'Belgen noemen ons pils kattenpis, maar ze brouwen het zelf niet beter'

Marco Daane (1959), schrijver

"We kennen in Nederland een sterk oplevende biercultuur, met veel aandacht voor allerlei biersoorten, er is een karrevracht aan kleine brouwerijen en een keur aan bierfestivals en andere bieractiviteiten; kortom: bier is booming. Maar er is geen historie van het Nederlandse bier, zo'n overzicht is nog nooit geschreven. Gezien die grote belangstelling ervoor werd het tijd dat die er kwam.

Ik heb de biercultuur gevolgd vanaf de jaren zeventig, sinds ik mocht gaan drinken. Ik woonde vroeger in Zeeland, vlakbij België, en daar was het altijd makkelijk om aan Belgische bieren te komen. Zo heb ik kennisgemaakt met trappistenbier. Daardoor raakte ik geïnteresseerd in de vele smaken, kleuren en andere mogelijkheden die bier biedt.

Aan dit boek heb ik vier jaar gewerkt, het laatste jaar fulltime, daarvoor had ik een parttime baan. Het was monnikenwerk, echt zoeken naar kruimels. Er zijn wel boeken geschreven over het brouwwezen in Nederland, maar daarin staat relatief weinig over biersoorten. Ik ben de archieven ingegaan, heb documenten geraadpleegd, tijdschriften, allerlei regionale publicaties, noem maar op - stuk voor stuk kruimels, en daar moet je dan een coherent verhaal van zien te maken.

Ik heb de belangrijkste biersoorten die er ooit in Nederland zijn geweest beschreven, maar ze niet zomaar op een rij gezet. Dat zou een heel saai verhaal geworden zijn. Nee, ik heb het cultuurhistorisch aangepakt, ik heb het vervat in de Nederlandse geschiedenis. Ik beschrijf de biercultuur in samenhang met bijvoorbeeld de Tachtigjarige Oorlog, de Bataafse Republiek, de Industriële Revolutie, de Tweede Wereldoorlog - bier is een cultuurhistorisch verschijnsel. Dit boek is interessant voor bierliefhebbers, maar ook voor mensen die graag over geschiedenis lezen.

De biercultuur in Nederland heeft pieken en dalen gekend. Bloeitijden waren de vijftiende, zeventiende en negentiende eeuw. Ik leg uit hoe dat te verklaren is, welke biersoorten er toen waren, welke smaak overheersend was, welke steden zich een echte bierstad mochten noemen: ik vond het verrassend te ontdekken dat Rotterdam dat vroeger was, met mooie bieren. En ik vertel waarom na de bloei altijd het verval weer inzette.

Natuurlijk heb ik het ook over de opkomst van het pilsener in de vorige eeuw waaraan de naam van Heineken verbonden is. Nederland werd van een biernatie een pilswoestijn. Belgen noemen ons pils kattenpis, maar dat vind ik niet helemaal terecht. Goed pils brouwen is inderdaad niet makkelijk, maar de Belgen brouwen het zelf niet beter.

Bier zonder alcohol is in mijn ogen geen bier. Het is bier geweest. Het is als bier gebrouwen, maar de alcohol is eraan onttrokken. Bier is een product met vergisting, die vergisting is essentieel en die leidt tot koolzuur en tot alcohol. Als je daar iets uithaalt, kan ik het niet meer beschouwen als bier.

Alcohol kan schadelijk zijn, ik weet het. De makers van de Schijf van Vijf zeggen dat je er beter helemaal vanaf kunt blijven. Ik denk dat als je bier met mate drinkt, je ook recht doet aan het product. Als je heel veel bier drinkt, holt je beleving ervan achteruit. Je kunt beter een paar soorten bedachtzaam proeven.

Mij doe je een plezier met Rodenbach of Mestreechs aajt, Belgisch of Maastrichts bruin bier, met een wrange en rinse smaak. Je moet er wel van houden; ik merk dat als ik het mensen laat proeven, niet iedereen het kan waarderen. Nee, bij Albert Heijn is zoiets nog niet te koop. Daarvoor moet je naar een speciale bierwinkel. Maar daar komen er gelukkig steeds meer van."

Marco Daane: Bier in Nederland, Een biografie. Atlas Contact; 448 blz. euro 24,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden