Review

Bekentenissen van een sigarenroker

Hoofdpersoon en verteller Mandrake, advocaat strafzaken, klinkt als een voice-over in een prententieloze detectivefilm, die de gebeurtenissen rondom de gepleegde misdaad achteraf reconstrueert, van commentaar en van suspens voorziet. Genre Magnum. Evenmin politiek correct is het citaat van Molière dat het titelverhaal van 'In mijn door lust verdorven leven heb ik slechts mijn liefde voor de sigaar behouden' inleidt: 'Er is niets wat tabak evenaart - het is de passie van decente mensen en wie zonder tabak leeft, is het niet waard te leven.' In de Zuid-Amerikaanse wereld van de Braziliaanse auteur Rubem Fonseca (1925) gelden echter andere mores.

'In mijn door lust verdorven leven heb ik slechts mijn liefde voor de sigaar behouden' vormt het vierde boek van Fonseca dat in Nederlandse vertaling is verschenen. De bundel bevat naast een aantal liefdesverhalen bovengenoemd titelverhaal.

Enkele ex-minnaressen van Gustavo Flavio, een bekend en gevierd schrijver, worden een voor een op eenzelfde manier vermoord. Mandrake treedt op als Flavio's advocaat. De beide mannen delen de liefde voor de sigaar. Afhankelijk van de situatie waarin zij zich bevinden, hebben zij hun voorkeuren voor bepaalde sigaren: ,,Punch Royal Selection nummer 12, een middelmaatje, zoals hij het liefst had onder het werk, maar met een rijk aroma en perfecte architectuur.'' Het roken van een sigaar in damesgezelschap heeft een seksuele lading, zoals blijkt uit de dialoog tussen Mandrake en Amanda, de ex-vrouw en minnares van Gustavo en een bekende van Mandrake: ,,Dus tegenwoordig rook je sigaren? Ik vind het heerlijk. Weinig geneugten kunnen het roken van een sigaar evenaren. Ik rook niet met je mee omdat ik weet dat Gustavo jaloers zou worden.'' Gustavo geeft Mandrake een sigaar voor het geval hij een vrouw ontmoet. Dit symboliseert de onderlinge machtsverhoudingen tussen de mannen qua viriliteit. Gustavo scoort beduidend hoger op de schaal van de machohiërarchie, ondanks het feit dat een jaloerse echtgenoot van een van zijn minnaressen hem uit wraak een bal heeft afgesneden.

De dialogen van Fonseca zijn fantastisch. Het verbaast dan ook geenszins dat hij diverse filmscenario's op zijn naam heeft staan. Hij kent de taal en de codes zowel van de straat als van het snobistische culturele establishment. Gustavo citeert veelvuldig schrijvers als Hemingway, Sade, Bataille, Conrad en Dante en geeft Amanda lessen in de eisen die er aan een schrijver gesteld worden. Dit gebeurt niet zonder ironie.

De mengeling van milieus weerspiegelt de diversiteit van de achtergrond van Fonseca zelf. Vanaf zijn twaalfde heeft hij gewerkt als onder andere stropdassenverkoper, bokser, politiecommissaris, filmcriticus en voorzitter van de Kunstraad van Rio de Janeiro. Fonseca's kracht ligt in het gegeven dat hij zijn culturele bagage niet op gekunstelde wijze etaleert, maar er slechts gebruik van maakt om het karakter van Gustavo - waar hij enigszins de draak mee steekt - vorm te geven.

De liefdesverhalen uit de bundel gaan over de liefde tussen een kat en een man, een echtgenoot die voor zijn vrouw het kind van haar ex-geliefde vermoordt en een dochter die 'uit liefde' haar vader doodt. Fonseca's liefde voor films komt niet alleen tot uiting in zijn stijl van vertellen, maar ook in zijn kennis van zaken zoals die in het verhaal 'Carpe diem' naar voren komt. Films bepalen daarin de relatie tussen beide hoofdpersonen. Wat begint als een spel waarin zij met elkaar in filmdialogen spreken, eindigt in een middel om zich in moeilijke situaties staande te houden. Werkelijkheid en filmische fictie raken verweven, en personages verliezen zich in en verschuilen zich achter hun aangenomen rollen.

De charme van Fonseca's verhalen ligt in de toon en de setting. Fonseca toont de mens in al zijn mogelijke gedaanten, van het instinctieve tot het cerebrale. Hoewel Fonseca dat laatste vaak onder de noemer van het rationele plaatst, blijkt het immer gepaard te gaan met emotie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden