Behapbaar museum dat binnen de stad een actieve rol vervult

Het Stedelijk Museum Schiedam is gehuisvest in een neoclassicistisch gebouw. (Trouw) Beeld
Het Stedelijk Museum Schiedam is gehuisvest in een neoclassicistisch gebouw. (Trouw)

Drie Nederlandse musea voor beeldende kunst maken kans op de prestigieuze Museumprijs 2010. Het meest publieksvriendelijke museum wint. Trouw brengt ze een bezoek. Vandaag: het Stedelijk Museum Schiedam.

In het Stedelijk Museum Schiedam is veel revolutionaire kunst te zien. Kunst met een vurige boodschap, die tot uiting komt in de kleurrijke en drukke doeken van experimentele kunstenaars van na 1945. Werk van ’thans levende beeldende kunstenaars’ is sinds de jaren vijftig het uitgangspunt van dit museum. Daarmee is het een van de eerste musea in Nederland die zich primair richt op hedendaagse kunst.

’Victory Borfimah’ van Eugène Brands (1913-2002) is het eerste ’hedendaagse doek’ dat het museum in 1954 aankocht. De titel was bedoeld als tegenpool van ’Victory Boogie Woogie’ van Pieter Mondriaan. Beide doeken lijken in niets op elkaar. Brands zette zich door zijn wilde gebruik van kleuren, geïnspireerd door de spontaniteit van kindertekeningen en etnische invloeden (’bormifah’ is een Afrikaanse medicijnbuidel) af tegen de steriele, duidelijk omkaderde schilderkunst van Mondriaan. Het doek van Brands is bijzonder kleurrijk en wie goed kijkt ziet een vogel, een vis, maar vooral fantasiefiguren en kleurvakken.

Inmiddels bezit het Stedelijk Museum Schiedam ruim 250 werken van experimentele kunstenaars die zich aansloten bij de internationale groep CoBrA (een afkorting voor de drie hoofdsteden waar de oprichters vandaan kwamen: COpenhagen, BRussel, Amsterdam). Karel Appel, Constant, Corneille, Lucebert en Eugène Brands maakten er deel van .

’Dat kan een kind ook’, is vaak de reactie op het werk van CoBrA-kunstenaars, vertelt Nicole Theeuwes van het museum. Bezoekers worden uitgedaagd om een doek van Karel Appel op een touch screen na te tekenen. „Want in werkelijkheid is het vreselijk moeilijk om deze zogenaamde primitieve kunst na te maken”, zegt Theeuwes. Ze tekent Appels ’Oerbeest’ na en de digitale Karel Appel geeft haar advies.

Het Schiedams museum is behapbaar en overzichtelijk. Het is gehuisvest in een neoclassicistisch gebouw met een kapel in het midden, die gebruikt wordt voor de vele activiteiten in het museum. De actieve functie van het museum binnen de stad en de toegankelijkheid voor jong en oud maakt het museum uniek en zijn redenen voor de Museumprijsnominatie. Voor kinderen organiseert het museum een zogenaamde ’doorlopende leerlijn’, waarbij ze leren hierbij om intensief te kijken naar kunst en hierover te filosoferen. Zo hebben Schiedamse gymnasiumleerlingen recentelijk geholpen met de tentoonstelling op zolder en hangt het atelier – waar kinderen mogen schilderen – vol werk dat nog ligt te drogen.

De nieuwste aanwinst van het museum is – net als het eerste moderne kunstwerk uit 1954 – van Brands. „De rekening moet nog binnenkomen, zo nieuw is het”, zegt Theeuwes. Het gaat om een masker van papier maché en eierschalen, dat met een paar grote tanden de bezoeker toe grijnst. Op de achtergrond zijn zingende pygmeeënvrouwen te horen; een oude elpee die in 1949 ook te beluisteren was op de eerste grote Nederlandse CoBrA tentoonstelling in Amsterdam. Een foto van Fritz Pitz uit die tijd laat zien hoe Karel Appel, Constant, Corneille, Lucebert, Eugène Brands en andere CoBrA-kunstenaars met hun schilderijen onder hun arm voor de deur van het Stedelijk Museum in Amsterdam staan. Klaar om hun doeken zelf aan de muur te hangen.

Het Stedelijk Museum Schiedam blijft trouw aan de bijzondere CoBrA-collectie, maar koopt ook nog steeds hedendaagse kunst aan en blijft dus niet in het verleden hangen. Momenteel is het indrukwekkende werk van de Rus Andrei Roiter (1960) te zien, op zijn tentoonstelling ’Bon Voyage’.

Tot 14 november kan het publiek stemmen op een van de drie musea: Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam, Museum de Fundatie in Zwolle en het Stedelijk Museum Schiedam. Het winnende museum ontvangt 100.000 euro en de stemmers maken kans op een Globe Reisburo Reischeque ter waarde van 1.500 euro. Stemmen kan in het museum, per sms of op www.trouw.nl/museumprijs. De BankGiro Loterij Museumprijs – zoals de prijs officieel heet – valt onder auspiciën van het Prins Bernhard Cultuurfonds en de BankGiro Loterij. Vorig jaar won het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden