Bekend met aids, maar toch promiscue

Botswana is een van de rijkste, best bestuurde landen van Afrika. Toch kampt het land met een van de hoogste percentages aids-besmettingen. Promiscuïteit is volgens aidsbestrijders de oorzaak.

Malebogo Malaolo wist van het gevaar van aids. Ze wist ook dat het verstandig was een condoom te gebruiken. En ze besefte dat het riskant was diverse seksuele relaties naast elkaar te hebben. Maar ze leefde er niet naar: “Ik stopte weg dat aids mij zou kunnen treffen“. Toen Malaolo op aandringen van haar moeder naar een kliniek ging en ontdekte dat ze besmet was, was dat een schok. “Ik heb ontzettend gehuild, ik wilde het niet geloven.“

Malaolo vertelt haar verhaal in haar huis in Gaborone, de hoofdstad van Botswana. De 27-jarige vrouw slikt nu aidsremmers en ziet er gezond uit: mollig, goedlachs, het haar opgestoken. Ze roert in de keuken in een pan met pasta. De oorzaak van de snelle verspreiding van aids in Botswana ziet zij in promiscuïteit: “Meerdere seksuele partners hebben is hier normaal.“

Malaolo snijdt daarmee een gevoelig onderwerp aan, want Afrikaanse leiders wijten de aidsepidemie liever aan armoede. Maar de feiten suggereren dat zij gelijk heeft. Want Botswana is dankzij enorme diamantreserves en goed bestuur een van de succesverhalen van Afrika. Het land bezit prima onderwijs, degelijke gezondheidszorg en een goed functionerende overheid. Toch heeft juist Botswana een van de hoogste percentages aidsbesmettingen in Afrika. Dat komt enerzijds doordat het land de beste statistieken heeft. Maar anderzijds is wel degelijk bijna 40 procent van de groep tussen 15 en 49 jaar besmet.

“Aids grijpt hier zo snel om zich heen omdat mensen veel partners tegelijk hebben“, zegt directeur Kesego Basha-Mupeli van Ceyoho, een Botswaanse organisatie die aidsvoorlichting geeft. “Zelfs als mensen weten dat ze hiv hebben, gaan ze daar gewoon mee door.“

De situatie wordt verergerd doordat oudere mannen vaak seks hebben met jonge meisjes. De meisjes gebruiken de verhouding om 'cadeautjes' als geld en mobiele telefoons te krijgen. “Buurlanden als Zimbabwe en Zuid-Afrika kampen met hetzelfde probleem“, zegt David Ngele van het Netwerk van mensen met hiv/aids. “Maar de verspreiding van aids gaat hier iets sneller omdat de mensen geld hebben. Ze kunnen hun cultuur uitleven.“

De overheid en hulporganisaties proberen met voorlichtingscampagnes het seksuele gedrag te veranderen. 'ABC' luidt een van de slogans, oftewel: Abstain, Be faithful and use a Condom ('Onthoud je van seks, wees trouw en gebruik een condoom'). Maar het is een moeizaam gevecht. Condoomgebruik lijkt iets toe te nemen, maar met onthouding en trouw wil het nog niet vlotten.

“Ik denk dat seksueel gedrag heel moeilijk te veranderen is“, zegt Kefilwe Mangwaketse, moeder van Malaolo, die vlakbij haar dochter woont. Het is avond en het huis heeft tijdelijk geen stroom omdat de familie de rekening niet kon betalen. Olielampen verspreiden een gele gloed in de kamer. Moeder Mangwaketse drukt haar andere vijf kinderen, sinds ze weet van de besmetting van Malaolo, voortdurend op het hart trouw te zijn aan hun partners en condooms te gebruiken. Maar het sorteert volgens haar weinig effect. Ze heeft net te horen gekregen dat een van haar zoons ook met hiv besmet is. Mangwaketse: “Ik heb niet eens meer gehuild. Het was alsof ik het al verwachtte.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden