Ben Hur gaat er gek genoeg in als koek

Zelf koestert ze de klassiekers die ze als kind zag, van 'Rear Window' tot 'Gone With the Wind'. Maar wat kan Jann Ruyters haar eigen zoons voorschotelen? Voor je het weet ben je in een generatiekloof beland.

Mijn liefde voor de films van Alfred Hitchcock heb ik van mijn vader en van de Duitse televisie die ze vaak uitzond toen ik kind was. Actrices als Janet Leigh, Grace Kelly en Tippi Hedren hadden eerst van die Duitse studiostemmen die ergens vanuit de ruimte leken te komen, voordat ze hun veel zwoelere Amerikaanse klank kregen. 'Wie geht's, Liebling?', fluistert Grace Kelly vlak voor ze een kus op de mond plant van de half slapende James Stewart in 'Rear Window'.

Het natte-haren-schone-pyjama-gevoel associeer ik met Alfred Hitchcock. Samen naar de rand van de bank schuiven als Cary Grant en Ingrid Bergman in 'Notorious' die eindeloze trap afdalen en dan niet op tijd aankomen bij de deur. Of de adem inhouden bij de zwarte kraaien die zich in 'The Birds' achter Tippi Hedren verzamelen op het klimrek. Hitchcock's vogels waren maandenlang goed voor een huivering, als ik na het achtste uur school langs het sportveld liep en zag hoe de meeuwen zich verzamelden.

Maar Hitchcock was niet de enige filmmaker die indruk maakte. Mijn vader was de roerganger, toen nog, en hij was zijn tijd vooruit met een filmsmaak die eigenlijk alle kanten op ging, al had hij duidelijk een hang naar het absurde. Hij kletste met de handen op de dijen om Louis de Funès, lachte te hard om Jerry Lewis. We werden samen blij van Danny Kaye.

Veel van die films zijn nu dierbare jeugdherinneringen die ik graag met mijn kinderen wil delen. Af en toe lok ik de jongens uit FIFA 14 en Whatsapp om ze zo'n oudje voor te schotelen. Als kind verslond ik ze, vooral de oude Hollywoodfilms; van het traumatische donkere bos van Sneeuwwitje tot aan de stampvoetende Scarlett O'Hara in 'Gone With the Wind'.

Met die betovering werkt het dezer dagen toch anders. Kijk samen met de technologisch verwende, wereldwijze jeugd van nu en je belandt zo in de generatiekloof.

Zo kijk ik met een vriendin en haar twaalfjarige dochter naar de nieuwste verfilming van 'Jane Eyre'. Bij Jane's onbevreesde liefdesverklaring aan Rochester("I am a free human being with an independent will...") raken wij weer helemaal in de ban, tot haar dochter ons ruw uit de negentiende eeuw schudt. "Wat een player!" Huh, Mr. Rochester, een player?

In het boek 'De Filmclub' vind ik een ervaringsdeskundige. De Canadese filmcriticus David Gilmour beschrijft hoe hij zijn puberende zoon Jesse, die als zestienjarige is vastgelopen, toestaat van school te gaan.

Op voorwaarde dat hij samen met zijn vader drie films per week kijkt; een leer-experiment. Anderhalf jaar lang kijken ze films van Woody Allen, Paul Verhoeven, Werner Herzog, David Lynch, Billy Wilder. De jongen vindt ondertussen een baantje, zijn eerste grote liefde - en verliest beiden weer. Soms vraagt de vader zich af of hij wel goed bezig is. Als hij tijdens het kijken naar 'Last Tango in Paris' niet zeker weet of zijn zoon wel weet waar Parijs ligt, bijvoorbeeld. Soms confronteert de jongen de vader ermee dat hij langzaam uit de tijd raakt. Als de Beatles-film 'A Hard Days Night' helemaal niet aankomt. ("Ik voel helemaal niks. Het spijt me, pa"). Of als hij zijn vader erop wijst dat 'Breakfast at Tiffany's' met Audrey Hepburn een film is over prostituees, terwijl "de film zelf lijkt te denken dat hij over iets zoets gaat". Op zulke momenten werken de levenslessen twee kanten op.

Op andere momenten realiseert de vader zich dat ze net zo goed samen hadden kunnen snorkelen; de films dienen slechts als aanknopingspunten om het overal over te hebben: het vriendinnetje, Vietnam, sigaretten, tandfloss, impotentie.

Zo ver zijn mijn kinderen (12 en 14 jaar) nog niet; ik zoek de magie, de overgave. Daarbij sla ik wel eens de plank mis. Kijken we 'Annie Hall' te vroeg, dan zie ik door de ogen van mijn zoons ineens een heel andere film: niet zo romantisch eigenlijk, veel gesteggel over drugs en seks, drugs tijdens seks, geen seks, te veel seks.

Ik doe een stap terug en grijp naar 'Ben Hur'. Romeinen, dat moet goed gaan. Het wil niet meteen lukken. "Hij lijkt wel in elkaar geknutseld met de action movie app!", schampert mijn zoon bij de galeischepenslag. Maar de gekwelde Charlton Heston die in de woestijn water krijgt van Jezus 'himself' trekt de jongens de film in. De drie uur worden ademloos uitgezeten.

Kindvriendelijker nog zijn de antihelden, de stumpers die hun beperkingen overwinnen. De heerlijke Forrest Gump bijvoorbeeld die zonder enig benul grootse daden verricht en wereldberoemd wordt. In de vroege jaren negentig nog conservatief, nu een kind van zijn tijd.

In voorbereiding op de remake met Ben Stiller die er aankomt, kijken we naar 'The Secret Lives of Walter Mitty', een komedie waar ik als kind geen genoeg van kon krijgen. De toen onvergetelijke, nu bijna vergeten Danny Kaye speelt Walter Mitty, een kantoorklerk die in zijn dagdromen ontsnapt aan zijn bazen en dan ineens in een moordcomplot verzeild raakt en echt de held moet uithangen.

Dat gaat niet vanzelf. Kaye rammelt met zijn theekopje als hij hoort dat moordenaars het op hem voorzien hebben.

Ik geniet van de blije grijns op het gezicht van mijn zoon. Zo mooi doodsbang als Danny Kaye met zijn theekopje rammelt dat gaat Ben Stiller in de remake niet lukken. En hij hang vast ook niet zo mooi hulpeloos aan een wolkenkrabber. In technicolor.

Buiten regent het al dagen, wij schuilen in de jaren vijftig.

Beproefde klassiekers:

The Gold Rush (1925)

Voor de kleinsten. Laurel en Hardy sloegen bij mijn kinderen niet aan, maar Charlie Chaplin wel. Zeker 'The Gold Rush' waarin Charlie zijn schoen opbakt, schoenveters aan zijn vork rijgt als spaghettisliertjes en door een windvlaag steeds zijn huis uitglijdt. Wint het van Bob de Bouwer.

North by Northwest (1959)

Niet elke Hitchcock lukt. 'Rear Window' (saai), 'Vertigo' (saai) 'The Birds' (boven de 16). Maar 'North by Northwest' met het vliegtuigje dat Cary Grant aanvalt, biedt spektakel en bovendien grappig gehannes tussen moeder en zoon.

Oliver! (1968)

De duistere Oliver Twist-musical van Carol Reed zou zo weer de bioscoop in kunnen. Mark Lester (Oliver) kwam later in opspraak omdat hij het vaderschap van een kind van Michael Jackson claimde, maar daar hoef je het met de kinderen niet over te hebben.

What's Up Doc (1972)

Vergeten 'screwball comedy' met Barbra Streisand en Ryan O'Neal die koffers verwisselen met elkaar én met een bende juwelendieven, wat leidt tot spraakverwarring en persoonsverwisseling en een onvergetelijke achtervolging per bakfiets door San Francisco.

Big (1988)

Tom Hanks als de dertienjarige in het lijf van een man van dertig. Giechelen (de meisjes) dan wel gruwen (de jongens) om de aanstalten tot seks in het stapelbed maar verder biedt de film aanstekelijke kinderfantasie.

Groundhog Day (1993)

Voor scholieren die lijden onder repeterende schoolschema's verrassend herkenbaar: Bill Murray in midlife crisis die door een speling van het lot in dezelfde dag gevangen blijft en dan besluit er toch wat van te maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden