Being Bram Moszkowicz

Krab glitter en glamour weg en je ziet zijn zwakke kanten: een slordige ondernemer die leunt op anderen

Noem Bram Moszkowicz geen poseur of acteur. "Het is geen theater, het is bevlogenheid", benadrukt hij zelf. "Met flair en overtuiging pleiten moet je niet verwarren met toneelspelen. In die zin ben ik ook bevlogen. Het maakt me niet uit voor wie ik pleit, maar voor de záák heb ik een bepaalde betrokkenheid."

Dat kan zo zijn, toch gaapte er bij deze advocaat al vanaf het begin een kloof tussen schijn en zijn, concluderen Vrij Nederland-journalisten Marian Husken en Harry Lensink in hun boek 'Het geheim van Bram Moszkowicz'. Hij was nooit de beste, maar ook niet de slechtste advocaat. Wel was hij al vrij snel de bekendste advocaat van Nederland.

Hij viel op door zijn prominente klantenkring met de bijbehorende geruchtmakende zaken, door zijn flux de bouche, zijn maatpakken en zijn verbondenheid met de wereld van de media. De ene dag was er een conflict met toenmalig Quote-hoofdredacteur Jort Kelder, de volgende dag een liefdesrelatie met presentatrice Eva Jinek. Het beeld ontstond dat hij als raadsman het ene succes aan het andere reeg. De 'gouden jurist' werd zelfs genoemd als mogelijk minister van justitie.

In werkelijkheid hadden lang niet alle cliënten profijt van de bijstand van Moszkowicz. Wie alle glitter en glamour wegkrabt, ziet dat het juridisch allemaal wat minder voor elkaar was. Inhoudelijk leunde Moszkowicz sterk op zijn kantoor en vooral op rechterhand Arnoud Comans. Bovendien bleek hij, zoals de laatste tijd pijnlijk duidelijk wordt, nogal slordig in het runnen van zijn onderneming.

Husken en Lensink maken duidelijk dat Moszkowicz voor een belangrijk deel gedreven wordt door de adoratie voor zijn vader Max. Die kwam als vijftienjarige terug uit Hitlers vernietigingskampen: familie vermoord, alles kwijt. Hij ging in Maastricht handelen in ondergoed, lingerie en kousen en studeerde ondertussen rechten. Vanaf 1958 bouwde hij in Limburg een succesvolle advocatenpraktijk op.

De vier zonen traden een voor een in de voetsporen van de vader, terwijl hij hen volgens Bram juist stimuleerde om hun eigen weg te gaan. Anderen betwisten dat. David, Robert, Max junior en Bram werden volgens hen tot roeping gebeden. Max senior was een dominante figuur, de zonen probeerden hun vader te behagen. In de jaren dat het gros van de jeugd in spijkerpak met lange manen rondliep, schreden de jongens goed gecoiffeerd met colberts en vouw in de pantalon door de school.

Doordat Max senior trouwde met een van huis uit katholieke Limburgse waren de zonen officieel niet Joods. Toch verwachtte vader dat ze met een Joods meisje thuis zouden komen. Bram worstelde als twintiger met zijn identiteit, maar voelde zich uiteindelijk toch erg Joods. Hij nam lessen bij een rabbijn en ging een liberale synagoge bezoeken.

Kantoorgenoten van vader gaven Bram Moszkowicz bijles. Hij was een middelmatige student. En van kindsaf aan bezocht Bram rechtszaken van zijn vader. Thuis aan de keukentafel werd bovendien uitvoerig gesproken over de lopende dossiers.

Na zijn afstuderen maakte hij vlot naam. Soms aan de zijde van zijn vader, zoals in het proces rond Johan V., alias 'De Hakkelaar'. Vaak ook alleen, als advocaat van onder anderen Heineken-ontvoerder Frans Meijer, van de moordenaar van restauranthouder Gerard Fagel en van legerleider Desi Bouterse. De laatste jaren brachten de zaken rond Geert Wilders en Willem Holleeder Moszkowicz in het middelpunt van de belangstelling. Zijn manier van omgang met laatstgenoemde cliënt maakte hem ook tot mikpunt van kritiek, waarmee de val van de topadvocaat leek te zijn ingezet.

Een mediagrafie, noemen Husken en Lensink hun boek. In minder chique bewoordingen kun je spreken van een mix van knipselmapjournalistiek, eigen waarneming en gesprekken met betrokkenen. Leven en werken van 's lands bekendste advocaat zijn vaardig en met vaart opgetekend.

De twee volgen trouw de gangen van hun hoofdpersoon door de jaren heen en vergeten daarbij wel eens om de ware Bram daar achter vandaan te krabben. Wat drijft Moszkowicz nu werkelijk om zo vaak aan te schuiven bij 'RTL Boulevard'? Is het pure pr? Of speelt showbizz-ambitie mee? De auteurs raken het onderwerp aan, maar diepen het niet echt uit. Terwijl Moszkowicz al een jaar of zeven geleden liet doorschemeren misschien wel helemaal te willen stoppen met zijn rechtspraktijk om te kiezen voor een loopbaan als presentator.

Husken en Lensink hadden ook net wat beter hun best kunnen doen om het fenomeen Bram te plaatsen in zijn tijd en wereld. Is hij een uniek geval? Of zijn er meer topadvocaten wier roem niet per se op fenomenale juridische prestaties is gebaseerd? Waarom steeg de ster van Bram zo hoog, terwijl zijn drie oudere broers nooit de status van BN'er of raadsman van de eerste orde kregen? Zijn er parallellen te trekken tussen de neergang van Robert Moszkowicz (als zwart schaap min of meer verstoten door de rest van de familie) en de recente deconfiture van zijn jongste broer?

De rol van Bram Moszkowicz lijkt - nu hij geschrapt is van het tableau - uitgespeeld, al dient er binnenkort nog een beroep bij het Hof van Discipline. Hij geeft zich niet zomaar gewonnen.

Een anoniem opgevoerde collega-advocaat vergelijkt Moszkowicz met de Italiaanse oud-premier Silvio Berlusconi. Beiden bezitten het vermogen om bij een groot deel van de bevolking met veel weg te komen. Beiden lijken belangrijke media aan een touwtje te hebben. Als de advocaat geen maffiamaatje genoemd mag worden, dan toch op zijn minst een mediamaatje. Hij heeft podia in De Telegraaf en bij 'RTL Boulevard', is stamgast bij 'Pauw & Witteman' en had korte lijnen met Eva Jineks omroep WNL, tot zijn relatie met de presentatrice op de klippen liep.

De auteurs noemen 'teflon-Bram' een Clinton-achtige comeback kid. Kritiek glijdt schijnbaar langs hem af. Even kan hij de geslagen hond zijn, maar dan blaft en bijt hij zich weer een weg terug. Eloquent formulerend voert hij zijn verweer. Zijn verontwaardiging over 'onheuse bejegening' wordt ondersteund door de toonhoogte van zijn zinnen, die naar goed Maastrichts gebruik richting einde vaak iets omhoog gaat. De vraag is of het voldoet, nu zoveel feiten tegen hem spreken.

Marian Husken en Harry Lensink: Het geheim van Bram Moszkowicz.

Balans, Amsterdam; 206 blz. € 15,95

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden