Befaamde fabriek ten onder door overname

Multinational 'verkwanselde' Groningse machinefabriek Helpman

Het is een begrip voor veel inwoners van de stad Groningen: de voormalige machinefabriek Helpman, die acht jaar geleden opging in de oersoep van het internationale technologiebedrijf Alfa Laval. Vanuit Zweden bepaalde de directie dat de 90-jarige fabriek deze zomer dicht moet.

De tachtig fabrieksmedewerkers in vaste dienst maken industriële koelers en condensors, bijvoorbeeld voor skihallen, het opslaan van fruit en voor de vleesindustrie. Zij staan waarschijnlijk in juli op straat, net als twintig man administratief personeel. Ook voor de vijftig uitzendkrachten is dan geen werk meer. Doordat het aantal orders afneemt, liep het aantal werknemers dat via een uitzendbureau in de fabriek werkte, al terug.

Het meeste personeel in loondienst werkt al zo'n 25 jaar in de fabriek. Vakbonden FNV en CNV vrezen dat zij daardoor moeilijk opnieuw aan een baan komen. Zeker omdat de werkloosheid in de provincie, met bijna 8,5 procent, hoog is. Het aantal industriële banen in de provincie Groningen is sinds 2009 geslonken met iets meer dan 6 procent, tot 29.990 in 2013, becijfert werkgelegenheidsregister Lisa.

"Na hun ontslag rest het personeel vooral korte contracten van één of anderhalf jaar", vreest CNV-bestuurder Wilko Niejenhuis. "Als de mensen al zo'n baan kunnen vinden. Terwijl het toch hoogwaardig gekwalificeerd personeel is." Daar zit de pijn. In de toekomst is er voor de huidige werknemers van het bedrijf in deze regio geen vast werk meer te vinden.

Alfa Laval wil de productie van zijn warmtewisselaars verplaatsen naar Italië, waar het al een vestiging heeft, omdat de productiekosten daar lager zijn. Een deel van de Groningse bedrijfsactiviteiten was al overgeheveld naar het buitenland. Ze zouden niet meer rendabel zijn. Alfa Laval stopt met de fabricage van de duurdere, hoogwaardige koelers en condensors, waarvoor ze juist in Groningen de specifieke kennis hebben en in de Italiaanse vestiging niet. De sluiting past in de plannen van Alfa Laval om te snijden in de kosten van zijn Europese filialen.

De bonden bestrijden dat complexe technologieën niet meer genoeg opleveren. Er is wel degelijk een markt voor, zegt Albert Kuiper, bestuurder bij de FNV. "Concurrenten groeien, alleen Alfa Laval zakt weg."

Acht jaar geleden kocht Alfa Laval machinefabriek Helpman. De voornaamste reden voor die overname was de technische kennis van het personeel, weet Mieke Polman, voorzitter van de ondernemingsraad. Niet lang daarna besloot het Zweedse concern om de productie en verkoop strikt te scheiden. Die laatste afdeling verhuisde naar Breda. Pas in Zweden komen die lijnen weer bij elkaar.

Omdat het bij de verkoopafdeling sindsdien aan kennis ontbreekt om de specialistische technologie te kunnen aanprijzen, werd die bulkgericht. En daardoor ging het mis, zegt Polman. "De eenvoudige warmtewisselaars, die gemakkelijk te verkopen zijn, gingen als warme broodjes over de toonbank. Bij Helpman kregen de verkopers indertijd een opleiding van minstens een jaar voor de complexe producten. Zij spraken daardoor dezelfde taal als de klant. Nu noemen ze het nieuwe verkooppersoneel al na twee dagen specialist. Alfa Laval heeft gigantisch geïnvesteerd in de productie, maar heeft nagelaten dat te doen in de verkoopafdeling."

De samenspraak tussen de afdelingen verdween. "De verkopers degradeerden tot offertemachines en de fabriek in Groningen werd een productietent. Wij dachten dat wij groot zouden worden toen Alfa Laval ons een paar geleden overnam, maar het tegendeel is waar. En daar hebben wij part noch deel aan gehad. Een grote multinational heeft Helpman verkwanseld", klinkt het teleurgesteld uit de mond van Polman.

Kuiper van de FNV: "Die mooie specialiteitenfabriek gaat nu ten onder door het grote geweld van een omvangrijk concern met internationale marketingstrategieën."

Het personeel kwam twee weken geleden tijdens de middagpauze bijeen om te protesteren op het fabrieksterrein tegen de sluiting van de fabriek, maar baten mocht het niet. De bonden en Alfa Laval steggelen nu over een sociaal plan voor de werknemers die hun baan verliezen. Inzet van die gesprekken, ook gisteren weer, is vooral de hoogte van de ontslagvergoeding en geld voor herscholing en juridische bijstand.

Op de werkvloer is de sfeer gelaten, merkt Polman. "Zelf maak ik mij ook zorgen over mijn toekomst, want ik werk parttime, dus met een WW-uitkering kom ik op het sociaal minimum."

De Nederlandse vestigingsdirecteur van Alfa Laval reageert niet op herhaaldelijke verzoeken om te praten over de aanstaande sluiting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden