België, nieuwe uitweg voor zwart geld

DEN HAAG - België vormt na de invallen van de Fiscale inlichtingen- en opsporingsdienst (Fiod) bij de buitenlandse bankfilialen in Nederland, een nieuwe uitweg voor drugscriminelen om hun zwart geld wit te wassen.

Geheel ongestoord kunnen criminelen met koffers vol zwart geld de grens over om die bij de in België gevestigde buitenlandse banken te deponeren. De Belgische overheid kan maar moeilijk vat krijgen op deze zwart geld-praktijken. In Nederland daarentegen lijkt de Fiod met haar recente actie het witwassen van zwart geld serieus te willen aanpakken.

In een gecoördineerde actie van de Fiod deden op 27 april tientallen rechercheurs invallen bij 23 vestigingen van buitenlandse banken in Nederland. De Fiod vermoedt dat via deze kantoren voor miljoenen zwart geld naar het buitenland wordt gesluisd. De invallen vonden plaats in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Het gaat om vestigingen van zogenaamde representative offices (rep-offices) van banken uit landen als Marokko, Turkije, Spanje en ex-Joegoslavië. Geheel overrompeld droegen rep-medewerkers de volledige administratie over aan de Fiod-rechercheurs.

Uit het huiszoekingsbevel blijkt dat justitie het gemunt heeft op een groep van negen verdachte personen en bedrijven als Basak import/export, Sonar Interservice BV en Fruit Hispa BV. Zij worden ervan verdacht via de rep-offices hun criminele geld te hebben witgewassen.

Bij de Fiod bestond al enige tijd het vermoeden, dat met name drugscriminelen een nieuwe uitweg hadden gevonden om hun vermogen onopgemerkt naar het buitenland door te sluizen. De rep-offices hebben weliswaar geen volledige bancaire status, maar kunnen wel namens cliënten geld storten bij reguliere bankinstellingen in Nederland, of bij de begunstigden in het moederland. Deze kantoren hebben rekeningen bij de reguliere Nederlandse banken.

Justitie vermoedt dan ook dat deze bankrekeningen zijn gebruikt om grote bedragen contant geld naar het buitenland over te maken. De persoonlijke gegevens van de afzenders worden bij zo'n geldtransactie verborgen gehouden voor de Nederlandse overheid. Dat gebeurt door een gefingeerde naam van de afzender op het overmakingsformulier in te vullen. Vervolgens wordt met een simpel telefoontje naar het hoofdkantoor van de rep-offices in het moederland, de juiste naam van de afzender doorgegeven. Het op deze manier doorsluizen van zwart geld kan dan ook niet plaats vinden zonder medeweten van de rep-medewerkers. Het is daarom niet verwonderlijk dat de Fiod ook de rol van de rep-offices in deze zwarte geld-affaire onderzoekt.

De dependances van buitenlandse banken kunnen in Nederland zonder meer worden opgericht en hebben slechts een inschrijving bij de Kamer van Koophandel nodig. Ze mogen formeel geen bankzaken uitvoeren, omdat zij geen bankinstelling in de zin van de wet zijn. Ze richten zich uitsluitend op het werven van cliënten. De in Nederland aanwezige rep-offices vertegenwoordigen voor een groot deel banken uit Turkije en Marokko.

Deze depandances zijn eind jaren zeventig opgericht om het betalingsverkeer van Turkse en Marokkaanse migranten met het moederland te vergemakelijken. Een groot deel van de cliënten bestaat dan ook uit deze migranten, die regelmatig hun spaarcenten naar familie in eigen land overmaken. Veel van deze migranten kunnen nauwelijk lezen of schrijven. De hoeveelheid bureaucratische rompslomp wordt hen door de rep-offices uit handen genomen. Deze kantoren verrichten stortingen, sluiten verzekeringen af en regelen, via hun hoofdkantoor, leningen voor de eigen onderdanen, die een huis willen kopen of een bedrijf willen beginnen.

Daarnaast zorgen de rep-offices ervoor dat zoveel mogelijk harde valuta het moederland binnenkomt. Het spaargeld van de in Nederland verblijvende migranten wordt echter steeds schaarser, omdat velen werkloos zijn. Volgens een medewerker van een Marokkaans bankfiliaal in Amsterdam werd er door migranten de afgelopen jaren veel minder geld overgemaakt naar hun land van herkomst dan daarvoor.

Onder druk

De rep-medewerkers op hun beurt staan onder druk om jaarlijks zo veel mogelijk cliënten aan zich te binden. Het liefst hebben zij klanten die grote bedragen storten. “Ik heb liever iemand die duizenden guldens wil storten, dan iemand die aan komt zetten met tweehonderd gulden”, zegt een Turkse medewerker van een bankfiliaal in Rotterdam, die anoniem wenst te blijven.

Een Marokkaanse medewerker van een filiaal van de WAfA-bank zegt dat Marokkaanse rep-offices jaarlijks een bedrag van ruim 300 honderd miljoen gulden overmaken naar hun hoofkantoor. “Als je het alleen moet hebben van de spaarcentjes van de migranten, zou je dat bedrag nooit kunnen halen. Ik sluit niet uit dat er veel zwart geld erbij zit. Maar dat vind je ook bij Nederlandse banken.”

Sinds de inval van de Fiod hebben een tweetal Marokkaanse bankfilialen een aantal medewerkers teruggeroepen. Volgens sommigen worden voorlopig geen 'verdachte' transacties meer verricht. “Wie echter een groot bedrag aan zwart geld in bezit heeft, kan nog altijd bij onze banken in België terecht”, laat een andere Marokkaanse rep-employé weten.

In België fungeren de filialen van buitenlandse banken als normale banken. Zij mogen alle bankzaken uitvoeren. Regelmatig rijden drugscriminelen met hun zwart geld de Nederlandse grens over om het vervolgens bij Turkse en Marokkaanse banken te deponeren. Geen enkele bankmedewerker die naar de herkomst van het geld vraagt. Sterker nog: de medewerkers van die banken zijn zelfs bereid een handje te helpen, door de werkelijke afzender van het geld bij de transactie een valse naam te geven, waardoor het voor de Belgische overheid moeilijk is om deze zwarte geld-praktijken aan te pakken.

Het Belgische ministerie van financiën wil desgevraagd niet zeggen of buitenlandse banken in België zich schuldig maken aan het witwassen van zwarte geld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden