Review

Beethoven theatraal, wreed en fascinerend uitvergroot

De eerste twee Electronic Soundwaves-concerten van het Holland Festival stonden grotendeels in het teken van de Nederlandse elektronische pioniers Jan Boerman en Dick Raaijmakers. Hun uitgekristalliseerde ideeën over vormen en processen bleken van grote invloed op de jonge navolger Florentijn Boddendijk.

'Vormschoonheid' was zonder meer het thema van het programma rond Boerman dat dinsdag in het Concertgebouw ten gehore werd gebracht. De elektronische componist kreeg carte blanche als programmeur en stelde een concert samen dat op papier weliswaar wat bizar aandeed, maar in de praktijk uitstekend bleek te werken. Naast twee van zijn eigen composities prijkten een symfonie van Haydn en een mis van Obrecht op het programma: vier monumenten van evenwicht en helderheid, die tevens een grote zeggingskracht bezaten.

Boermans elektronische composities namen de toehoorder op een organische manier op in cirkelende klankkleurbewegingen en ruimtelijke vraag- en antwoordspelletjes, terwijl de 'akoestische werken' op het programma de zaal juist vanuit één punt (het podium) met geluid vulden. Boerman zei in het vraaggesprek na het concert de zaal te beschouwen als levensgrote klankkast. ,,Door de ruimte waarin het concert plaatsvindt, trekken de stukken naar elkaar toe'', verdedigde hij de eenheid van zijn onalledaagse programmering.

Vooral Boermans 'Kompositie 1972' en de mis 'Sub tuum presidium' van de vijftiende-eeuwse componist Jacob Obrecht bleken die onderlinge chemie te hebben, hoewel men zich daarbij af kan vragen of dat verband niet in de overeenkomst van expressie gezocht moet worden. Onder leiding van Erik van Nevel zette Ensemble Currende een prachtige Obrecht neer: het met blokfluit, vedel en gamba's versterkte ensemble vulde de grote zaal met een delicaat geluid. Obrechts hermetische werk diende als basis voor Boermans 'Kompositie 1972', een werk dat architectonische schoonheid paarde aan een persoonlijke expressiviteit.

In Dick Raaijmakers' 'Konzert fur...', dat donderdag in de Melkweg te beluisteren was, staat de vorm ook centraal. Raaijmakers rafelde Beethovens 'Tripelconcert' zorgvuldig uiteen tot een tweemaal zo lang stuk. Hij 'hercomponeerde' het origineel bovendien tot celloconcert voor de vurig spelende Francis-Marie Uitti, bijgestaan door 'elektronisch dirigent' Roland Kieft, en Johan van Kreij. De laatste hield het virtuele orkest gevangen in zijn computer en liet Beethoven mondjesmaat uit de luidsprekers stromen. Raaijmakers' welhaast theatrale uitvergrotingsproces was fascinerend en wreed tegelijk. Wat dat betreft was diens leerling Florentijn Boddendijk veel minder radicaal in zijn Raaijmakers-homage. Zijn goed gespeelde, maar overvolle 'Alpe d'Huez', voor 'elektronische bigband' en wielrenner, was in zekere zin zelfs de tegenpool van zijn procesmatig denkende oud-docent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden