Ben Gazzara (1930-2012)

Wit colbert. Pinkring. Sigaar. Ben Gazzara had niet veel nodig om de New Yorkse nachtclubeigenaar Cosmo Vitelli neer te zetten, liefhebber van mooie vrouwen die zonder morren zijn lot aanvaardt, als hij door een wilde goknacht in het krijt komt te staan bij de plaatselijke penoze. Gazzara overleed afgelopen week in zijn woonplaats Manhattan aan de gevolgen van alvleesklierkanker. Zijn dragende rol als Cosmo Vitelli in 'The Killing of a Chinese Bookie' (1976) was een van zijn mooiste.

De film over de trotse eigenaar van een striptent werd gemaakt door generatiegenoot John Cassavetes (1929-1989), met wie hij in de jaren zeventig drie films maakte. Prachtige, rauwe, abrupte vertellingen waarmee Cassavetes de onafhankelijke Amerikaanse cinema eigenhandig uitvond. Films die vaak met eigen geld waren gemaakt, en in eigen huis speelden, opgenomen met een trouwe schare acteurs, onder wie Ben Gazzara.

De hechte samenwerking tussen regisseur en acteur begon met 'Husbands' (1970) over drie vrienden (gespeeld door Gazzara, Cassavetes en de vorig jaar overleden Peter Falk) die elkaar op middelbare leeftijd ontmoeten op de begrafenis van een vierde vriend en, geconfronteerd met hun eigen sterfelijkheid, besluiten de midlifecrisis te lijf te gaan met een dronken reis naar Londen. Gazarra is met lieve, droeve blik op de toppen van zijn kunnen, niet bang voor complexe karakters die tegelijk sympathiek en pathetisch zijn.

In de derde samenwerking met Cassavetes, 'Opening Night' (1979), stond hij tegenover Cassavetes' echtgenote Gena Rowlands als de Broadway-actrice die getuige is van de dood van een jonge fan en haar eigen leven in ogenschouw neemt. Gazzara was hier meer de aangever.

Evenals Marlon Brando, Montgommery Clift en James Dean studeerde hij aan de New Yorkse Actors Studio van Lee Strasberg, waar 'inleving' centraal stond, maar Gazzara had niet de typische good looks. Misschien dat hij daarom meer aan bijrollen bleef kleven.

Gazarra werd in New York geboren als zoon van Siciliaanse immigranten en groeide op in de Lower East Side, in een huis met alleen koud water en een badkuip in de keuken. In de jaren vijftig raakte hij er verslingerd aan toneel en film. Zijn hoogtijdagen beleefde hij in de wilde jaren zeventig, vlak voordat de Amerikaanse film in de greep kwam van 'Star Wars'. Een kleine opleving was er rond de eeuwwisseling toen Vincent Gallo, Todd Solondz, Spike Lee, Lars von Trier en de Coen Brothers hem uitnodigden voor kleine fijne gastrollen die vooral leken op hommages aan Gazzara.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden