Belg kan nu naar hartelust klikken

Regering zet omstreden meldpunt door. Vermoeden sociale fraude kan vanaf oktober online worden doorgegeven.

Klikken is niet netjes. Al denken ze daar in België anders over. Vanaf 1 oktober worden klikspanen van harte uitgenodigd te praten over een zwartwerkende buurman, een zieke collega die eigenlijk niet zo ziek is of een met een bijstandsuitkering sjoemelende ex.

De Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst start 1 oktober een centraal online meldpunt voor (vermoede) sociale fraude. Volgens de federale staatssecretaris voor de bestrijding van de sociale fraude, de Vlaamse liberaal Bart Tommelein, is de hulp van gezagsgetrouwe burgers nodig in de strijd tegen toenemend misbruik.

Op de website wordt de klikker naar naam, e-mailadres en telefoonnummer gevraagd, maar mag hij het tegelijk aangeven als hij, of zij, niet benaderd wenst te worden. Volgens de baas van de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst, Jean-Claude Heirman, is het hoe dan ook "gewoon technisch te moeilijk en te duur om de identiteit van elke melder te controleren", zei hij tegen de Vlaamse zakenkrant De Tijd. Het kan hem bovendien, zei hij, niet schelen wie er klikt.

Een beetje doortrapte 'verlinker' bedient zich dus van valse gegevens. Tommelein wees er vrijdag op dat het indienen van valse beschuldigingen en het opgeven van een valse identiteit strafbaar is. "Maar het is logisch dat onze inspectiediensten eerst en vooral de inhoud en relevantie van de melding bekijken." Het alternatief om meldingen via de elektronische identiteitskaart (eID) te laten verlopen is afgekeurd omdat niet iedereen over zo'n identiteitskaart beschikt.

De Liga voor de Mensenrechten is niet te spreken over het besluit dat al door de vorige regering werd overwogen maar toen vanwege alle kritiek werd afgeserveerd. Liga-voorzitter mr. Jos Vander Velpen wees er indertijd al op dat zo'n meldpunt "aantrekkelijk is voor bijvoorbeeld concurrerende bedrijven, buren die een vete uitvechten of jaloerse exen." Bij valse klachten is het slachtoffer mogelijk maanden onderwerp van onderzoek en lijdt hij reputatie- en mogelijk financiële schade. Of en op wie hij dat kan verhalen is onduidelijk.

Volgens de opsporingsdienst worden er jaarlijks meer dan 100.000 'hit and run-controles' door verschillende inspectiediensten uitgevoerd, maar betrouwbare gegevens over wat die opleveren, zijn er niet. Volgens onderzoek door de universiteit in Leuven is de omvang van de fraude tussen de 4 en 16 procent van het bruto binnenlands product. Volgens de Eurobarometer van de Europese Commissie werkt 4 procent van de Belgen wel eens zwart.

Tegenstanders van het meldpunt maken zich ook druk over de dubbele moraal van 'dit Stasi-kabinet' (verwijzend naar de beruchte voormalige Oost-Duitse inlichtingendienst). De wet verplicht ministers en politici elk jaar hun bijverdiensten op te geven. Volgens het Rekenhof doen zo'n driehonderd van hen dat niet.

Ook is onduidelijk waarom het centrale meldpunt niet openstaat voor fiscale fraude. Belastingontduiking, de vroegere 'nationale sport', wordt niet langer geaccepteerd door de Belgen. Via allerlei wegen klikken ze steeds meer over (vermeende) fiscale fraudeurs: in 2007 kwamen er 160 meldingen binnen, in 2013 waren dat er 2610. Anoniem. Het ging veelal om ontslagen werknemers, ex-geliefden en zakelijke concurrenten. Ze worden er vooralsnog niet, zoals in de VS, met een premie voor beloond.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden