Bekkende voltreffers en hongerige honden

We koersen af op een onnadenkende, ongenuanceerde maatschappij. Ik lees mijn eerste zin en denk: nee, te zwart-wit, ik moet er wat aan doen als ik de boodschap recht wil doen. Laat ik het anders zeggen: Ik vrees weleens dat we afkoersen op een ongenuanceerde maatschappij. Wat ik bedoel is dat mensen geneigd zijn op lekker klinkende regels af te gaan en te vergeten in welke context ze staan.

Ik moest eens voor de radio wat zeggen, pal nadat Remco Campert er geïnterviewd was. Toen we samen terugreden zei hij mij dat de interviewster hem onmogelijke vragen had gesteld, die ze bedacht had naar aanleiding van een interview met hem vijfentwintig jaar eerder. Laat ik me er geen oordeel over aanmatigen want ik was er niet bij, ik zat in het wachtkamertje, maar ik voelde wel wat hij bedoelde. Het is alsof iemand op je afkomt en tegen je zegt: Jij bent toch dat jongetje dat mij heeft pootje gehaakt. En ineens zie je het weer: de tegenstander die op je afkomt en je steekt je been uit. Een kwart eeuw geleden. Dat was toen.

Mij overkwam het afgelopen weekend. Ik heb ooit gezegd dat ik de schrijver Evelyn Waugh in mijn jonge jaren niet las omdat ik meende dat hij een vrouw was. Ik dacht, laat ik maar eerlijk zijn want inderdaad, ik zag Waugh in mijn studententijd aan voor een schrijfster van typische vrouwenboeken waar ik geen zin in had. Die oeroude opmerking werd me afgelopen weekend in een artikel in de Haagse Post over vrouwenliteratuur weer eens nagedragen. Conclusie: Rob Schouten leest geen boeken van vrouwen. Het is niet waar: ik lees momenteel Kristien Hemmerechts.

Maar mensen onthouden dingen beter als ze raak klinken; geschiedenis, context is maar ballast die afleidt van het belangrijkste: de soundbite, de goed bekkende voltreffer. Afgelopen maandag las ik een paar uur lang op teletekst ’Topambtenaar gaf moordadvies aan VS’. Zo’n indianenverhaal blijft hangen maar in het artikel zelf stond het al wat genuanceerder: hij had gesuggereerd een prijs op het hoofd van de rebellenleider Joseph Kony te zetten, zoals Amerika met Osama Bin Laden doet zeg maar, en als je in het document zelf afdaalde begreep je dat het Amerikaanse ambtsbericht weer een interpretatie was van een uitspraak in een ander verband. WikiLeaks laat allerlei documenten uitlekken en de nieuws-diensten gaan die zitten lezen en bakken er pakkende koppen van. Maar het zou hun dure plicht moeten zijn om al die opeens aan het daglicht getreden handelingen en uitspraken te verklaren en te duiden in plaats van ze zomaar op straat te smijten, als botten voor het hongerige pak honden.

Wat dat betreft gedraagt de journalistiek zich soms als omgekeerde archeologie. In de archeologie vinden ze een scherfje en proberen ze de hele geschiedenis eromheen te reconstrueren. In de journalistiek vinden ze een scherfje en vergeten context en historie. Of nee, ik moet niet zeggen ’in de journalistiek’ maar ’sommige journalisten van tegenwoordig’. Nee, leuk en pakkend is het niet, die wereld van nuance en context, maar ze benadert wel de waarheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden