Begeleiding in de huiskamer

Dertig vrijwilligers en één betaalde coördinator houden in Amsterdam-West 'School's cool' draaiende, een project dat moet voorkomen dat leerlingen struikelen over de moeilijke overgang van basisschool naar voortgezet onderwijs. ,,Schooluitval is hoog op de Amsterdamse scholen en de problemen beginnen meestal al bij het verlaten van de basisschool'', aldus coördinator Marjan Timp.

Timp is afkomstig uit het onderwijs, en niet uit de welzijnssector: ,,Belangrijk voor de manier waarop dit project wordt aangepakt. Wij zijn niet de zoveelste hulpverleningsinstelling. Bij ons draait het om de schoolcarrière van het kind.'' Voor de vrijwilligers uit het stadsdeel Westerpark is dat niet altijd even makkelijk, vooral als er in het gezin van het kind taalproblemen zijn. ,,Voor je het weet zit je dan brieven naar de wonigbouwvereniging te schrijven.''

Tot nu toe zijn het vooral allochtone kinderen en leerlingen uit eenoudergezinnen die worden aangemeld bij het project. Timp: ,,Het zijn leerlingen waarvan de leerkracht van de groep acht denkt: die gaan het niet redden. Bijvoorbeeld omdat de ouders geen belangstelling hebben voor de school, of geen Nederlands spreken waardoor het kind weinig steun zal vinden bij de overstap naar het voortgezet onderwijs.'' De dertig kinderen die vorig jaar aan het project meededen, zijn allemaal overgegaan naar de tweede klas. Mentor en kind maken kennis met elkaar ongeveer een halfjaar voor het einde van de basisschool.

De dinsdagmiddag is min of meer een vaste middag geworden voor Juliët Koomen en de twaalfjarige Edita. De mentor wordt bij binnenkomst door Edita's twee jongere zusjes overladen met verhalen. Edita pakt traag de agenda met Leonardo DiCaprio, die ze van haar belegeiders heeft gekregen. Edita is passief, vindt Juliët, en kwetsbaar. Het is een lief meisje dat slecht voor zichzelf kan opkomen, heel anders dan haar zusjes die fel en goed gebekt zijn. Edita werd aangemeld voor het project door de leerkracht van de basisschool die bang was dat ze het niet zou redden in het voortgezet onderwijs. Het gezin komt uit Suriname en Edita's moeder is slecht bekend met het schoolsysteem in Nederland. De basisschool adviseerde individueel voorbereidend beroepsonderwijs 'ivbo' op het Marcanti college in Amsterdam-West maar Juliët vond die school niet goed en ging samen met de moeder op zoek naar een kleinere school en het werd het Zuiderlicht.

Edita's agenda is niet goed ingevuld en Juliët neemt eerst door wat het huiswerk is. Het Engelse lesboek wordt gepakt. Er moeten zinnen worden verbeterd: Obelix is thin and weak. Stap voor stap worden de vragen geduldig door Juliëtte doorgenomen. Weet Edita wie Obelix is? Wat is thin? Wat is weak? Wat moet het worden?

Een proefwerk komt ter sprake en Edita's moeder valt uit: ,,Ze had een 5,3, dat is toch belachelijk, echt belachelijk'', ze foetert maar door. Juliët en Edita reageren niet. Edita legt het proefwerk op tafel en Juliët kijkt nauwgezet wat er mis is gegaan. ,,Je hebt het wel geleerd Edita, dat kan ik zien. Maar kijk, de foute woorden heb je opgeschreven zoals je ze uitspreekt. Weet je nog wat er in het schema stond?'' Een paar weken geleden hebben Juliët en Edita samen een schemaatje opgesteld van 'wat gebeuren moet ter voorbereiding van een proefwerk'. Daarop staat ook: alle woorden opschrijven. Dat heeft ze niet gedaan. Dan betrekt Juliëtte Edita's moeder erbij en legt uit dat Edita de stof wel goed geleerd heeft maar de woorden niet heeft opgeschreven om te oefenen. En dat moet juist wel. Aan het eind van dit schooljaar houdt de begeleiding van Juliët op en het is de bedoeling dat de moeder inmiddels zoveel heeft gezien dat ze het over kan nemen.

Coördinator van School's cool Marjan Timp: ,,De overgang naar het voortgezet onderwijs is heel groot. Vooral als er dan taalproblemen zijn, zie je dat veel ouders afknappen. De scholen zijn groot en er zijn zoveel docenten. In het begin wordt het vaak nog wel geprobeerd maar de contactpersoon op de nieuwe school is onvindbaar en leraren telefonisch onbereikbaar. Dat was op de basisschool wel anders. Voor het kind is dat soms ook het moment om de ouders buitenspel te zetten. Die zijn vaak onder de indruk als ze hun kind met een enorme tas met boeken naar school zien gaan. Ze krijgen daar bijna ontzag voor. Kind denkt: ze kunnen het huiswerk toch niet controleren. In Nederland gaan we ervan uit dat ouders een bepaalde verantwoordelijkheid nemen en erop toekijken dat het huiswerk wordt gemaakt. Voor een hele groep leerlingen werkt dat niet.''

Maar ook niet iedereen vindt het prettig elke week een mentor over de vloer te krijgen. Timp: ,,We hebben gemerkt dat vooral Marokkaanse ouders school en huis niet willen vermengen. Ze vinden het een onplezierige inmening in de privacy. Veel ouders hebben hoge ambities voor hun kinderen maar ze hebben geen idee wat het kind eigenlijk op school moet doen, vooral als ze zelf weinig opleiding hebben.''

,,Meestal komt het erop neer dat de mentor meer doet dan alleen helpen met huiswerk. Als het goed is let de mentor er ook op dat het kind voldoende slaap krijgt bijvoorbeeld.''

De mentoren zijn vrijwilligers uit de buurt die meestal via werk of opleiding affiniteit met jongeren hebben. De ouders en het kind moeten vooraf akkoord gaan met een aantal regels zoals toezien op huiswerk, agenda invullen, rust in de kamer waar het huiswerk wordt gemaakt. Er moet altijd een ouder in huis zijn als de mentor komt. Timp: ,,Bij de intake zeggen we al: u moet het kind aandacht geven, u moet met uw kind praten. Ouders hebben vaak geen idee wat ervan ze wordt verwacht. Ze moeten leren de tv uit te zetten als er huiswerk wordt gemaakt. Hoe krijg je de ouders zover dat ze dat taak van de mentor overnemen. Dat is het moeilijkst. En de mentor moet weten hoever hij of zij kan gaan en niet opdringerig worden. Je moet je er niet mee bemoeien als een Turks meisje niet naar het schoolfeestje mag. Daar blijf je buiten. Je kunt wel eens informeren maar bij fundamentele zaken verlies je het altijd.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden