Bergers Koersk kregen keurig betaald

Ze waren dit jaar in het nieuws, soms kort en heftig. Anderen bleven liever in de schaduw van de gebeurtenissen staan. Hoe is met hen, de makers van het nieuws van 2001? Vandaag: Het lichten van de Russische onderzeeër.

DE MEERN - ,,Poetin is een klein, bleek mannetje'', viel Frans van Seumeren (51) op. ,,Maar zodra hij praat, zie je hoeveel intelligentie achter de pientere ogen van de Russische president schuilgaat.''

Mammoet, het bedrijf waarvan directeur Van Seumeren een van de eigenaren is, kreeg eind november van de Russische president een onderscheiding voor de berging van de atoomonderzeeër Koersk. Het bedrijf klaarde de klus met het sleepbedrijf Smit Internationale. Het zinken van de atoom-duikboot, de 118 doden die daarbij vielen, het mysterie rond de oorzaak van het ongeluk en de moeilijkheidsgraad van de berging leidden ertoe dat de handelingen van Mammoet en Smit Internationale op de voet werden gevolgd.

De Russen waren erop gebrand de lichamen van de bemanning te bergen. Poetin beloofde na de ramp hen boven water te halen. De bergers boorden gaten in de romp, maakten daar kabels vast en lichtten het gevaarte van de zeebodem. Om de balans te bewaren moest de neus van de onderzeeër eraf worden gezaagd. Terwijl de Koersk onder een gigantisch ponton hing, werd naar de havenstad Moermansk gevaren. Half oktober lag de Koersk in het dok en zat het werk voor Mammoet erop.

In zijn directiekamer praat directeur Frans van Seumeren na. In het langwerpige vertrek komt hij achter zijn bureau vandaan en neemt plaats op een van de versleten leren stoelen aan een lange oude houten tafel met pluizige bordeauxrode kleedjes.

Uit de Koersk zijn 64 opvarenden gehaald. Toen de onderzeeër nog op de bodem van de Barentsz-zee lag, werden al de stoffelijke resten van twaalf van de 118 bemanningsleden geborgen. Zijn de ontbrekende lichamen tijdens de tocht naar Moermansk uit de duikboot gespoeld?

,,Nee, we moesten netten spannen voor de neus. Dus de lichamen konden er niet uit. Maar 64 stoffelijke overschotten valt mij nog mee. Ik had minder verwacht. Er heeft zich in de Koersk een explosie en brand voorgedaan. Daarbij zijn veel lichamen verdwenen.''

Trots is Van Seumeren vooral op de complexiteit van de klus. ,,Je hebt allerlei aspecten nodig om zoiets tot een succes te maken: doorzettingsvermogen, creativiteit en vakmanschap. Want je hebt te maken met een heel grote onderzeeër, zo eentje is nog nooit boven water gehaald. Bovendien is het een nucleaire boot en zijn er lichamen aan boord. Verder moet je letten op de verzekeringen en de ingewikkelde contracten.''

Van Seumeren heeft geluk gehad: de zee was minder wild dan verwacht. Hij nuanceert dat. ,,Wij hebben altijd geweten dat we tot half oktober goed konden werken.'' Het bedrijf is gewend onder moeilijke omstandigheden te opereren en risico's te nemen, zegt hij. ,,Negen van de tien keer gaat het in financieel opzicht goed en één keer gaat het mis. Dat weet je.'' In de branche staat het bedrijf bekend om zijn avontuurlijke inslag en risicovol gedrag. Volgens Van Seumeren is dat overdreven. ,,Wij denken overal goed over na. Als bijvoorbeeld een olieconcern een fabriek wil bouwen op de Filippijnen, brengen wij die in stukken naar dat land en hijsen sommige onderdelen ook op hun plaats. Je weet onderweg niet altijd wat je tegenkomt. Je moet bijvoorbeeld door het oerwoud in Indonesië of hebt oponthoud omdat de douane van India ons niet wil laten passeren. Wij lossen problemen op.''

Hoe Van Seumeren wegen zoekt om zijn doel te bereiken, ondervond ook zijn Britse juridisch adviseur in Moskou. De contractbesprekingen concentreerden zich in Sint-Petersburg, maar plotseling bleek dat de volgende dag in Moskou verder zou worden gepraat. Een vliegtuig naar de Russische hoofdstad was niet meer te boeken. ,,De nachttrein was de enige mogelijkheid'', zegt Van Seumeren. ,,Juriste Betty, een aristocratische dame, riep tegen mij dat zij niet in die trein zou gaan. Ik zei: Betty, je krijgt een prachtige coupé met wc en douche voor jou alleen. Uiteindelijk kwam Betty bij drie mannen in een cabine terecht. De trein was propvol. Iedereen was aan het hangen en dringen. Maar wij kwamen wél in Moskou om het contract af te ronden.''

De klus kostte de Russen 155 miljoen gulden (euro 70,5 miljoen). Hebben zij al betaald? ,,Het geld stond al bij ABN Amro in Utrecht voordat we begonnen. Steeds wanneer een deel van het werk was afgerond, werd een bedrag overgemaakt. Ik zou willen dat alle klanten zo snel betalen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden