Belangen van oligarchen bepalen de politieke koers

Er zijn net verkiezingen geweest in Oekraïne, maar de belangen van rijke zakenlieden bepalen het beleid, stelt deskundige Sergej Koezin.

Sinds de parlementsverkiezingen van 30 september verkeert Oekraïne in onzekere tijden. Dat is overigens niets nieuws: sinds de ’Oranjerevolutie’ sleept het land zich voort van crisis naar verkiezingen naar crisis. Na de laatste verkiezingen kunnen de ’oranje’ partijen van Viktor Joesjtsjenko en Joelia Timosjenko net een coalitie te vormen. Maar het is helemaal niet zeker dat die coalitie heel lang stand houdt, gezien de rivaliteiten tussen hun leiders.

De uitkomst van de verkiezingen in Oekraïne, het kan Sergej Koezin allemaal niet zoveel schelen. „Het gaat niet om de verkiezingsresultaten, maar om het sluiten van dealtjes tussen de verschillende partijen.” En, voegt Koezin er aan toe, kettingrokend en cognac drinkend bij het ontbijt in een café in Kiev: het zijn puur de zakelijk belangen van de politici – en de oligarchen die de politici steunen – die de uiteindelijke coalitie zullen vormgeven.

Koezin kan het weten. Geef hem een blaadje met de twintig rijkste oligarchen en hij wijst feilloos aan welke miljardair welke politieke partij steunt, of welke tv-zender, krant of voetbalclub bezit.

Vorig jaar schreef Koezin het boek ’De maffia van Donetsk’, dat de troebele wereld van de oligarchen van Oekraïne schetst. En hun banden met de politiek. Het boek werd in eerste instantie verboden – als eerste en enige na de oranjerevolutie van 2004, die juist was gestreden om de pro-westerse waarden in Oekraïne te verankeren. Daarna verscheen het boek evenwel toch en werd het gelijk een bestseller. Intussen zijn er 150.000 exemplaren van verkocht.

Koezin groeide zelf op in Donetsk, een industriestad in het Russisch-talige oosten van Oekraïne. Dit is de machtsbasis van Rinat Achmetov, de rijkste oligarch van Oekraïne met een geschat vermogen van 2,8 miljard euro – in een land met een gemiddeld maandsalaris van rond de 175 euro. Achmetov, die in het parlement zit namens de Regiopartij, is de geldmachine achter de leider van die partij Viktor Janoekovitsj. De camera’s staan doorgaans op Achmetov gericht, niet op Janoekovitsj. Koezin: „Zonder Achmetov zou de Regiopartij er niet toe doen.”

Aanvankelijk steunde Achmetov Janoekovitsj, die tot dit voorjaar premier was. Hij wilde zo de belangen van zijn Oost-Oekraïense industrieën behartigen, en voorkomen dat de handel met Rusland – met alle corrupte zaakjes die daarbij horen – werd verstoord. Dat is nu anders, vertelt Koezin: „Achmetov heeft nu door dat Europa op de lange termijn definitief een belangrijker handelspartner is. Je ziet dat hij er nu alles aan doet om zijn zaakjes op orde te krijgen om handel met Europa te drijven.” Niet toevallig volgt Janoekovitsj nu een meer pro-Europese lijn. Koezin: „Het is Achmetov die de touwtjes in handen heeft bij de Regiopartij, niet Janoekovitsj”.

De ’Oranjepartijen’ zijn zelf ook niet verschoond van de invloed van oligarchen – een van de punten die Joesjtsjenko na de Oranjerevolutie juist wilde tegengaan. Ook Joesjtsjenko ontving campagnegeld van oligarchen. Joelia Timosjenko, die zich profileert als aartssocialist, heeft een verleden met duistere zaakjes in de gashandel. Tijdens haar campagne vloog een helikopter van de miljardair Konstantin Zjevago, rijk geworden met ijzererts, haar van de ene naar de andere plek.

Uiteindelijk zullen politici, maar evengoed oligarchen de toekomst van Oekraïne bepalen, volgens Koezin: „Daags na de vorige verkiezingen zag ik Joelia Timosjenko en Rinat Achmetov een kopje koffie drinken in een hoekje van het parlement, en vrolijk praten met elkaar. Dat zal ik nooit vergeten.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden