Bekend op Binnenhof, niet in de stal

De Tweede Kamer behandelt in januari de laatste twee begrotingen van de ministeries. Trouw geeft een voorbeschouwing en stelt de bewindslieden voor. Slot: natuur en landbouw.

Het mag een wonderlijke rentree heten, de terugkeer van Sharon Dijksma naar het Binnenhof. De woorden waarmee ze vorig jaar haar afscheid van politiek Den Haag begeleidde, klonken nog zo resoluut. 5379 dagen Tweede Kamerlid. Drie jaar staatssecretaris van onderwijs. Twee decennia trouwe dienst voor de PvdA. Het was genoeg geweest.

Begin 2012 beviel Dijksma van haar tweede kindje. In mei maakte ze haar besluit om te vertrekken van het Binnenhof wereldkundig. Werken in Den Haag is 'eindig', vertelde Dijksma, zeker wanneer het gezinsleven zich, zoals bij haar, in Enschede afspeelt. Bovendien liep ze vlak daarvoor het burgemeesterschap van Nijmegen mis - tegen de verwachting in. Het zal haar liefde voor de politiek hebben bekoeld.

Op 19 september zwaaide Dijksma af, 'slechts' 41 jaar en toch de nestor van de Tweede Kamer. Niemand kon toen vermoeden dat partijleider Diederik Samsom slechts drie maanden later opnieuw een beroep op haar zou doen. De aanvankelijke keuze voor Co Verdaas als staatssecretaris van economische zaken in het tweede kabinet-Rutte bleek een hoogst ongelukkige. Exact 32 dagen na zijn beëdiging bood hij zijn ontslag aan de koningin aan, in het nauw gedreven door omstreden declaraties uit het verleden.

En zo kwam Sharon Dijksma weer in beeld van de partijtop. Ze bleek, loyaal als ze is, bereid om Verdaas op te volgen. Dijksma is zowel een veilige als gedurfde keuze van de PvdA. Van haar hoef je geen vervelende affaires te verwachten, geen gerommel met bonnetjes, geen genante briefjes die op nationale tv naar uitgeprocedeerde asielzoekers worden geschoven. Ze is betrouwbaar en ervaren. Aan de andere kant: Dijksma betreedt een wereld die ze nauwelijks kent. Ze is weliswaar woordvoerder geweest over tal van onderwerpen, maar nooit op de terreinen waarvoor ze nu als staatssecretaris verantwoordelijk is: natuur en landbouw.

De boeren en tuinders hebben om meerdere redenen reserves bij dit kabinet. Er is ergernis dat de term 'landbouw' uit de naam van het ministerie is gehaald. 'Economische Zaken' volstaat, vinden de twee coalitiepartijen. Er zijn ook zorgen nu deze post wordt bezet door een PvdA'er, wat gezien de historie bijzonder is. Geke Faber was tussen 1998 en 2002 (kabinet-Kok II) de enige naoorlogse sociaal-democratische staatssecretaris van landbouw. De laatste PvdA-minister op deze post was Anne Vondeling in het kabinet-Drees III. Meer dan een halve eeuw geleden.

De agrarische sector zag na de val van het eerste kabinet-Rutte met lede ogen aan hoe voormalig staatssecretaris en bondgenoot Henk Bleker (CDA) terugkeerde naar zijn boerderij in Vlagtwedde. De eerste contacten met opvolger Co Verdaas waren volgens de boeren 'bemoedigend'. Hij had tenminste, als afgestudeerd planoloog en voormalig Gelderse gedeputeerde van ruimtelijke ordening, enige affiniteit met het onderwerp. Dijksma begint op achterstand. Zij zal de argwaan in de sector moeten wegnemen. Het blad Boerderij herinnerde zijn lezers er fijntjes aan dat 'nooit iemand PvdA'er Sharon Dijksma heeft kunnen betrappen op kennis van de agrarische sector'.

De natuurbeschermers en voorvechters van dierenrechten zijn aanmerkelijk enthousiaster over de keuze voor Dijksma. Toegegeven, na Bleker is in de ogen van enkele politieke partijen en belangengroepen iedere andere bewindspersoon een vooruitgang.

PvdA-Tweede Kamerlid Lutz Jacobi diende in februari 2012 samen met GroenLinks een - kansloze - motie van wantrouwen in tegen de toenmalige CDA-bewindspersoon, vanwege het 'volledig laten vastlopen van het natuurbeleid'. "Zoiets doe je niet even", zegt ze nu, "maar we waren deze staatssecretaris echt zat." Een dieptepunt was voor haar het voornemen van Henk Bleker om het budget voor natuurbeleid tot 2015 met twee derde te korten, een besparing van 800 miljoen euro.

Jacobi is uitgesproken enthousiast over de nieuwe staatssecretaris, die de natuurgebieden naar haar verwachting met meer respect zal behandelen. "Dijksma is gepokt en gemazeld en kent de politieke wereld van achter tot voren. Co Verdaas had inhoudelijk meer profiel, maar de vraag is: wie bereikt het meest? Je kunt in het Haagse schaakspel hard onderuit gaan als je de regels niet goed kent. En ik zie nog een voordeel: Sharon Dijksma kijkt fris naar de onderwerpen. Ze is vrolijk en realistisch. Dat komt wel goed."

Dijksma zal moeten laveren tussen de belangen van de agrarische sector en de bescherming van natuur en dier. Tussen de VVD, die roept om intensievere, grootschaligere landbouw en de PvdA, die meer oog heeft voor dierenwelzijn. In het regeerakkoord staan, behalve het voornemen om de Hedwigepolder alsnog te ontpolderen, nauwelijks concrete plannen op het gebied van landbouw en natuur. Dijksma kan dus haar stempel drukken op het beleid, waarbij ze rekening moet houden met coalitiepartijen vol botsende standpunten. Dat is een politica die al twintig jaar op het Binnenhof rondloopt wel toevertrouwd.

De agenda van Sharon Dijksma:
De staatssecretaris komt waarschijnlijk met een nieuwe Natuurwet, waarin de bescherming van gebieden en plant- en diersoorten wordt geregeld. De oorspronkelijke wet van Bleker (waarin het aantal beschermde soorten werd teruggebracht) is na de val van Rutte I controversieel verklaard. PvdA, GroenLinks en D66 werken aan de initiatiefwet Mooi Nederland die meer natuur beschermt dan Bleker wilde. De kans is reëel dat deze initiatiefwet deels de natuurwet van Bleker vervangt.

In het regeerakkoord staat dat de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) wordt uitgevoerd, zij het met vertraging. Dat betekent dat grote en kleine natuurgebieden aan elkaar worden gekoppeld. Het moet de kwaliteit van de Nederlandse natuur waarborgen. Planten en dieren kunnen zich van het ene naar het andere gebied verspreiden, met minder kans op uitsterving. Dijksma moet aangeven hoe omvangrijk deze Ecologische Hoofdstructuur wordt en er voor zorgen dat alle provincies, die straks het beheer over de natuur krijgen, de plannen ook uitvoeren. Overijssel ligt nog dwars.

Dijksma mag 200 miljoen euro besteden aan bestaande natuurgebieden. Recent kreeg 'natuurherstelplan' Markerwadden in het Markermeer de eerste 15 miljoen.

De staatssecretaris maakt over enkele maanden bekend hoe ze aankijkt tegen megastallen, hoe groot deze mogen zijn en in hoeverre omwonenden op een minimale afstand dienen te wonen.

Heikel punt wordt de versobering van de Europese landbouwsubsidies. Er komt niet alleen minder geld uit Brussel, het wordt ook anders besteed. Wie geld wil, moet zijn agrarische bedrijf verplicht 'vergroenen'. De sector protesteert, maar het kabinet lijkt het Europese plan te steunen. In het regeerakkoord staat dat de verlaagde landbouwbegroting 'wordt gemoderniseerd ten gunste van investeringen in innovatie en duurzaamheid'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden