Befaamde bariton leidde veel talent op

In Frankrijk, zijn tweede vaderland, is zondagavond het overlijden bekendgemaakt van de Duitse bariton Udo Reinemann. Reinemann, die 70 jaar oud werd, had als liedzanger én als zangleraar een grote reputatie, ook in Nederland. In ons land doceerde hij aan de conservatoria van Amsterdam en Utrecht, waar veel jonge getalenteerden onder zijn humane en intelligente leiding uitgroeiden tot volwassen zangers. Eén van zijn bekendste leerlingen is de nu wereldberoemde Nederlandse mezzosopraan Christianne Stotijn.

Stotijn zei in 2002 in deze krant over hem: "Udo Reinemann is voor mij ongelofelijk inspirerend. Het gaat bij hem nooit alleen over zangtechniek. Hij weet die altijd binnen een muzikaal geheel te plaatsen. Ik heb de afgelopen jaren een enorme band met hem opgebouwd, waardoor ik me niet alleen voel in mijn beslissingen. Hoewel ik soms ook risico's neem, val ik bijna altijd terug op Reinemanns adviezen."

Udo Reinemann werd in 1942 geboren in het plaatsje Labbeck in de Duitse deelstaat Nordrhein-Westfalen. Hij studeerde aanvankelijk voor industrieel ontwerper, maar nam tegelijkertijd piano- en zangles in Krefeld. Op zijn negentiende verhuisde hij voor zijn muzikale opleiding naar Wenen, waar hij zich als Duitser weinig thuisvoelde. "Er heerste in Oostenrijk echt zo'n sfeer dat wij Duitsers ook de oorlog voor hen verloren hadden", zei Reinemann ooit in een interview. Hij bleef er vijf jaar, maar kwam terug zonder dat hij er volgens hemzelf zangtechnisch ook maar iets geleerd had.

Reinemann kwam na zijn tijd in Wenen, waar hij les had gehad van Erik Werba, terecht bij de beroemde Franse sopraan Germaine Lubin, die zijn vermoeden bevestigde dat hij met zijn stem helemaal opnieuw moest beginnen. Lubin was echter zo onder de indruk van Reinemanns vocale materiaal dat ze hem iedere dag les wilde geven - voor niets. Die houding van Lubin maakt dat Reinemann zich in Frankrijk, in Parijs, meer dan welkom voelde. Later had Reinemann nog les bij de grote Franse liedzanger Pierre Bernac, bij Ré Koster, en bij de Tsjechische bariton Otokar Kraus in Londen.

Maar Frankrijk bleef zijn verkozen tweede vaderland. Zijn masterclasses in Metz werden befaamd. In het plaatsje Monthodon, in het departement Indre-et-Loire, stichtte Reinemann in 1997 het 'Festival des Heures Romantiques'. Gedurende drie weken in de zomer konden daar beginnende zangers terecht voor lessen, optredens en vruchtbare contacten met al meer gearriveerde musici en vocalisten. Daar in de Loire-vallei hoopte Reinemann dat jonge zangers zich tot individuen zouden ontwikkelen, zangers met een eigen persoonlijkheid.

Want daar ontbrak het volgens hem vooral aan. Hij noemde zijn grote Duitse collega Dietrich Fischer-Dieskau 'een God', maar constateerde tegelijkertijd een probleem. Iedere liedzanger die na hem kwam werd met hem vergeleken en het was nooit goed: of je leek te veel op Fischer-Dieskau of het leek er juist helemaal niet op. "Ik geloof niet dat ik al iemand gehoord heb die dezelfde persoonlijkheid heeft als Fischer-Dieskau of Hermann Prey", zei Reinemann in 1996. Het zingen van liederen moest volgens hem ook psychologisch iets losmaken, zowel bij de zanger als bij de toehoorder. Het was volgens hem belangrijk dat zangers soms tijdens zijn interpretatie-lessen in huilen uitbarstten; dat betekende dat iemand bij het gevoel van de tekst kwam. Daarna was het de kunst om dat weer in te dammen, want: "Als de zanger huilt, lacht het publiek."

Reinemann, die 'Der Wanderer' van Schubert als zijn lijflied en motto zag, woonde een tijd lang in Utrecht. Zijn recitals in de Kleine Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw, vaak samen met begeleider Rudolf Jansen, waren in de jaren '80 en '90 steevast bijzondere gebeurtenissen, waar veel liefhebbers, maar vooral ook kenners op af kwamen.

Als zanger en pedagoog had menig collega de Duitse bariton hoog zitten. Vorige week maandag nog gaf Reinemann een masterclass - altijd en tot het eind bezig met het perfectioneren van de door hem zo geliefde liedkunst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden