vertelt Gilberte Vial. „Overmorgen gaan de koeien weer naar beneden.” Al dertig jaar weidt haar man Bernard in de zomer zijn koeien op ruim 1700 meter hoogte, op de berg Semnoz bij de Franse stad Annecy.

De Vials hopen dat hun dochter Sandrine het bedrijf overneemt. Dat ze iedere ochtend om vijf uur op moet staan en dat het dan koud kan zijn, schrikt Sandrine niet af. „Ik zou graag hier blijven, het bevalt me.” Maar de onzekerheid van het boerenbestaan doet haar twijfelen.

De bergboeren hebben financiële steun nodig, dat wil het Franse voorzitterschap van de Europese Unie de andere lidstaten graag duidelijk maken. En daarom neemt minister Barnier van landbouw zijn collega’s mee de berg op, om kaas te proeven. Lekkere kaas, die ook wat mag kosten – op rekening van de Europese Unie (zie kader).

Veel landen vinden dat het wel wat minder mag met de landbouwsubsidies, Groot-Brittannië en Zweden voorop. Ook Nederland vindt dat het beleid moet veranderen, zegt minister Verburg. „Maar voedsel blijft een eerste levensbehoefte. We willen een gemeenschappelijk landbouwbeleid behouden, ook na 2013.” Tot die tijd zijn de financiële zaken geregeld, in Annecy spraken Verburg en de andere landbouwministers voor het eerst over de periode erna.

Minder subsidie en meer marktwerking, dat was de afgelopen jaren de trend in de landbouwpolitiek. Steun voor het produceren van graan, melk of druiven is steeds verder beperkt. Boeren krijgen nu nog wel inkomenssteun, gebaseerd op de hoeveelheid grond die ze bebouwen of op de bedragen die ze in het verleden kregen.

Alle landen zijn het erover eens dat de verdeling van het geld moet veranderen. Het moet voortaan gaan om de bijdrage die boeren leveren aan het in stand houden van fraaie landschappen, de zorg voor natuur en milieu en het dierenwelzijn. Natuurverenigingen en andere organisaties zouden ook aanspraak kunnen maken op Europees geld.

Maar de sterk stijgende vraag naar voedsel op de wereldmarkt, die de komende decennia zal verdubbelen, heeft het debat veranderd. Circa 900 miljoen mensen lijden op dit moment al honger en dus lijkt het logisch om een sterke Europese landbouw op de been te houden.

De gevolgen van de klimaatverandering maakt het boerenbestaan de komende jaren bovendien onzeker. „Voedselzekerheid wordt weer met hoofdletters geschreven”, concludeert Verburg. Frankrijk gaat verder: „Voedselproductie is geen zaak van de vrije markt, maar van de maatschappij”, aldus minister Barnier. Hij stelt daarom „niet de markt maar de mens” centraal en wil vasthouden aan structurele steun voor de boeren, zeker die in ’marginale gebieden’ zoals de bergen. Hij rekent daarbij op de steun van zo’n twintig EU-lidstaten, waaronder Duitsland.

Voedselveiligheid speelt ook een rol: de angst voor Chinese melk is een serieuze zorg in de Franse media.

Met de melk van de koeien van de familie Vial is niets mis. Hun rauwmelkse kaas, tome des bauges geheten, vindt gretig aftrek. In de zomer van toeristen en de rest van het jaar van een groothandel.

„Het was prachtig daarboven”, erkent minister Verburg. „Natuurlijk is het belangrijk om de boeren te belonen voor het onderhoud van de alpenweide. Wat is een berglandschap zonder koeienbellen op de achtergrond? Maar ik heb ook gezien hoeveel steun deze boeren krijgen. Ze hebben echt niet zoveel te klagen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden