België treuzelt in blessuretijd

Opel-medewerkers in Antwerpen kregen vorig jaar te horen dat hun fabriek ging sluiten. ©AFP

Griekenland heeft een nieuwe regering en Italië bijna, maar in België kan het nog wel even duren. Hoewel de druk van Europa en de markten toeneemt, blijven de onderhandelende politici ruziën over bezuinigingen en economische hervormingen. Er ligt nog altijd geen begroting voor volgend jaar.

"Politici die zeggen dat een begroting tegen midden december kan, liegen en spuwen in het gezicht van de kiezer. Genoeg gezeverd nu." Het bericht dat Carl Devos het afgelopen weekeinde via Twitter de wereld instuurde, loog er niet om. De gezaghebbende Gentse politicoloog is het getreuzel van de Belgische politici meer dan zat.

Europees Commissaris Karel De Gucht (handel) bracht dezelfde boodschap iets diplomatieker. "België zit nu al een tijdje in blessuretijd", zei hij zondag in 'De zevende dag', een VRT-programma dat vergelijkbaar is met 'Buitenhof'. "Dat betekent dat we nog kunnen winnen, dus door snel een begroting voor 2012 te hebben, maar we kunnen nog steeds verliezen."

De Gucht waarschuwde met zoveel woorden dat België, na Griekenland en Italië, in het vizier kan komen van de financiële markten. Die waarschuwing is niet nieuw, maar dat is juist het probleem. De noodzakelijke economische maatregelen worden in België al jaren uitgesteld omdat de politiek er maar niet uitkomt.

Eurocommissaris Olli Rehn (economische zaken) dreigde vorige week met sancties als België niet snel orde op zaken stelt. De rente op Belgische staatsleningen liep gisteren op en dat kan zomaar uit de hand lopen, is de vrees in Europese kringen. Nog een probleemgeval kan de eurozone er helemaal niet bij hebben, zeker niet in het hart van Europa.

Toch lijkt de Belgische economie op het eerste gezicht robuust: de groeiprognoses zijn beter dan het gemiddelde van de eurozone, iets beter dan in Nederland en op hetzelfde niveau als de verwachtingen voor Duitsland. Wat is dan het probleem?

Ten eerste is er de enorme staatsschuld, bijna 100 procent van het nationaal inkomen. Deze erfenis uit het verleden hangt als een molensteen om de nek van de overheid. Bovendien is de werkloosheid hoger dan in Nederland of Duitsland, tot 20 procent in delen van Wallonië en in Brussel.

Vlaanderen doet het beter, maar ook hier zijn er zorgelijke ontwikkelingen. Zo was België ooit de grootste autoproducent van Europa, gemeten naar het aantal inwoners, maar met de sluiting van de fabrieken van Renault in Vilvoorde en Opel in Antwerpen kalft die positie gestaag af. En daarvoor komt te weinig nieuwe productie of dienstverlening in de plaats.

Een van de problemen is de gestage stijging van de lonen, dankzij de 'automatische indexatie'. Deze jaarlijkse aanpassing aan het prijspeil is wettelijk vastgelegd en de looneisen van de vakbonden komen daar gewoon bovenop.

Bovendien gaan veel Belgische werknemers nog altijd vroeg met pensioen, soms voor hun zestigste.

De Belgische politici die onderhandelen om een nieuwe regering te vormen, staan op economisch vlak lijnrecht tegenover elkaar. De Parti Socialiste, de partij van formateur Elio Di Rupo, wil niet tornen aan de lonen en pensioenen. De Vlaamse liberalen proberen Europa juist als breekijzer te gebruiken om hun agenda door te voeren.

De eerste deadline van Di Rupo om een begroting rond te krijgen, is gisterochtend verstreken. Nu mikt de formateur op de komende nacht, maar er wordt al gesproken over volgende week en volgens sommige politici is half december vroeg genoeg. Demissionair premier Yves Leterme heeft aangekondigd dat hij zelf een begroting voor volgend jaar opstelt, maar dat levert hem direct kritiek op van de onderhandelaars.

Bart De Wever ziet het allemaal met lede ogen aan. De Vlaams-nationalist die de verkiezingen van juni 2010 won maar nu buitenspel staat uit onvrede over de staatshervorming, hamert op de noodzaak van een snel akkoord: "We zouden moeten spurten naar hervormingen, maar we strompelen voort."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden