Beperkt malariavaccin voor Afrikaanse baby's een stapje dichterbij

Door Europees geneesmiddelenagentschap EMA goedgekeurd middel is nog geen alternatief voor de gebruikelijke bescherming tegen de parasiet

In de strijd tegen malaria is een belangrijke mijlpaal bereikt. Het eerste vaccin tegen malaria ooit is positief beoordeeld door het Europees geneesmiddelenagentschap EMA. Dat vindt dat het middel ingezet kan worden in landen buiten de Europese Unie.

Iedere minuut sterft in Afrika een kind aan malaria. Naar schatting vallen er wereldwijd jaarlijks meer dan 600.000 doden door de ziekte. Verreweg de meeste sterfgevallen, ongeveer een half miljoen, zijn te vinden in Afrika. De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat 80 procent van de slachtoffers jonger dan vijf is. Het vaccin wordt voor Afrikaanse kinderen tussen de zes weken en 17 maanden aanbevolen. Juist in die landen waar de ziekte het meest voorkomt, en het sterftecijfer hoog is.

Teun Bousema, malaria-onderzoeker aan het Radboud Universitair Medisch Centrum in Nijmegen, waarschuwt voor het gevaar dat het algemene publiek denkt dat andere bescherming tegen malaria nu niet meer nodig is. "Daar moeten we dus niet mee stoppen", zegt hij. "Het vaccin is echt een toevoeging."

Het vaccin, merknaam Mosquirix, heeft een aantal beperkingen. Ongeveer de helft van de kinderen tussen de vijf en zeventien maanden wordt maar beschermd tegen malaria. Bij baby's tussen de zes en twaalf weken is dat zelfs maar zo'n 30 procent. Dat blijkt uit grootschalig onderzoek onder 16.000 kinderen in acht Afrikaanse landen. De snelle afname van de werking van het vaccin na een jaar is een andere beperking.

Bousema juicht het toe dat het zogeheten 'lekkende vaccin' toch beschikbaar komt. Ook al beschermt het niet voor bijna 100 procent zoals andere vaccinaties die aan jonge kinderen worden gegeven. "Het is weer een middel tegen malaria erbij", zegt hij. "En dat is goed."

Plasmodium falciparum is de parasiet waartegen Mosquirix werkt. Door een beet van een besmette malariamug kan het nare beestje in de bloedbaan van de mens terecht komen. Koorts, hoofdpijn, spierpijn en braken ontstaan na zo'n tien dagen.

Omdat het vaccin een relatief lage effectiviteit heeft, is het voor westerse reizigers minder interessant. "De bestaande medicijnen om malaria te voorkomen, in combinatie met bescherming als lange kleding zijn veel effectiever", zegt internist Kees Stijnis van het AMC tropencentrum. Toch is hij positief over het vaccin, omdat het de ziektelast en sterfte aan malaria bij kinderen zal terugdringen. De EMA bepleit ook het gebruik van maatregelen als klamboes en insectendoders vanwege de beperkingen van Mosquirix.

De Britse farmaceut GlaxoSmithKline (GSK) deed een jaar geleden een aanvraag bij het EMA voor het gebruik van het vaccin dat hij had ontwikkeld. Een definitieve goedkeuring kan het agentschap niet geven, omdat de inenting voor buiten Europa bedoeld is.

Eerst zal de Wereldgezondheidsorganisatie WHO in november aanbevelingen geven over het vaccin. Bousema verwacht dat het advies van de WHO positief zal zijn. "Er is al zoveel geld in geïnvesteerd, en de resultaten zijn goed." Uiteindelijk is het aan de Afrikaanse landen zelf of ze de entstof gaan gebruiken.

Glaxo wil Mosquirix beschikbaar stellen voor een lage prijs zonder winstoogmerk, met een klein extra percentage om door te kunnen gaan met onderzoek en ontwikkeling van betere vaccins tegen malaria. Als de WHO groen licht geeft, en de landen zelf het vaccin willen, verwacht GlaxoSmithKline snel te kunnen leveren. Ze vervoeren twee miljoen vaccins per dag naar 170 landen over de wereld. GSK: "De capaciteit is geen probleem".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden