Belofte helpt Iraanse vrouw nog niet echt

Vooral hoogopgeleiden in de grote steden kunnen moeilijk aan een baan komen

TEHERAN - Rehaneh (29) zit achter de toonbank van haar pas geopende boetiek verveeld in een tijdschrift te bladeren. Er zijn geen klanten voor haar felgekleurde damesmode. Maar ze geeft de moed niet op. "Een klantenkring opbouwen heeft tijd nodig. Je moet het hebben van mond-tot-mondreclame."

Rehaneh vormt als werkende vrouw een uitzondering. In Iran werken relatief weinig vrouwen buitenshuis. Volgens een recent rapport van het Iraanse bureau voor statistiek vormen vrouwen slechts 12,4 procent van de werkende bevolking. Het aantal vrouwelijke ondernemers ligt op 9,2 procent. Bij deze cijfers moet wel worden aangetekend dat veel Iraanse vrouwen ervoor kiezen om geen officiële arbeid te verrichten, maar wel vanuit huis werken. Deze vrouwen zijn niet opgenomen in de statistieken.

Toch zijn het opvallend genoeg juist de hoogopgeleide vrouwen uit de grote steden die zonder baan blijven, terwijl 90 procent van de vrouwen op het platteland wel op de één of andere manier bijdraagt aan het gezinsinkomen. Velen werken op het land of weven tapijten. Maar van de jonge vrouwen in de steden is maar liefst 43 procent werkloos. Hoewel vrouwen massaal zijn gaan studeren en zelfs de meerderheid uitmaken op de Iraanse universiteiten, blijven de meesten na het afstuderen zonder passende baan.

Voor een deel heeft dat te maken met de Iraanse cultuur, waarin de man als kostwinner wordt gezien. Het maakt dat sommige studentes niet direct de intentie hebben met hun studie ook daadwerkelijk de arbeidsmarkt op te gaan. Studente architectuur Samira (21) zegt dat haar ouders het belangrijk vonden dat ze ging studeren. "Het geeft status en ik kan dan een rijkere man vinden. Ik vermaak me ook best op de universiteit, moet ik zeggen. Maar om eerlijk te zijn heb ik helemaal geen zin om in de architectuur te gaan werken."

Parttime-banen zijn er nauwelijks. "Iemand die in Iran een vaste baan heeft, moet veel uren maken voor relatief weinig salaris", zegt socioloog Saman Rahimi. "Veel vrouwen vinden het te zwaar om werk en gezin te combineren." Daarnaast zijn met name conservatief ingestelde families van mening dat het voor een vrouw ongepast is om zich op de werkvloer onder mannen te begeven. "Wettelijk heeft een vrouw hiervoor dan ook toestemming van haar man nodig."

De werkloosheid onder vrouwen begon te stijgen onder voormalig president Mahmoed Ahmadinejad, die tot 2013 regeerde. Hij baseerde zijn beleid op uitspraken van geestelijk leider Ali Khamenei, die vrouwenarbeid ontmoedigt en vindt dat werkende vrouwen aan twee voorwaarden moeten voldoen: het werk buitenshuis mag de focus niet weghalen van de belangrijkste vrouwentaken van echtgenote en moeder. En de religieuze grenzen tussen mannen en vrouwen moeten op de werkplaats worden gerespecteerd.

In een speech die Khamenei vorige maand op moederdag hield, liet hij weten dat het huis voor een vrouw de beste plek is. "Waarom moeten we een wezen dat zowel lichamelijk als geestelijk gemaakt is voor een bepaalde omgeving hieruit wegtrekken?", vroeg hij het publiek. Gelijkheid der geslachten noemde hij een 'westers cliché'.

Tot verrassing van velen kwam de Iraanse president Hassan Rohani de dag erna met een speech die hier recht tegenin ging. Volgens hem is gelijke behandeling van man en vrouw een goede zaak en moet deze op alle vlakken van de maatschappij worden ingevoerd. En als antwoord op Khamenei's zorgen over de werkende vrouw, zei hij: "Als een vader gaat werken, vergeet hij toch ook zijn vaderlijke plichten niet? Op dezelfde manier zal een moeder dat ook niet doen wanneer ze buitenshuis werkt."

Structurele hervormingen om het ondernemerschap van vrouwen te promoten, kunnen de Iraanse economie een broodnodige oppepper geven. Maar de realiteit is dat veel kredietverstrekkers de capaciteiten van vrouwen te laag inschatten en dat vrouwelijke ondernemers moeilijk aan leningen kunnen komen.

Rehaneh weet daarover mee te praten. "Woedend was ik dat de banken mij niets wilden lenen. Uiteindelijk heeft mijn vader mij geld geleend om deze winkel te beginnen. Wedden dat ik volgend jaar een rijke zakenvrouw ben?"

undefined

Overheidscampagne

Bij zijn verkiezing beloofde president Rohani zich in te zetten voor vrouwenparticipatie, maar het pakte anders uit. Er kwam een overheidscampagne om vrouwen te stimuleren meer kinderen te krijgen, vanwege de krimpende bevolking. Er kwam een wet die het zwangerschapsverlof verlengde van zes naar negen maanden, maar die zorgt ervoor dat werkgevers liever mannen aannemen. Een derde van de vrouwen verliest tijdens het verlof haar baan; en dat aantal stijgt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden