Belgische James Bond: te oud en slecht getraind

Zelfs op de Zwitserse hellingen skiën liefst tien bewapende veiligheidsagenten met hem mee. Bart De Wever, burgemeester van Antwerpen en de leider van de Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), verzuchtte in februari dat zijn gezinsvakantie zo van hem niet hoeft.

Maar volgens een dreigingsanalyse bij onze zuiderburen azen linke lieden op het hoofd van de Vlaamse nationalist, mogelijk zelfs letterlijk. En anders wel op dat van de 'Belgische Geert Wilders', Vlaams Belang-kopstuk Filip Dewinter. Sinds het oprollen, in Verviers half januari, van een terreurcel die een prominente Belg wilde ontvoeren en onthoofden, neemt de burgerlijke inlichtingen- en veiligheidsdienst, Veiligheid van de Staat (VSSE), in de volksmond bekend als 'Staatsveiligheid', geen risico.

De ergernis van De Wever is niet het enige dat de geheime dienst over zich heen krijgt. De Belgische onderzoeksjournalist Lars Bové heeft nog veel steviger kritiek. Als we hem mogen geloven, is de Staatsveiligheid een schimmige en geheimzinnige overheidsdienst die vanuit een grijs gebied opereert, zonder bekwame externe en politieke controle, zonder verantwoording in een jaarverslag als de Nederlandse AIVD.

De opdracht van de 185 jaar oude geheime dienst is veelomvattend: hoeder van de democratie, beschermer van burger én bedrijfsleven tegen extremisten, spionnen, terroristen, sekten, maar ook nucleaire, chemische en cyberaanvallen. Hoe reëel de dreigingen zijn, waar de informatie vandaan komt, hoeveel extra beveiliging politici en andere vips krijgen en hoeveel het de belastingbetaler allemaal kost, dat is en blijft geheim.

Bové, in het dagelijks leven justitiespecialist van zakenkrant De Tijd, mocht van zijn werkgever een jaar lang wroeten in de wereld van informanten en spionnen en schreef er een boek over. Eén ding werd hem snel duidelijk: de Belgische 007's rijden niet in Ashton Martins, dragen geen horloges met een verborgen moordwapen of ander hightech-gadget en lopen niet rond in een smoking met een mooie, schaars geklede dame aan de arm. Althans, niet voor het oog van Bové.

"James Bond zou nooit een Belg kunnen zijn", zei voormalig baas van de Staatsveiligheid Alain Winants er vorige week over. Wie aan de Belgische inlichtingendienst denkt, komt eerder uit op Jansen en Janssen, grapte hij, verwijzend naar de identieke, stuntelende detectives met bolhoed en wandelstok uit de Kuifje-strips.

Veel geheim agenten zouden te oud en te slecht getraind zijn en dat is pikant als er bijna dagelijks, naast binnenlandse politici en het koningshuis, talloze buitenlandse presidenten, premiers, vorsten en andere vips die de EU-instellingen en de Navo platlopen, moeten worden beveiligd. Wegens personeelstekort worden regelmatig limo's en 'oortjes' ingehuurd bij privéfirma's.

De regering heeft haastig beterschap beloofd. De Staatsveiligheid krijgt er meer mensen en tien miljoen euro per jaar bij. De bewakingstaak van de buitenlandse vips wordt overgeheveld naar speciale agenten van de federale politie.

Met het oprollen van de terreurcel in Verviers, een week na de aanslagen in Parijs, oogstte de dienst veel lof. Dat was wel eens nodig, want het publieke vertrouwen is niet erg groot sinds verschillende schandalen in het verleden, waaronder vermeende banden met extreem-rechts. Ook was de verontwaardiging groot na de onthulling medio 2013 dat de Amerikaanse inlichtingendienst NSA in Brussel hoge diplomaten afluisterde en zelfs binnen het gebouw waar de EU-ministers en regeringsleiders vergaderen gesprekken aftapte.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden