Belang van de leerling weer niet centraal

SCHOOLADVIES | Kinderen met minder kansen worden sterk benadeeld door het huidige systeem van schooladvies, stellen Krijn van Beek en Elisabeth Bootsma vast.

Sinds de onderwijsinspectie haar rapport 'De staat van het onderwijs' publiceerde is er ophef over het basisschooladvies. Als je voor een dubbeltje wordt geboren, is het in het Nederlandse onderwijssysteem niet eenvoudig om een kwartje te worden. De minister kondigde een snelle oplossing aan: "Als de Citoscore hoger is dan het oordeel van de leraar, laat ik de Citoscore zwaarder wegen." Een goed idee, maar deze maatregel helpt alleen als er ook een reële keuze is voor een school met een passend niveau.

De eindtoets basisonderwijs - in de volksmond de Citotoets - wordt tegenwoordig niet meer in februari maar in april afgenomen. Precies zo laat, dat het resultaat geen rol meer kan spelen voor de toelating tot het voortgezet onderwijs. Enkele duizenden kinderen worden hiervan de dupe. En zij niet alleen, door hun talent al zo jong te verkwanselen, doet heel Nederland zichzelf te kort.

Tot twee jaar geleden werd de Cito-toets in februari afgenomen en was het resultaat in maart bekend. Door de toets te verplaatsen naar april zouden leerlingen in groep 8 langer bij de les blijven.

Momentopname

Bovendien zou de Citotoets een 'momentopname' zijn en niet representatief voor wat een kind kan. Statistisch gezien kan een kind wel 'per ongeluk' een lagere score halen, maar als het een hogere score haalt, kan het écht iets. Daarom is het een goed idee om het hoogste resultaat te laten tellen voor het vervolg.

Jongens behalen gemiddeld een iets hogere totaalscore op de Cito dan meisjes. Maar basisschooldocenten geven meisjes vaker dan jongens een advies dat overeenkomt met hun schoolprestaties. Zij geven meisjes eerder het voordeel van de twijfel, jongens juist het nadeel.

Verschillen naar opleidingsniveau van ouders vergroten het probleem: onderadvisering komt vaker voor bij kinderen met lager opgeleide ouders en bij allochtone kinderen. Oftewel: vooral Mohamed uit Amsterdam-West wordt benadeeld als we de Citotoets niet meetellen.

Maar stel nu dat de minister haar zin krijgt en docenten goede Citoscores moeten honoreren met een opgehoogd advies. Voor het zover is, is het juni en zitten alle aantrekkelijke scholen vol. Want dat is de praktijk: in sommige regio's staan scholen te springen om leerlingen, maar in de grote steden zitten alle aantrekkelijke scholen in april vol en zijn grote groepen kinderen zelfs al uitgeloot nog voordat kind eren die via de Citotoets een hoger niveau weten af te dwingen zich überhaupt kunnen aanmelden.

In Amsterdam - met zo'n 8000 kinderen die naar het voortgezet onderwijs willen, de grootste regio van het land - hebben scholen al jaren moeite om de vraag van leerlingen bij te benen. Elk jaar wordt er geloot voor alle aantrekkelijke scholen. Elk jaar is daar heibel over.

Debacle

Vorig jaar kregen de ruim 400 kinderen met een na de Cito opgehoogd advies de schuld van de verantwoordelijke schoolbesturen voor het debacle met schoolmatching in Amsterdam, waarbij 1.900 kinderen niet naar de school konden van hun eerste keuze. Dit jaar besloten de beleidsbepalers in Amsterdam dat niet weer te laten gebeuren en niet te wachten op de uitslag van de eindtoets met het plaatsen van leerlingen.

En zo laten zij de leerlingen die het 't hardste nodig hebben in de kou staan. Wij roepen de minister daarom op om niet alleen de Citoscore zwaarder te laten wegen, maar ook de verplichte eindtoets in het basisonderwijs weer in februari af te nemen.

Krijn van Beek en Elisabeth Bootsma

Stichting Vrije Schoolkeuze Amsterdam

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden