Witwassen

Belastingadviseurs en banken kritisch op nieuwe anti-witwaswet

Het wetsvoorstel dat witwassen moet inperken is niet werkbaar en inefficiënt, zeggen belastingadviseurs. 

Wat doet een crimineel die door zijn bank, accountant of belastingadviseur wordt aangesproken op schimmige geldstromen? Die tegen de lamp loopt met zijn witwaspraktijken of terrorisme-financiering? Hij probeert het gewoon bij een andere bank, accountant of belastingadviseur – hopen dat die er niet achter komt. Het kabinet is dit zat en heeft daarom een wetsuitbreiding in de maak. Bij het aannemen van een nieuwe klant moeten instellingen straks eerst navraag doen bij de vorige bank of accountant van die klant.

Misschien had die wel een goede reden om de relatie te verbreken. Zo wil het kabinet voorkomen dat louche klanten van de een naar de andere bank, accountant of belastingadviseur hoppen en zo de dans ontspringen. Maar het werkveld zelf is niet blij met die verplichte navraag.

“Voor banken is dat vrij makkelijk te doen”, zegt belastingadviseur Wim Gohres, lid van een werkgroep die hierover een bezorgde brief naar minister Hoekstra van financiën stuurde. “Er is immers maar een beperkt aantal van, dus veel hoef je daar niet voor af te bellen. Maar van belastingadviseurs zijn er naar schatting zo’n 40.000. En als iemand kwade zin heeft, gaat hij echt niet zeggen dat hij hiervoor al bij iemand anders klant was en bij wie dan.”

‘Deze wet is geschreven voor banken’

Belastingadviseurs moeten dit dan dus zelf achterhalen. “Dat is onmogelijk”, zegt Gohres namens de belangenverenigingen voor belastingadviseurs. Praktische tips daarover geeft het wetsvoorstel niet. Deze wetgeving is geschreven voor banken, concludeert hij daarom. Daarnaast noemt hij het voorstel erg inefficiënt. Belastingadviseurs zijn jaarlijks maar verantwoordelijk voor een heel klein deel van alle meldingen aan opsporingsinstituut Financial Intelligence Unit (FIU). Daar staat het navraagwerk niet toe in verhouding, klinkt het.

Je kunt ook redenen dat de belastingadviseurs dan blijkbaar veel over het hoofd zien, en dat zij wel wat rigoureuzer mogen controleren aan de poort. Dat ziet Gohres anders. “Het is logisch dat banken, en in zekere zin ook accountants, veel meer meldingen doen dan wij. Banken zien simpelweg veel meer transacties. Accountants duiken in de boeken. Wij zien ook weleens een jaaroverzicht, maar doorgaans weinig transacties.”

Tot half januari kon iedereen reageren op het wetsvoorstel Wet plan van aanpak witwassen. Daarin staat dat de navraag bij eerdere dienstverleners niet altijd nodig is, alleen bij klanten waarbij verscherpt toezicht nodig is. Deze ‘risicoklanten’ worden bijvoorbeeld aangemerkt omdat ze gelieerd zijn aan landen waarin witwassen en terrorisme-financiering vaker voorkomt. Ook klanten die actief zijn in binnen- of buitenlandse politiek mogen op extra controles rekenen. Een bank zal in dat soort gevallen moeten kijken bij welke bank de klant hiervoor zijn zaken deed, en waarom die samenwerking is geëindigd. Accountants bij eerdere accountants en belastingadviseurs bij eerdere belastingadviseurs.

Tevreden over verbod op contante betalingen

Ook banken staan niet te springen bij de wetswijziging, maar met een tegenovergestelde reden: ze vinden het niet ver genoeg gaan. Hoezo mogen we alleen cliëntendossiers met elkaar delen als het om risicoklanten gaat, schrijft de Nederlandse Vereniging van Banken in reactie op de beoogde wet. De meeste potentiële klanten vallen helemaal niet in de risicocategorie. Mocht daar een rotte appel tussen zitten, eerder geweigerd bij een andere bank, dan komt dat dus niet aan het licht.

Vandaar dat de banken een waarschuwingssysteem willen. Ziet een bank dat een klant over integriteitsgrenzen gaat, dan gaat die klant in een soort register waar ook andere banken in kunnen kijken. Of die klant nou aanvankelijk een risico-­geval was, of niet. 

Over andere zaken in het wetsvoorstel zijn de belastingadviseurs en banken meer tevreden. Dan gaat het bijvoorbeeld om een verbod op contante betalingen van meer dan 3000 euro, en het inniger mogen samenwerken tussen instellingen in het jagen op malafide klanten.

Lees ook:

Belastingadviseurs: ‘Overheid is te slap tegen witwassen’

‘Publieke opsporingsinstanties hebben de mankracht niet om werk te maken van alle meldingen die wij verplicht moeten doen

Minister Hoekstra: Witwasproblematiek heeft Europese aanpak nodig

Minister van financiën Wopke Hoekstra (CDA) spreekt in Washington collega-ministers toe over corruptie en witwassen. ‘Wij hebben problemen, maar denk niet dat het in andere landen beter is.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden