Beleefd rondkijken bij andere religies

De voeten zakken weg in een wollig tapijt, een doos met Turks fruit staat op een tafeltje. De gastheer laat alle vragen vervliegen door zijn lieve lach en zachte antwoorden. Huseyin Yamal, secretaris van de Fatih moskee aan de Amsterdamse Rozengracht, ontvangt de bezoekers aan de moskee die haar deuren voor iedereen heeft geopend - maar ze staan altijd open, verzekert hij. En streng-religieus gaat het er hier anders ook niet aan toe. ,,Het zal druk worden in de moskee nu het WK-voetbal begint. We hebben een televisieruimte.''

De Fatih moskee deed afgelopen weekend mee aan de tweedaagse manifestatie Met hart en ziel: zo'n honderd gebedshuizen en spirituele centra in Amsterdam hielden open huis. Het rk apostolaat ter zee Stella Maris kon worden bezocht, maar ook de Kleine Zusters van Jezus, de Koptische orthodoxe kerk en het Maitreya Instituut. Vooral voor de locaties in het centrum was ruime belangstelling. Die in de buitenwijken trokken wat minder bezoek.

Yamal herhaalt een vraag: waarom moeten vrouwen in de moskee achter die gesloten deuren blijven? Naast Yamal kijkt een grotere, bredere man met baard naar ons. Onduidelijk is of hij de vragen verstaat. Yamal geeft antwoord via een omweg: ,,Vrouwen lopen ook niet altijd voorop. Je laat ze meestal voorgaan, maar dat doe je toch niet als je een trap oploop.''

Yamal krijgt steun van een bezoeker: ,,Heeft het misschien te maken met privacy?'' Yamal: ,,Ja, dat kun je zeggen, privacy. Vrouwen voelen zich daar meer op hun gemak.'' Hij vouwt zijn handen voor zich. ,,Je weet niet wat ze voor kleren dragen. Een korte rok misschien. Ze zouden wel eens te veel de aandacht van mannen kunnen trekken. En dat is vervelend. Of het is juist prettig. Maar we komen hier voor God.''

Sociale samenhang, veiligheid - dat is 'gewoon een kwestie van praten', zei de Amsterdamse PvdA-wethouder Rob Oudkerk toen hij het startschot gaf voor het weekend. Twee juristes die de Fatih moskee bezoeken, willen de woorden van Oudkerk niet zomaar wegwuiven als het bekende riedeltje van een politicus. Maar ze zijn toch vooral gekomen om hun nieuwsgierigheid te bevredigen. De grote vragen - over de positie van de vrouw, over fundamentalisme - durven de bezoekers alleen maar op een verwaterde manier te stellen. Echt kritisch wordt het nooit, vinden de juristes. De bezoekers en de gastheer zijn vóór alles beleefd.

Bij de vrijmetselaars durven de bezoekers méér, maar de beleefdheid blijft. Claudia (30) vuurt de ene na de andere vraag af op de leden. Maar ze begrijpt, zegt ze, dat niet al haar vragen beantwoord kunnen worden. Ze is niet alleen nieuwsgierig. Ze overweegt toe te treden. Maar de voorstelling die ze net in de vrijmetselaarstempel zag vond ze wel erg mannelijk. In een klein toneelstukje deed een man alsof hij een steen bewerkte. Naast de ruwe steen ligt een gladde steen, die moet het resultaat verbeelden van het hakwerk. Werk aan de steen, ken uzelve, leren de broeders.

Claudia gaat eerst maar eens kijken bij de vrouwelijke vrijmetselaars, die zitten een verdieping hoger. De orde van de weefsters, heten ze. Zij gebruiken het spinnen en weven als symbool voor de innerlijke groei. ,,Dat spreekt me meer aan'', zegt Claudia. ,,Minder hard en hoekig, vrouwelijker.''

De Kleine Zusters van Jezus zijn veel wereldser dan de vrijmetselaars. Ze werken als fabrieksarbeider of als schoonmaker - opzettelijk, uit solidariteit. En ze praten met buurtgenoten, met zwervers en verschoppelingen. Ze hebben geen tempel, maar wonen in een nieuwbouwhuis op één hoog, midden in de Jordaan. Achter de grenen boekenkast is een gebedsruimte ingericht. Religie is geen taboe meer, merken de zusters. De bezoekers vinden het mooi, zegt zuster Andrée, zo'n huis waar de liefde centraal staat.

Zelf zijn de zusters dit weekend eveneens gaan buurten. De vrijmetselaars hebben ze ook nog aangedaan. Daar werd hun uitgelegd waarom de vrijmetselaars weinig willen vertellen over de inwijdingsrituelen. Als je een cadeau krijgt, hoorden ze, dan wil je toch ook niet van tevoren weten wat erin zit. Voor zo'n inwijding geldt hetzelfde: die moet je ondergaan. Daar moet je niet over praten.

De manifestatie 'Met hart en ziel' werd gisteravond afgesloten met een 'inspiratieviering' op het Museumplein. Bezoekers namen 'visitekaartjes' mee met daarop verwoord wat hen bezielt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden