Belangstelling voor delen collectie Tropeninstituut

Amerikaanse bibliotheken willen Zuidoost Azië-verzameling mogelijk van papierversnipperaar redden

Van verschillende kanten is er interesse in delen van de collectie van 700.000 boeken van de bibliotheek van het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT). Een groep universiteitsbibliotheken in de Verenigde Staten heeft bijvoorbeeld een oogje op de boeken over Zuidoost Azië. De tijd dringt echter. Na 1 november dreigt de papierversnipperaar.

Het KIT, waaronder het Tropenmuseum en de bibliotheek vallen, kreeg in 2011 van staatssecretaris Ben Knapen van buitenlandse zaken te horen dat op termijn de subsidie zou verdwijnen. Het instituut moest op zoek naar andere geldbronnen. Voor de bibliotheek met naar schatting een miljoen boeken plus grote aantallen kaarten, tijdschriften, handschriften en atlassen, betekende de subsidiestop het einde.

Voor een deel van de collectie is onderdak gevonden. Zo verhuist het zogeheten 'koloniale erfgoed', pakweg zo'n 90.000 titels van voor 1950, naar de Universiteit Leiden. Ook het kaartmateriaal gaat die kant op. De particuliere Stichting Centrum Medisch Erfgoed ontfermt zich over 25.000 boeken over medische onderwerpen. Het Vredespaleis wil de 4.000 exemplaren over internationaal recht, vrede en veiligheid overnemen.

Dat de overblijvende 700.000 boeken vernietigd dreigen te worden, vindt Jeffrey Shane een grof schandaal. Behalve bibliothecaris van Ohio University is hij voorzitter van Cormosea, een club wetenschappelijke bibliotheken die zich richt op collecties over Zuidoost Azië. Samen met collega's wil hij de komende weken een poging doen om in ieder geval de boeken over Zuidoost Azië van de papierversnipperaar te redden door ze naar de VS te laten komen.

De gang van zaken rond de bibliotheek van het KIT heeft hem met stomheid geslagen. "De ontmanteling van deze enorme collectie gaat gepaard met een zeer geringe consideratie voor de immense investering in boeken en in tijd en energie van medewerkers", zegt Shane. "Het is extreem roekeloos."

Shane begrijpt niet dat er in Nederland niet meer publieke verontwaardiging heerst over deze kapitaalvernietiging. "Het slaat financieel gezien nergens op om uit bezuinigingsoverwegingen afstand te doen van 700.000 dure boeken die met overheidsgeld zijn aangeschaft."

In Nederland leven er hier en daar wel twijfels over de kwaliteit van met name de moderne collectie die een sterk documentaire waarde heeft en die alleen in gedigitaliseerde vorm relevantie heeft. Er is bij het KIT wellicht te weinig geanticipeerd op de moderne tijd.

Shane wijst echter op de lange traditie van de bibliotheek die sinds eind deze zomer is gesloten voor publiek. "Het heeft een rijke en brede collectie over ontwikkelingslanden. De bibliotheek is een icoon van Nederlandse culturele en intellectuele geschiedenis."

Directeur Hans van Hartevelt van de bibliotheek van het KIT wil over recente ontwikkelingen rond de collectie op dit moment geen mededelingen doen om zo de onderhandelingen niet te schaden.

Toekomst monumentaal pand nog onzeker
Als komend jaar de subsidie naar nul gaat, zal het Koninklijk Instituut voor de Tropen zich alleen nog richten op 'busisness-to-business' activiteiten die hun eigen broek kunnen ophouden. Daaronder valt onder meer de levering van advies- en informatiediensten over ontwikkelingslanden. Alle andere onderdelen van het KIT worden volgens het reorganisatieplan afgestoten.

Het Tropentheater is al een poosje geleden gesloten en de bibliotheek is sinds de zomer niet meer voor publiek toegankelijk. Lange tijd werd ook gevreesd voor de collecties van het Tropenmuseum. Minister Bussemaker van onderwijs heeft het museum een overgangsregeling voorgesteld. Tot en met 2016 komt er een subsidie op voorwaarde dat het museum in die tijd een fusie aangaat met het Rijksmuseum voor Volkenkunde in Leiden en het Afrikamuseum in Berg en Dal, zodat er een nieuw museum voor wereldcultuur ontstaat.

De toekomst van het monumentale gebouw aan de Amsterdamse Mauritskade is onzeker. Het bestuur van het KIT hoopt het gebouw te behouden, maar Bussemaker gaf daarvoor geen garanties: "Ik ga over de collectie en niet over de huisvesting."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden