’Beestachtig’ Israël krenkt Turkse eer

Turkije is beledigd door Israëls aanval op Gaza. Ankara’s ferme taal brengt zijn rol als bemiddelaar in de de regio in gevaar.

De Turkse premier Erdogan wond er gisteren geen doekjes om bij het kwalificeren van Israëls optreden in Gaza. ’Beestachtig’, noemde hij het in een toespraak in het parlement. Zondag baarde hij al opzien door te stellen dat Israël op weg was naar ’zelfvernietiging’ en de toevoeging dat „degenen die de rechten van onschuldigen met voeten treden, vroeg of laat door Allah gestraft worden.”

Dat waren rake opmerkingen, zeker uit een land dat van oudsher Israëls grootste vriend in de islamitische wereld is. Toch kwamen de opmerkingen niet uit de lucht vallen. Sinds het begin van de bombardementen eind december stelt Ankara dat niet Hamas, maar alleen Israël blaam treft voor de gewelddadige escalatie in Gaza. Erdogans oproep aan Hamas om te stoppen met raketbeschietingen doet daar weinig aan af.

Tegelijkertijd presenteert de premier zich als een man van oplossingen. Turkije promoot een bestand dat voorziet in het stationeren van internationale waarnemers in Gaza, en is zelf bereid troepen te leveren. Voor een land met zulke diplomatieke ambities koos Erdogan echter niet zo’n handige aanpak: tijdens een rondreis deed hij vorige week alle regionale hoofdsteden aan. Maar Israël liet hij links liggen.

Waarom stelt Erdogan zich zo op? In de eerste plaats speelt de Turkse publieke opinie ongetwijfeld een belangrijke rol. De afgelopen week gingen honderdduizenden Turken de straat op om te demonstreren tegen het geweld in Gaza. De druk op Erdogan om zich tegen Israël uit te spreken is immens, te meer daar er in maart lokale verkiezingen plaatsvinden in Turkije, waar de AK-partij van Erdogan veel zetels te verdedigen heeft. Daarnaast heeft het er alle schijn van dat de Turkse eer in het geding is. Vlak voor Israël eind december met bombarderen begon, was premier Ehoed Olmert op bezoek in Ankara. Daar zou hij hebben gesuggereerd dat Israël niets van plan was in Gaza. Erdogan noemde de aanval later ’gebrek aan respect voor Turkije’. Daar komt bij dat Turkije zich gekrenkt voelt in zijn rol als vredesonderhandelaar. Ankara bemiddelt al geruime tijd tussen Israël en Syrië over een vredesakkoord. Syrië heeft de gesprekken opgeschort. Nu Turkije met zijn anti-Israëlische standpunt tegen Syrië aanschurkt, is moeilijk in te zien hoe het land straks weer als onpartijdige tussenpersoon kan fungeren.

Dat Israël en Turkije helemaal uit elkaar drijven, is onwaarschijnlijk – daarvoor is Israël militair en politiek te belangrijk voor de Turken. Dat Turkije’s ambities als nieuwe diplomatieke macht averij oplopen door Erdogans emotionele uitbarsting, lijkt echter wel zeker.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden