Belijdenis markeert de weg terug

Dominee Erica Scheenstra (rechts) helpt Corinne Kurpershoek (links) en Annelies Polderman (midden) een antwoord te vinden op hun geloofsvragen. Beeld Ton Toemen

Belijdenis doen was ooit een automatisme voor christenen, een afsluiting van de jeugd.Tegenwoordig zijn de mensen die belijdenis doen vaak wat ouder: het ritueel markeert voor hen een terugkeer naar het geloof. Zoals bij Annelies Polderman en Corinne Kurpershoek uit Den Bosch, die op Stille Zaterdag opnieuw beginnen.

Annelies Polderman (42) en Corinne Kurpershoek (32) zijn verdiept in hun wekelijkse gesprek met de dominee. Voor hen ligt een stencil met een passage over de opstanding van Jezus. Ze onderstrepen belangrijke zinnen. "Zo doen we dat elke week", zegt predikant Erica Scheenstra (49). Geluiden van de winkelstraat dringen door in het oude kerkgebouw in Den Bosch, de enige protestantse kerk in de Brabantse stad.

De vrouwen bereiden zich voor op een plechtige gebeurtenis. Vanavond, de zaterdagavond voor Pasen, doet Annelies Polderman belijdenis van haar geloof. Dat betekent dat ze in haar kerk vertelt wat het christelijke geloof voor haar betekent. Ook voor Corinne Kurpershoek is vanavond een belangrijk moment. In een ver verleden deed ze al eens belijdenis, iets wat je maar een keer kunt doen. Vanavond spreekt ze uit dat ze de weg terug naar de kerk heeft gevonden. "Dit is een nieuwe start."

Gesetteld
Sinds kort gaat Kurpershoek af en toe weer naar de kerk. Lange tijd had ze geen interesse. Tijdens haar studententijd had ze het allemaal wel gezien. Dat veranderde toen ze kinderen kreeg. Een paar maanden geleden besloot ze zich in te schrijven voor een reeks geloofsgesprekken. "Ik zoek verdieping", zegt ze. "Ik wil betrokken zijn bij de wereld om me heen. Dan moet je ergens beginnen."

Annelies Polderman knikt instemmend. Ook zij kwam, hoewel christelijk opgevoed, zelden nog in de kerk. "Maar ik heb er nu de rust voor in mijn leven. Ik ben gesetteld. Dan heb je tijd om verder te kijken dan je eigen straatje."

Het tweetal onderstreept de nieuwe start met een speciale kerkdienst. Predikant Scheenstra neemt het woord. Ze zegt: "Belijdenis doen is het hardop uitspreken wat je gelooft, te midden van de christelijke gemeente. Wat wil ik? En waarom? Hoe houdt het geloof verband met de keuzes die je maakt in je leven?"

Dit soort vragen - het klinkt allemaal wel érg serieus. Dat was wat Annelies Polderman dacht voordat ze aan de voorbereidende geloofsgesprekken begon. Want om nu te zeggen dat ze een kerkganger is die stipt elke week aanschuift - nou nee. "Ik kwam misschien een keer of vijf per jaar. Ik dacht: is dat wel genoeg om je te laten dopen en om belijdenis van je geloof te mogen afleggen? Ik heb dat zelfs nog aan de dominee gevraagd."

Corinne Kurpershoek herkent het. "Ik kwam ook niet zo vaak. Dan lijkt het bijna hypocriet om een stap als deze te zetten."

Predikant Erica Scheenstra knikt begrijpend. Ze stelt weer een vraag. "Waarom zou het een beletsel zijn als je niet elke week in de kerk zit? Volgens mij stellen jullie dan een voorwaarde die niet terecht is. Jullie hebben een oprechte vraag. Dan kan ik niet antwoorden: nee, u komt niet vaak genoeg."

Niet klakkeloos nazeggen
Scheenstra legt uit dat ze zichzelf ziet als een coach op geloofsgebied. "Ik begeleid het proces, stel vragen. Wat vind je belangrijk? Wat zijn je vragen?"

Ze richt zich tot Annelies Polderman. "Mijn opdracht aan Annelies was: schrijf eens op wat je gelooft. Dat vraag ik, omdat je dan oefent wat voor jou belangrijk is, en niet zomaar klakkeloos de oude woorden nazegt."

Wat Polderman dan precies belangrijk vindt? Geloven, zegt ze, is het vieren van de goedheid van de mensen. "Geloven betekent voor mij dat je anderen helpt hun weg te vinden. Het klinkt misschien best cliché, maar de belangrijkste boodschap vind ik geloof, hoop en liefde. De liefde is van die drie het grootst."

Predikant Scheenstra vergelijkt de geloofsgesprekken met het graven naar een schat. "Als je alleen herhaalt wat anderen vóór jou zeiden, ben je snel klaar." De drie pakken de stencils erbij die op tafel liggen. Er staat een passage op uit een boek waarin de schrijver zich afvraagt hoe gelovigen de opstanding van Jezus uit de dood moeten begrijpen.

Annelies Polderman: "Kijk wat hier staat: het gaat erom wat mensen met het verhaal doen. Mensen zijn elkaar het verhaal over Jezus gaan vertellen. Zó werd hij levend." Ze kijkt op van het blaadje. "Het gaat om de herinnering, dat is voor mij de opstanding uit de dood. De letterlijke opstanding van Jezus uit de dood heb ik altijd al betwijfeld. Deze schrijver maakt het een stuk minder ongeloofwaardig."

Kurpershoek: "Ik denk ook zo. Al heb ik me nooit afgevraagd of de opstanding wel of niet letterlijk is gebeurd."

Belangrijke verschuiving
Ooit was belijdenis doen van het christelijk geloof een automatisme. Het was iets wat de jeugdperiode afsloot, waarna kerkgangers toegang kregen tot het avondmaal. Zo deed Corinne Kurpershoek veertien jaar geleden belijdenis, op haar achttiende. Laatst vond ze een foto van die zondag, met de groep belijdeniskandidaten. "Iedereen stond op een rij. Je zei gezamenlijk de geloofbelijdenis op en zei daarop: ja, dat geloof ik. Er was niets persoonlijks aan." Ze wendt zich tot haar buurvrouw. "Wat Annelies doet is veel bewuster. Het lijkt allemaal echter."

Het belijdenisgroepje in Den Bosch laat een belangrijke verschuiving zien die de laatste jaren heeft plaatsgevonden in de geloofsbeleving in de protestantse kerk. Als mensen het nog doen, dan is belijdenis is allang geen brevet meer om volwaardig mee te kunnen doen in de kerk. Predikant Scheenstra: "Nu is belijdenis vaak een teken van een nieuw begin. Komen er kinderen of gaat een stel trouwen - grote gebeurtenissen - dan komt ook de vraag: wat geloof ik eigenlijk?"

Bron vinden
Scheenstra wendt zich tot Polderman en Kurpershoek. "Jullie zijn hier op zoek naar je eigen bron. Waar leef je uit? Hier oriënteer je je om je bron te vinden."

Corinne Kurpershoek vertelt wat het geloof voor haar betekent. Hoewel ze lange tijd geen kerk van binnen zag, vertelt ze dat ze toch 'ergens' een 'diep geloof' behield. "Ik vertrouw erop dat ik kracht krijg als er zich grote dingen voor doen. Dat is volgens mij God."

Predikant Erica Scheenstra knikt. "Daar kan ik zo amen op zeggen", zegt ze.

Kurpershoek: "Niet dat ik in mijn leven al grote tegenslagen heb gehad. Gelukkig niet. Toch heb ik het gevoel dat God met mij meegaat. Dat is best moeilijk uit te leggen. Ik merk het vooral als ik terugkijk op het leven tot nu toe. Ik heb een mooi leven, vind ik. Ik heb kinderen, heb een lieve vriend." Er valt een stilte. Ze denkt na. Dan: "Ja, dat is het. Ik voel dankbaarheid."

Annelies Polderman: "Ik zie God wel als een vader, maar niet als almachtig."

Scheenstra: "Het gaat jou niet om de grote woorden."

Polderman: "Ik heb ergens de zin gelezen: God sloft met mij mee door de woestijn. Zo zeg ik: God 'sloft' met mij mee door het leven. Dat spreekt mij meer aan dan al die mooie woorden die door de eeuwen heen aan God zijn toebedeeld."

Scheenstra: "Annelies, jij kiest de woorden die je op dit moment het meest aanspreken. Op deze manier kun je ook in de christelijke traditie staan."

Polderman bezint zich er nog op hoe ze haar geloof vanavond precies onder woorden zal brengen. Corinne Kurpershoek heeft al wel een manier gevonden om blijk te geven van haar hergevonden geloof.

Ze gaat voorin de kerk naast Annelies Polderman staan als het zo ver is. Want hoewel ze dan officieel geen belijdenis doet, het voelt wel zo. Kurpershoek: "Het is precies zoals ik dacht dat het zou zijn: een nieuw begin."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden