Bekroonde criticaster Dario Fo vermaakt de Buchmesse

Van onze kunstredactie FRANKFURT - Als de hofnar eenmaal koning is geworden, verandert dan zijn verhouding tot de macht?

De prachtig geformuleerde vraag aan Nobelprijswinnaar Dario Fo vergt een evenredig antwoord: “De hofnar mag alleen even aan tafel zitten, de mensen aan het lachen maken, maar moet vervolgens met de dienstbodes eten. In vroeger tijden waren er speciale tijden waarop de bisschop zijn kleren uitleende aan de hofnar. Maar meestal moest de hofnar na teruggave van de kleren vluchten, vanwege de dingen die hij gezegd had. Ik hoop natuurlijk niet dat ik moet vluchten, maar. . .”

De verrassende Nobelprijswinnaar was gisteren op de Frankfurter Buchmesse. Zijn komst zorgt voor een vrolijk soort opwinding, die vooral met zijn verschijning te maken heeft. Grote ogen met karakteristieke neus, de onderkin, alpinopet, bril en oranje blouse. Al pratend en lachend is hij binnengekomen, omringd door een kordon van alles wat zich aan Italiaanse pers op de Buchmesse verzameld heeft. Al pratend ook zal hij de conferentiezaal 'Illusion' in het glimmende Congress Zentrum - had het beter getroffen kunnen worden? - weer verlaten. Vanavond gunt Fo zijn gulle breedsprakigheid de internationale pers.

- Lees verder op pagina 21

Fo: Gebrek aan humor zorgt vaak voor rampen VERVOLG VAN PAGINA 1

Ja, Italianen praten nu eenmaal veel, en vandaag leent Dario Fo, de anarchistische theaterclown en de vernieuwer van de Commedia dell'Arte, zijn gulle breedsprakigheid voor het eerst aan de internationale pers. Te midden van Duitse ernst en Portugese melancholie - themaland op de Buchmesse - zegt Fo het nog maar eens duidelijk: “Gebrek aan humor heeft voor de grootste catastrofes in de wereldgeschiedenis gezorgd.”

Jazeker, graag ziet hij zijn Nobelprijs als een provocatie van de katholieke kerk. De linksradicale toneelschrijver, acteur en regisseur was decennialang een provocerende luis in de pels van het establishment, met name het Vaticaan. In 1977 kreeg hij het zelfs voor elkaar door Paus Paulus VI publiekelijk veroordeeld te worden wegens 'schending van religieuze gevoelens'. “Maar”, zegt Fo: “Toen vorige week bekend werd dat ik de prijs had gekregen, is ergens in de kleine dorpskerk het stuk 'De nar onder het kruis' opgevoerd. De kerk is tot op heden nog steeds gewijd. Maar ik zal de naam van de pastoor niet prijsgeven, anders wordt hij nog ontslagen.” Natuurlijk, de tijden zijn veranderd, de politieke en ideologische tegenstellingen van de jaren negentig zijn bleek, zo niet vervaagd, met de jaren zeventig en tachtig. Dat was de tijd dat Fo feitelijk zijn grootste triomfen vierde. “Vaak lukte het niet eens om het stuk te eindigen omdat het licht werd uitgedaan of het theater in brand gestoken. Nu gaat het er allemaal wat 'netter' aan toe en wordt er hoogstens af en toe een blad door de bisschop verboden, of een contract voortijdig beëindigd. Niet dat hij er zo sentimenteel over doet, maar het is moeilijk om een publiek te vinden dat net zo open en levendig is als in de tijd dat met name studenten en arbeiders zijn stukken bezochten.

In die zin moet Fo Mario Vargas Llosa gelijk geven: het schrijft beter in tijden van crisis. Dat sceptici vorige week, toen de toekenning van prijs aan Fo bekend werd, riepen dat hij meer theater maakte dan dat hij een 'schrijver' zou zijn, legt hij naast zich neer. “Alle grote toneelschrijvers, ik hoef alleen maar aan Bertolt Brecht te herinneren, waren in eerste instantie theatermensen. Zij kunnen ook aan acteurs overbrengen hoe zij een stuk moeten spelen.”

Het geld dat Fo met de Nobelprijs heeft gewonnen, wil hij actief besteden aan 'maatschappelijk relevante projecten'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden