Behandeling roker binnenkort ten koste van niet-roker

De roker betaalt jaarlijks twee miljard tabaksaccijns Beeld Thinkstock
De roker betaalt jaarlijks twee miljard tabaksaccijnsBeeld Thinkstock

Moeten rokers zich schuldig voelen over hun zorgkosten? Over een paar jaar wel, zo valt op te maken uit een rapport van de Stichting Economisch Onderzoek.

Op dit moment kost de gezondheidszorg voor (ex)-rokers jaarlijks rond de vier miljard euro. Maar doordat rokers gemiddeld eerder overlijden, spaart de samenleving ook weer zorgkosten uit - zelfs nog iets meer dan vier miljard. Daarmee is de gezondheidszorg in Nederland met het huidige aandeel rokers - een kwart van de volwassenen - goedkoper uit dan in de droomsituatie van veel dokters: een land waarin geen enkele burger ooit aan een sigaret heeft gelurkt.

Maar die balans gaat omslaan, zegt de SEO, een onderzoeksinstelling die is voortgekomen uit de Universiteit van Amsterdam. Door betere zorg stijgt de levensverwachting van de roker, en bovendien komen er nieuwere - en duurdere - medicijnen en behandelingen voor ziektes die veel voorkomen onder rokers. Hierdoor ontstaat er een situatie waarin rokers het zorgbudget gaan aanspreken en hun behandeling ten koste gaat van de zorg voor anderen. Wanneer dat moment zich aandient, is nog onduidelijk.

Niet-rokers

Het onderzoek wijst erop dat roken ook ten koste gaat van de productiviteit op het werk. Een deel van de ziektedagen, mensen die arbeidsongeschikt worden verklaard en sterfgevallen voor de pensioenleeftijd is eraan toe te schrijven. Dat kost Nederland als geheel minstens vijf miljard per jaar.

Maar niet-rokers betalen daar netto niet aan mee. Een groot deel van het inkomensverlies is immers voor de rokers zelf, en daarnaast moeten ze tabaksaccijns ophoesten. Die belastingopbrengst - jaarlijks twee miljard - komt ook ten goede aan niet-rokers.

De verloren levensjaren kosten de gemiddelde roker ook een aantal jaren AOW. Economisch gesproken is dat weer een voordeel voor de niet-roker, die daaraan niet hoeft mee te betalen. Roken wordt dus vooral betaald door de rokers zelf, maar wie begint op zijn achttiende heeft daar vaak geen idee van - en veel rokers denken nog steeds dat al die nare gezondheidsklachten henzelf later niet zullen treffen.

De onderzoekers hebben ook immateriële zaken in geld uitgedrukt, zoals het verlies aan levensjaren. Dan vallen de rokerskosten een stuk hoger uit. In een voorzichtig scenario is dat ruim twintig miljard euro per jaar, in een extremere berekening zelfs het dubbele. In dat laatste geval zou het per burger jaarlijks gaan om ruim 2000 euro - zij het dat vooral de rokers daarvoor dus opdraaien.

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

'Verkoop nieuwe generatie geen tabak meer'

Het onderzoek is betaald door de Stichting Eindspel Tabak, waarin artsen zich hebben verenigd met het doel om alle sigaretten de wereld uit te krijgen. Veel mensen denken bij roken nog uitsluitend aan longkanker en vaatproblemen, maar de laatste jaren is het lijstje rokersrisico's flink uitgebreid: met bijvoorbeeld diabetes, reuma en zelfs blindheid.

De artsen pleiten voor wetgeving waardoor geen tabak meer mag worden verkocht aan nieuwe generaties. Cursussen en medicijnen om te stoppen met roken zitten in Nederland, na een korte onderbreking, in de vergoeding via het basispakket in de zorgverzekering.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden