Belangrijke test voor premier May

Premier Theresa May op bezoek bij een legerbasis in Salisbury.Beeld photo_news

De Britse premier May leidt vandaag voor het eerst het partijcongres van de Tories. Een lastige thuiswedstrijd.

In haar opvallend zwartgele jurk wandelde ze op 13 juli samen met haar man Philip voor het eerst als premier Downing Street binnen. Dit keer geen minister-president die haar middelbare schooltijd had doorgebracht op de deftige kostschool Eton College. Geen premier ook die in haar carrière veel de schijnwerpers had opgezocht.
Nee, Theresa May had zich in de afgelopen zes jaar onderscheiden als standvastige minister van binnenlandse zaken, een ministerie dat bekend staat als The Graveyard, waar vele ministers voortijdig sneuvelen. May niet. Zij werd zelfs de langstzittende minister van binnenlandse zaken in de naoorlogse geschiedenis.

In alle opzichten is er een wereld van verschil tussen May en haar voorganger David Cameron, aan wie altijd het rijkeluiszoonimago kleefde, hoe hard hij dat ook van zich af probeerde te schudden. Het dieptepunt was dat hij vorig jaar, gevraagd naar zijn favoriete voetbalclub, ineens West Ham United antwoordde, terwijl hij daarvoor altijd had beweerd voor Aston Villa te zijn.

"Theresa May is veel minder extravert dan Cameron, is veel minder met haar imago bezig", zegt Tim Bale, die als politicoloog een boek schreef over de Conservatieve Partij, 'Van Thatcher tot Cameron'. "Daarnaast nam Cameron snel beslissingen, soms zelfs te snel. Terwijl May langer de tijd neemt en minder op gevoel handelt. Ze zal ook veel minder delegeren dan haar voorganger en er veel meer bovenop zitten."

Domineesdochter
Het is daarom niet verwonderlijk dat haar eerste bezoek aan haar Duitse collega Angela Merkel eind juli in bijzonder goede harmonie leek te verlopen. De generatiegenoten zijn allebei domineesdochter, allebei kinderloos en koesteren dezelfde vorm van pragmatische politiek. Bale: "Net als Merkel kan May ook lang wachten. Totdat ze de uitkomst heeft die ze hebben wil."

Een goede relatie tussen de twee machtigste vrouwen van Europa zou in de aanloop naar de Brexit-onderhandelingen, die hoogstwaarschijnlijk begin volgend jaar zullen beginnen, van belangrijke toegevoegde waarde kunnen zijn.

Hoewel May zich in haar eerste toespraak in Downing Street nog tot het politieke midden richtte, zijn haar eerste beleidsvoorstellen juist zeer conservatief. Zo liet ze duidelijk blijken dat het terugdringen van migratie voor haar prioriteit heeft in de gesprekken over EU-uittreding. Ook wil ze een onderwijsmodel uit de jaren vijftig afstoffen door nieuwe grammar schools te openen, staatsgymnasia. Goede scholen waar kinderen alleen via selectie op kunnen worden toegelaten. Iets waar links van gruwelt. "Ze lijkt inderdaad veel meer bezig met het tevredenstellen van de rechtervleugel van haar partij en richt zich ook op Ukip-stemmers die na het vertrek van Nigel Farage weer terug kunnen keren bij de Conservatieven", zegt Bale.

Nauwelijks oppositie
Daarnaast heeft ze vanwege de volledig met zichzelf overhoop liggende Labour-partij van Jeremy Corbyn nauwelijks serieuze oppositie. Bale: "De situatie van nu is erg te vergelijken met begin jaren tachtig, toen Margaret Thatcher net premier was. Ook in die periode was Labour flink naar links opgeschoven en lag de partij aan gruzelementen. Thatcher voerde toen een zeer conservatieve, rechtse koers omdat ze van de oppositie nauwelijks dreiging voelde. Ze kon haar gang gaan."

Toch ligt er een gevaar op de loer en dat is haar krappe meerderheid in het Lagerhuis: slechts twaalf zetels. Het hoeft in de naderende Brexit-onderhandelingen maar even te haperen of de zeker dertig haviken in haar fractie zullen haar proberen van het pluche te duwen. "Het zou daarom verstandig zijn om in de loop van volgend jaar verkiezingen te organiseren. Aan de ene kant om een solide meerderheid in het parlement te creëren, maar ook om meer legitimiteit in Europa te kweken. Met een regering die stevig in het zadel zit kan Brussel makkelijker zaken doen", zegt Bale.

Het begin van haar premierschap oogt dus solide. In die wetenschap begon ze vandaag aan de belangrijkste thuiswedstrijd van het seizoen: het partijcongres in Birmingham. Daar praat ze haar achterban en het land bij over de aanloop naar de Brexit-onderhandelingen en over haar plannen voor het komende jaar. Voor een nieuwe premier altijd een gewichtige test.

Update: May beklemtoonde vandaag dat de brexit voor eind maart in gang wordt gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden