Bendeleiders El Salvador: meer vertrouwen in kerk dan in regering

Zaterdag voor Pasen was een opmerkelijke dag in het Midden-Amerikaanse staatje El Salvador. Voor het eerst sinds mensenheugenis ging een etmaal voorbij zonder dat er een moord werd gepleegd. De Engelse romanschrijver George Orwell heeft beschreven hoe totalitaire regimes kunnen goochelen met taal, net zolang totdat een woord het omgekeerde aanduidt van wat er in het woordenboek staat.

In El Salvador is iets soortgelijks gebeurd. Van 1980 tot 1992 woedde er een burgeroorlog tussen een rechts regime en linkse guerrillastrijders. Dat oogde voor de buitenwereld overzichtelijk en leende zich daarom voor internationale media-aandacht.

In 1992 veranderde er alles en niets. De vrede brak uit maar er kwamen nog bijna even veel mensen om. Alleen gebeurde dat niet meer in naam van een politiek conflict, in plaats daarvan vermoordden twee misdaadbendes elkaar en vele anderen. Het is een onoverzichtelijk geheel, niet passend in vertrouwde politieke schema's van links en rechts, geen strijd tussen licht en duisternis met de mogelijkheid van identificatie, en misschien verflauwde daarom de internationale aandacht.

Per honderdduizend mensen verliest in Nederland een persoon per jaar het leven als gevolg van moord. In het El Salvador van de 'vrede' ligt dat aantal zeventig maal zo hoog. Alleen Honduras, in dezelfde regio, is nog iets gewelddadiger, daar laten 86 op de honderdduizend mensen jaarlijks het leven. Maar in april daalde het aantal moorden in Honduras ineens opvallend.

De katholieke kerk speelde een belangrijke rol in die ontwikkeling, reden voor The Tablet, the International Catholic Weekly, om een artikel te wijden aan El Salvador, geschreven door een wetenschappelijke veldwerker.

Halverwege maart trok een bericht in de digitale krant Faro de aandacht. De krant meldde dat de regering had onderhandeld met allebei de bendes. Een plaatselijke bendeleider vertelde de krant later dat een belangrijke leider vanuit de gevangenis opdracht had gegeven een einde te maken aan de liquidaties. De regering ontkende vervolgens te hebben onderhandeld met de bendes, waarna bekend werd dat de kerk had bemiddeld.

De bendeleiders hadden meer vertrouwen in de kerk en ook in nog enkele niet-gouvernementele organisaties, dan in de regering. De bendeleiders erkenden dat zij een deel van het probleem waren en dat ze veel ellende hadden veroorzaakt in het land. Ze beschreven zichzelf als gemarginaliseerde slachtoffers van de burgeroorlog uit de jaren tachtig, maar bleven niet steken in zelfbeklag, want het geweld nam inderdaad zienderogen af.

Er pruttelen nog wat mensen door over de vraag of de kerk haar boekje niet te buiten is gegaan en daarmee het gezag van de staat heeft ondergraven. Maar de meeste mensen zijn gewoon erg blij en hopen en bidden dat de wapenstilstand tussen de bendes stand zal houden.

Een iets luchtiger onderwerp, ook in The Tablet, zijn trekvogels. De moderne bouwmethodes zijn te perfect geworden: vogels vinden niet meer de gebruikelijke gaten en andere plekken om hun nesten te bouwen. Het Bijbelse begrip 'de vogels van de muren' dreigt in deze tijd betekenisloos te worden.

Om de gevederde vrienden te helpen is vorig jaar het Green Pilgrimage Network opgericht. Een van de aanjagers is Naomi Tsur, onderburgemeester van Jeruzalem.

Het idee is om een netwerk van godsdienstige gebouwen geschikt te maken voor de bouw van vogelnesten voor trekvogels. Ze wil dat moskeeën, kerken en synagoges voor dat doel gaan samenwerken. Zorg om de natuur verbindt alle godsdiensten, aldus Tsur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden