Belangrijke vondst oude orgelmuziek

In het archief van het departement Haut-Rhin te Colmar is onlangs een manuscript gevonden met tot nu toe onbekend gebleven, anonieme middeleeuwse orgelmuziek van omstreeks 1500. De Franse musicoloog Dominique Gatté zal zijn belangwekkende ontdekking morgen presenteren in het Amsterdamse Orgelpark tijdens een lezing in het symposium 'Het Van Straten-orgel als historisch document'. Twee van deze herontdekte composities, 'Salve Regina' en 'Preambulum', zullen dan worden uitgevoerd op het Van Straten-orgel. Dit is de vorig jaar in gebruik genomen reconstructie van Nederlands oudste kerkorgel dat Peter Gerritz in 1479 voor de Utrechtse Nicolai-kerk bouwde. Gatté's vondst betekent uitbreiding van het beperkte repertoire dat op dit laat-gotische orgel gespeeld kan worden.

Gatté ontdekte de orgelstukken in de te Colmar aanwezige verzameling van circa 700 middeleeuwse manuscripten. Daaronder bevinden zich 89 muziekfragmenten, stammend uit de tiende tot en met de zeventiende eeuw. Gatté vond 5 bladen met handgeschreven orgelmuziek uit de late vijftiende eeuw die verwijderd waren uit de kasboeken van het klooster Unterlinden te Colmar.

Overigens zegt Dominique Gatté nog niet te hebben kunnen vaststellen of deze 'Colmar-fragmenten' inderdaad in dit klooster ontstaan zijn of dat ze elders werden gecomponeerd of verzameld. In zijn lezing zal hij uitleggen dat dit orgelboek verwantschap vertoont met het bekende Buxheimer Orgelbuch en de tabulaturen van Kotter en Sicher, die uit dezelfde periode stammen. (Bij een tabulatuur is de notatie geen notenschrift maar een grepenschrift.)

De 'Colmar-fragmenten', geschreven in verschillende handschriften, bevatten volgens Gatté zowel religieuze als wereldse composities 'die een rijk en gevarieerd beeld geven van werken die karakteristiek zijn voor de muziekstijlen van de late vijftiende en de vroege zestiende eeuw'. Omdat er in de Elzas meer orgelboeken in Dominicaner kloosters zijn gevonden, vraagt Gatté zich af of het in die streek de gewoonte was dat de monniken van deze orde verzamelingen orgelmuziek aanlegden, die van organist op organist werden aangevuld en doorgegeven. Mogelijk werpt dit een nieuw licht op de herkomst van het Buxheimer Orgelbuch.

De composities die morgen uitgevoerd zullen worden konden door Gatté worden gereconstrueerd uit enkele op verschillende bladen genoteerde fragmenten. Het orgelboek bevat in totaal ten minste zeven complete stukken, maar mogelijk vindt Gatté na ontcijfering van de overige fragmenten nog meer verborgen schatten.

Orgelpark Amsterdam, 6 t/m 8 juni. De lezing van Gatté is 7 juni om 15.15 uur.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden