Bejaardenseks in beeld: 'Toll', riepen ze inkoor

Samen met drie bejaarde theateracteurs uit de voormalige DDR improviseerde de Duitse regisseur Andreas Dresen (45) een prachtfilm over de liefde bij elkaar. In ’Cloud 9’ worden oudere mensen na dertig jaar huwelijk weer hartstochtelijk verliefd. En Andreas Dresen toont het in het volle zomerlicht, opmerkelijk helder, met alle aandacht en eerbied die ervoor nodig is.

„Ik wilde heel graag een liefdesgeschiedenis met oudere mensen maken”, vertelt Andreas Dresen die in Cannes de prijs kreeg met de mooiste naam: Coup de Coeur. „Het idee kwam een paar jaar geleden, bij het zien van de korte documentaire ’Die Münner meiner Oma’. Daarin vertelde de 76-jarige oma van de Belgische regisseur Piet Eekman over de mannen in haar leven. Ik was totaal verbluft. De manier waarop deze bejaarde vrouw vertelde over haar seksuele ervaringen, over hoe ze masturbeerde, was zo vrij en vrolijk. Ik besefte dat ik dit nog nooit zo van een oudere vrouw had gehoord. En ik vond het eigenlijk ook wel vreemd dat mensen in onze maatschappij almaar ouder worden, maar dat we van hun seksualiteit nauwelijks iets weten. Er zijn wel films die zijdelings over het onderwerp gaan, maar dat zijn dan altijd van die sepiakleurige, pseudoromantische vertellingen met veel pianomuziek. Of het wordt gebracht als een soort vermaak. Ach, kijk, wat grappig, die oudjes die opnieuw verliefd worden.”

Dresen wilde een realistischer film maken, met alle vrolijkheid, hartstocht en pijn die bij een liefdesgeschiedenis hoort. Het verhaal concentreert zich op Inge, gespeeld door de 64-jarige Ursula Werner die na dertig jaar huwelijk met Werner (gespeeld door de 70-jarige Horst Rehberg) opeens verliefd wordt op Karl (vertolkt door de 78-jarige Horst Westphal).

Dresen: „Ik dacht eerst dat het moeilijk zou zijn, om de oudere acteurs van een film met seks en naaktheid te overtuigen, maar het tegenovergestelde was waar. ’Toll’, riepen ze in koor. Ze vonden het juist geweldig en belangrijk, omdat het ook over hun eigen levensrealiteit ging. Omdat de acteurs er zelf zo normaal mee omgingen, werd het voor mij ook wat relaxter om hun lichamen te filmen, en hun schoonheid te tonen, en hun waardigheid. Oude gezichten zijn echt wonderschoon, een soort landschappen die door het leven zijn getekend, en waarin zo veel valt te lezen.”

Opmerkelijk is, dat Dresen zonder scenario en zonder uitgeschreven dialogen aan de slag ging. „Ik ben op een gegeven moment met de acteurs op locatie gegaan, ergens in het voormalige Oost-Berlijn, in het minder chique deel waar daadwerkelijk veel oude mensen wonen. Samen met de acteurs heb ik uit verschillende situaties het verhaal verder ontwikkeld en uit die improvisaties is geleidelijk aan een klassieke enscenering tevoorschijn gekomen. Veel humoristische momenten zijn op die manier ontstaan, zoals de grap over seks tussen tachtigjarigen die op een gegeven moment wordt verteld. Maar ook echt dramatische scènes, waarin de oude Werner uitvaart tegen zijn echtgenote, blind van woede en verdriet, als een beledigde tiener.”

Andreas Dresen is een groot Duitse talent, maar gek genoeg werden zijn films (op een losse vertoning na) niet eerder uitgebracht in de Nederlandse bioscoop. Zo was er ’Halbe Treppe’ (2001), het verrukkelijke verhaal van vier sappelaars in de Duitse grensstad Frankfurt aan de Oder, bekroond met de Grote Juryprijs in Berlijn. En zo toert het al even innemende ’Sommer vorm Balkon’ (2005) in het Duitse filmprogramma ’Filmspiegel’ door Nederland.

’Sommer vorm Balkon’ is een soort kruising tussen het Vlaamse ’Aanrijding in Moscou’ en het Engelse ’Happy-Go-Lucky’ en vertelt het verhaal van twee jonge vrouwen die zich staande proberen te houden in hedendaags Berlijn. Ook hier is de vertelling op een bijzondere manier ingebed in de maatschappelijke realiteit. De manier waarop de ouderenzorg een rol speelt in het verhaal, is zelfs een mooie vooruitwijzing naar ’Wolke 9’ ofwel ’Cloud 9’ waarin de ouderen centraal staan.

„Het grote verschil is dat je met een film over ouderen vanzelf terechtkomt bij het thema van de naderende dood”, vertelt Dresen. „Het zou best kunnen dat we dit soort films niet veel zien, omdat ze ons confronteren met de angst voor ons eigen verval. Ik keer het in mijn film dan graag om. Deze mensen worden niet gedreven door angst, maar door de moed om op oudere leeftijd ingrijpende beslissingen te nemen, en hun hart te volgen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden