Bekende Nederlanders als godenmensen

Grote zonnebril, (ge)blond(eerd) haar in een staartje, golfclub in de handen. Is dat nou Máxima of 'die van Overgaag'?, vraagt een wat ouder echtpaar zich af, turend naar de wat wazige foto op de expositie 'Godenmensen'.

Zo'n tweehonderd foto's van bekende Nederlanders hangen in het Centrum Beeldende Kunst in Dordrecht. Ze zijn van Joop van Tellingen, fotograaf voor bladen als Privé, Party en Story, en de amateur Peter Roozen, die zichzelf meer dan achthonderd keer met een bekende Nederlander op de foto zette.

Het echtpaar komt er ook na een grondige studie van de foto van Joop van Tellingen niet uit. Híj weet zeker dat de jonge vrouw op de golfbaan de vriendin van prins Willem-Alexander is. Maar zijn echtgenote 'zweert' dat het de voormalige presentatrice van 'Studio Sport' is, Daniëlle Overgaag. ,,Ik zei toch al dat Máxima wat molliger is'', zegt de vrouw triomfantelijk, als ze de lijst met namen van gefotografeerde personen heeft nagevlooid.

'Godenmensen' heet de expositie, met een vette knipoog naar de tentoonstelling 'Griekse goden en helden in de tijd van Rembrandt en Rubens', die momenteel te zien is in het Dordts Museum. In het museum hangen 130 schilderijen en prenten die laten zien hoe de zestiende- en zeventiende-eeuwse meesters van Holland en Vlaanderen de Griekse mythologie en geschiedenis in beeld brachten. In de hedendaagse beeldende kunst spelen verhalen van goden en helden nauwelijks nog een rol. In de fotografie daarentegen is er nog wel sprake van heldenverering, meent Frank van der Stok, die 'Godenmensen' samenstelde. Veelvuldig worden filmsterren, popidolen, sporthelden, leden van koninklijke families en succesvolle tycoons afgebeeld in al hun glamour of juist in hun dramatische teloorgang. Van der Stok: ,,Deze helden nemen niet zelden de status aan van hedendaagse goden. Zo goed als de verhalen achter de afbeeldingen van de mythologische figuren in het verleden bekend waren, zo weet tegenwoordig bijna iedereen iets van beroemdheden.''

De roddelbladen met hun verhalen over hedendaagse helden zou je kunnen zien als de eigentijdse versie van het literaire meesterwerk 'Metamorphoses' van de Romeinse dichter Ovidius over de antieke helden, meent Van der Stok. Niet in literaire zin, maar wel wat de onderwerpen betreft: mislukte huwelijken, list en bedrog, jaloezie, ziekte en dood, overspel, familiedrama's, succes en mislukking, alles uitvergroot en met beelden ondersteund. Sommige van die foto's behoren inmiddels tot de iconen van de moderne wereld.

Zoals de schilders in de zestiende en zeventiende eeuw zich lieten inspireren door 'Metamorphoses', zo gaan de paparazzi nu met hun fotocamera's op pad. Om prins Claus in bermuda en op slippers vast te leggen en Máxima op de ski's. Om Catherine Keyl te 'betrappen' als ze haar hond uitlaat. Hoogtepunt voor fotograaf Van Tellingen was ongetwijfeld het moment dat de tv-presentatrice het dier probeert mee te sleuren als die temidden van het winkelende publiek wordt besprongen door een andere hond. Met zijn telelens legde Van Tellingen ook de verrichtingen vast van meer en minder bekende Nederlanders op de golfbaan, van Marco van Basten tot Daniëlle Overgaag. Raak is zijn opname van een verdekt opgestelde Willibrord Frequin die mobiel staat te bellen en zich onbespied waant. En dankzij de camera van Van Tellingen weten we nu dat Viola Holt er ook één heeft: een tatoeage. Quasi betrapt kijkt de tv-presentatrice ons aan, in een iets te krap hemdje, waardoor het grote 'geheim' vlak boven haar boezem zichtbaar wordt.

Van Tellingen is in tegenstelling tot de schilders die zich lieten inspireren door de verhalen over Griekse goden en helden, niet uit op een fraaie compositie. Zijn drijfveer is niet het maken van een mooie foto, maar het zo goed mogelijk afbeelden van een bekend figuur, bij voorkeur in een onthullende situatie. Van Tellingen fotografeert datgene waar zijn publiek behoefte aan heeft: smeuïge details uit het leven van de sterren. Hij weet dat hij met zijn camera mensen kan breken en maken.

De invalshoek van amateurfotograaf Peter Roozen is een heel andere. Hij is niet geïnteresseerd in het leven van de mensen die hij fotografeert, alleen hun status van beroemdheid telt. Zijn enige drijfveer, je zou ook van een obsessie kunnen spreken, is die ene foto van hemzelf met een bekende Nederlander. Hij heeft er inmiddels ruim achthonderd en is daardoor zelf deel gaan uitmaken van de society-wereld. Zijn 'slachtoffers' werken altijd mee, in het besef dat dat de prijs is voor het bekende-Nederlanderschap. Die ene snelle foto is voor hen net zoiets als een krabbeltje in het boekje van de handtekeningenjager.

Bij blijft vooral de dwingende blik van Roozen die steevast alle aandacht voor zichzelf opeist en zichtbaar opgaat in zijn 'sterrenstatus'. De 'echte' sterren verbleken daar wat naast en weten zich soms geen houding te geven. Word ik in de maling genomen, zie je Jaap de Hoop Scheffer zich met verschrikte ogen afvragen. Hans van Mierlo slaat zich er met een schaapachtig lachje doorheen. Wim Kok, gefotografeerd bij een benzinestation, lijkt zich daarentegen gelaten te schikken in de rollen die Roozen de premier en zichzelf heeft toebedacht: twee bekende Nederlanders die op zaterdagmorgen bij de wasstraat even bijpraten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden