'Begrotingstekort nog niet in gevarenzone'

Help, het begrotingstekort loopt op. In politiek Den Haag gaan direct stemmen op om extra te bezuinigen. Maar economen schrikken niet van een klein tekort als de conjunctuur tegenzit. De Europese regels bieden ruimte in slechte tijden.

AMSTERDAM - Hugo Keuzenkamp, hoogleraar economie in Amsterdam, is niet onder de indruk van de berichten over een oplopend begrotingstekort. Dat stijgt volgens het Centraal Planbureau (CPB) volgend jaar naar 0,8 procent. ,,Dat is mijlenver van de gevarenzone af'', aldus Keuzenkamp. De afspraken binnen de Economische en Monetaire Unie bieden ruimte voor maximaal 3 procent. 'Niet dramatisch', oordeelt ook Ed Kertzman, hoofddocent openbare financiën aan de Katholieke Universiteit Brabant, over het dreigende tekort. ,,De Europese regels zijn gemaakt om een tegenvallende conjunctuur op te vangen.''

Vorige week pleitte LPF-minister Heinsbroek van economische zaken nog voor meer lastenverlichting voor burgers en bedrijven, om zo de economie te stimuleren. Nu pleit met name de VVD voor extra bezuinigingen, boven op de 2,95 miljard die het kabinet voor volgend jaar al heeft aangekondigd. ,,De politici buitelen over elkaar heen'', schampert Keuzenkamp. ,,Sommigen zeggen dat we nu miljarden extra moeten gaan bezuinigen. Met excuses: Lulkoek. Die mensen laten zich meeslepen. Ik zou het verstandig vinden als Balkenende zegt: we wachten op prinsjesdag, we trekken ons niets aan van de conjunctuur, we doen wat op de lange termijn goed is.'' Keuzenkamp heeft nog een advies voor de premier: ,,Besteed zo min mogelijk aandacht aan CPB-cijfers.''

Nu het economisch tegenzit, zou de politiek een wat hoger tekort moeten accepteren, net zoals de goede tijden onder Paars II een overschot opleverden. ,,Daarvoor is het saldo op de overheidsbegroting juist bedoeld'', legt Keuzenkamp uit. ,,De overheid moet daar niet te veel op letten en structureel beleid voeren.'' Op termijn moet de staatsschuld wel omlaag, maar bezuinigingen op met name zorg en onderwijs, de grootste kostenposten, zijn volgens Keuzenkamp zeker niet de oplossing. ,,De zorg heeft vooral een andere organisatie nodig. Maar je kunt daar nu niet bezuinigen. En in het onderwijs kun je echt niet op de salarissen korten, of op het onderhoud van de schoolgebouwen.''

Als de bezuinigingen doorgaan, zal de Nederlander dat goed merken. ,,De overheid zal zich dan terugtrekken. In de zorg betekent dat minder geld voor bestrijding van wachtlijsten en meer ruimte voor privé-klinieken. Dat is nadelig voor de lage inkomens.''

Keuzenkamp ziet wel wat ruimte: bezuinigen is mogelijk op ontwikkelingssamenwerking en defensie -,,maar dat kan niet om internationale politieke redenen''- en op het arbeidsmarktbeleid. Daar kort het nieuwe kabinet al op Melkertbanen en andere regelingen om kansarmen aan het werk te helpen. ,,Je kunt daar nog verder op bezuinigen, maar je mag de structurele problemen niet negeren.'' Laagopgeleiden, gedeeltelijk arbeidsongeschikten en oudere allochtonen die niet werken, kosten de overheid ook geld. Bezuinigen op het arbeidsmarktbeleid kan, zeker nu de werkloosheid weer oploopt, op termijn nieuwe problemen veroorzaken. Verder bezuinigen op de organisatie van de departementen, zoals Pim Fortuyn wilde, is volgens Keuzenkamp wel mogelijk. ,,Maar zo kom je niet aan hoge bedragen. En het heeft niets met de conjunctuur te maken.''

De Europese Unie zal volgens Keuzenkamp niet wakker liggen van een Nederlands begrotingstekort van 0,8 procent. ,,Duitsland heeft veel grotere problemen, Portugal komt al boven de 3 procent en ook in Italië gaat het niet goed.'' Waar ligt de grens voor Nederland, als het tekort verder blijft stijgen? ,,Die 3 procent is niet door economen bedacht'', aldus Keuzenkamp. ,,Maar het is wel verstandig om daar niet overheen te gaan. Rond 1980 was het tekort 11 procent. Toen zei men dat je zo de economie kon aanzwengelen. Dat was ook niet goed, die ideeën hebben we achter ons gelaten.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden