Beleidsbepalers bij Ajax en AZ missen inzicht

In de achterliggende Europese week werd de staat van het nationale clubvoetbal in donkere contouren uitgebeeld. Bij Ajax, en ook AZ, is niet voor een afdoende bewapening gezorgd.

Eind dit jaar wordt een nieuw tv-contract afgesloten, voor de uitzendrechten van de nationale competitie. Achter de schermen betrekken de gegadigden hun stellingen voor een nieuwe miljoenenslag. Zíj laten zich niet afremmen door zo’n avond als donderdag, waarop vier Nederlandse clubs in de eerste ronde van het Europese B-toernooi om de Uefa Cup werden uitgeschakeld. In hun wereld is voetbal een gouden kalf. ’Superzondagen’ en wat dies meer zij in de eredivisie, ze zullen ze ook de volgende seizoenen graag ronkend aankondigen en begeleiden.

Maar voor wie zich niet laat verblinden door eurotekens werd de staat van het nationale clubvoetbal in de achterliggende Europese week in donkere contouren uitgebeeld. Het is dat AZ, als enige overgebleven in het Uefa Cup-toernooi, in Pacos de Ferreira een laagvlieger trof. Tegen een opponent van iets meer allooi zou in de huidige vorm waarschijnlijk ook AZ zijn gesneuveld, de voorlopig stagnerende club van voorzitter Scheringa die, hoogmoedig en egocentrisch, dreigt zijn tv-rechten zelf te gaan verhandelen.

Sommigen bij AZ maakten zichzelf na enkele aardige jaren wijs al bij de Nederlandse top te horen. Maar bovenal door een gebrekkig aan- en verkoopbeleid lijkt een volgende stap niet gezet te kunnen worden. Dat gaat in nog hogere mate op voor Ajax, dat tegen het eenvoudigweg betere Dinamo Zagreb ervoer hoe misleidend de koppositie in Nederland is. Er is tussen AZ en Ajax een parallel te trekken: de technisch directeur, en dan vooral diens status. Van Geel, de technische baas bij Ajax, kwam in 2005 over van AZ, dat op zijn beurt Brands van RKC overnam.

Ze werden getransfereerd als waren het waardevolle spelers. Maar ze bewogen zich vrijwel uitsluitend op de binnenlandse markt, en ook nog op bescheiden schaal. Bij hun nieuwe clubs is een groter netwerk vereist, meer vindingrijkheid en het vermogen om op een hoger niveau te onderhandelen. Het vertrek van Sneijder naar Real Madrid was een flink kwalitatief verlies voor Ajax, maar het was te voorzien. Het was aan Van Geel om daarop in te spelen, en daarin bleef hij in gebreke.

Een vergelijkbare voetballer is met de financiële beperkingen van een Nederlandse topclub niet te halen. Maar Van Geel en de zijnen verzuimden Ajax op een andere wijze weer afdoende te bewapenen, met middelen bijvoorbeeld waaraan gezien de wedstrijdmentaliteit (hoe vaak is een Europese tegenstander niet feller?) onverminderd behoefte is. Dat mag bij AZ ook Brands en diens invloedrijke trainer Van Gaal worden verweten. Ze konden bepaalde ervaren spelers niet krijgen, luidt hun verweer. Maar de vraag mag worden gesteld of daarna alles op alles is gezet om in een ander echelon te speuren naar noodzakelijke wapens voor het labiele en weinig strijdbare AZ.

Eind jaren negentig wist oud-speler Blind als directeur bij Ajax de onbekende Roemeen Chivu op te sporen – een op jonge leeftijd al weerbare topverdediger, zo bleek. Een decennium eerder was Blind zelf door Cruijff als trainer naar Ajax gehaald, in het gezelschap van Wouters: twee weinig opvallende clubspelers ogenschijnlijk die in Amsterdam echter de gewenste balans bleken te kunnen brengen. Zo’n dieper inzicht kan Nederlandse clubs betrekkelijk goedkope spelers opleveren met wie op een hoger niveau de strijd kan worden aangegaan, maar met zúlke verrassingen komen de beleidsbepalers van Ajax en AZ nu niet op de proppen. PSV bood ze de afgelopen jaren wel, met onder anderen de Latijnse verdedigers Alex en Salcido.

Maar zonder de eerste (en routinier Cocu) heeft nu ook PSV aan stevigheid ingeboet, waardoor in de groepsfase van de Champions League nog een hels karwei mag worden gevreesd. In Eindhoven wordt nog altijd meer dan elders aanpassing aan de internationale wetten gepredikt, maar dergelijke lessen slaan in Nederland nooit ten volle aan. Donderdag kon FC Twente en FC Groningen met Spaanse (Getafe) en Italiaanse (Fiorentina) tegenstand weinig worden verweten, maar de forse 5-1 nederlaag van Heerenveen bij de middenmoter Helsingborg paste weer in het karakteristieke beeld van Hollandse weerloosheid. Zo kan in het geval van het argeloze Ajax van een repeterende breuk worden gesproken en ook AZ zal in deze samenstelling, waarschijnlijk eerder dan vorig seizoen, op begrenzingen stuiten. Ook omdat de positie op de Uefa-ranglijst hevig onder druk staat is het raadzaam accenten te verleggen. Maar dat zal ook nu niet meevallen met roergangers als AZ-trainer Van Gaal én bondscoach Van Basten, die vasthouden aan de overtuiging dat het nog mogelijk is om je ’op z’n Hollands’ te onderscheiden – met op het middenveld en in de verdediging alle kwetsbaarheid van dien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden