Bemoeienis met tbs-verlof is ongewenst

Tbs'ers verdienen bescherming, voor ieders veiligheid, zegt Job Knoester

O ver het verlof van de man die doodslag pleegde op Rowena (meisje van Nulde) is professionele onrust ontstaan. VNL stelde Kamervragen. Advocaat Sébas Diekstra, die de nabestaanden bijstaat, vertelde aan SBS6 opheldering te willen van de minister. In het AD zegt hij op 7 januari dat nabestaanden en slachtoffers bijna niets kunnen behalve 'publieke druk zetten'. Dit is schadelijk voor de veiligheid.

Tbs maakt onze samenleving veiliger. Ex-tbs'ers vallen drie tot vier keer minder in herhaling dan ex-gedetineerden. De samenleving moet zuinig zijn op deze juridische maatregel.

Jaren geleden was er aanhoudend kritiek op tbs. Dit betrof oplopende behandelduur en politieke bemoeienis met het systeem. De minister beslist bijvoorbeeld over verlof. Deze politieke passant maakte regelmatig beleid door incidenten. De kritiek leidde ertoe dat veel verdachten tracht(t)en tbs te voorkomen. Het aantal jaarlijkse tbs-opleggingen is gehalveerd. Het wetenschappelijk onderzoekscentrum WODC zag in 2011 als een oorzaak de opstelling van verdachten die geen tbs wilden. Veel veroordeelden kwamen onbehandeld uit de gevangenis met een herhalingsrisico dat drie tot vier keer hoger ligt dan voor ex-tbs'ers.

Het tbs-veld onderkende de problemen. Alle ketenpartners werkten samen. Begin 2014 zag de Taskforce Behandelduur Verkorting tbs het mede als zijn taak het imago van tbs te verbeteren. Begin 2015 vond de taskforce dat de doelstelling was behaald. Toch bleven verbeteringen nodig om het vertrouwen van verdachten in het tbs-systeem en daarmee de veiligheid van de samenleving te vergroten. Een van die verbeteringen is dat niet een politicus beslist over verlof, maar een onafhankelijk college met naast rechters ook gedragswetenschappers.

Gevoelens van slachtoffers verdienen begrip. Die maken ook duidelijk waarom slachtoffers zich niet kunnen bemoeien met verlof van tbs'ers. In onze samenleving wordt het recht niet in eigen hand genomen. De laatste jaren heeft de politiek rechten van slachtoffers stevig uitgebreid.

Doordat professionals, zoals advocaten, zich richting de minister bemoeien met de behandeling van individuele patiënten, creëren zij risico's dat de voorzichtige vooruitgang in het tbs-stelsel schade oploopt. Raadslieden van verdachten moeten hun cliënten voorlichten over voor- en nadelen van tbs. Als ze moeten wijzen op de mogelijkheid dat advocaten van slachtoffers 'publieke druk zetten', wat van invloed is op hun behandeling, is het niet moeilijk te voorspellen dat verdachten nog vaker deze maatregel willen ontlopen.

Dat betekent meer mensen die onbehandeld de gevangenis verlaten met een veel hoger herhalingsrisico. Het ware beter als slachtofferadvocaten hun cliënten niet alleen begrip tonen, maar ook uitleggen waarom emoties geen rol spelen in een succesvol systeem dat ons veiligheid brengt.

De wens van slachtoffers om geinformeerd te worden is begrijpelijk. De vraag is wel wat precies de aard van die informatie moet zijn. In de praktijk is het voorgekomen dat slachtoffers te horen kregen waar een tbs-patiënt verlof genoot. Dat leidde tot bedreigingen tegen deze tbs'er. Hij mocht niet meer met verlof. Dat vond de rechter onrechtvaardig. Die besloot, ook gelet op het beperkte recidiverisico, de tbs te beeindigen zonder alle gebruikelijke verlofstappen waardoor de tbs'er sneller op straat kwam. Dit voorbeeld geeft aan dat we goed moeten nadenken over de vraag of onbeperkt tegemoet moet worden gekomen aan op zichzelf genomen invoelbare wensen van slachtoffers.

Het is juist in het belang van de veiligheid van ons allemaal dat niet alleen kritisch wordt gekeken naar veroordeelde tbs'ers, maar ook naar de invloed op ons rechtssysteem van emoties van slachtoffers.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden