beeldende kunst

'Zoeken naar het mensbeeld', tot 17 maart in Museum Beelden aan Zee, Herteveldstraat 1 in Scheveningen, geopend di t/m zo 11-17.

Prille kreetjes van een natte zuigeling, het strijkkwartet opus 110 in c-klein van Sjostakovitsj en het enige beeld van Botero in Nederlands bezit: dat zijn enkele van de auditieve en visuele indrukken die men te verwerken krijgt in de tentoonstelling 'Zoeken naar het mensbeeld'. Deze expositie in het Museum Beelden aan Zee bestaat uit tien stimulerende 'taferelen'.

Ze zijn gebaseerd op beschouwingen van tien geleerden die een Utrechtse filosofenclub vormen welke de sportieve naam F.C.Utrecht voert. Een van de leden, prof. dr. Th.M. Scholten en zijn vrouw hebben sedert 1970 de ruim 600 beelden vergaard waar het Scheveningse museum voor gebouwd is. Enkele van die beelden geven een geïdealiseerde voorstelling van de mens, zoals dat in andere tijden meer gebruikelijk was. Aan de meeste echter is te zien hoe het Zijn in onze tijd aanvoelt.

Het eerste tafereel gaat over het verzamelen van beelden. De Scholtens kochten in een Haagse galerie een figuratief bronsje van een Spaanse kunstenaar en waren voortaan 'verkocht'. Hun jongste aanwinst is de keramische 'Cocodrillo' van de meer als schilder bekende Italiaan Mimmo Paladino.

Enkele andere beelden tonen de verscheidenheid aan materialen die tegenwoordig worden gebruikt. Daar zijn onder meer gaas, leer en blik bij. Honderden foto's van werken in de collectie vormen een 'achterdoek' voor deze presentatie.

De wiskundige F.van der Blij heeft in het tweede tafereel 'de wiskunde van het beeld' behandeld. Voor een grote reproduktie van het uit acht kubussen samengestelde kruis in het schilderij 'Corpus Hypercubus' van Dali hangt een reconstructie van dat kruis. De stem van Henk van Ulsen laat hier het gedicht 'Moederken' van Guide Gezelle horen, dat over het innerlijke beeld gaat.

De filosoof R.C.Kwant, die veel over de ideeën van Merleau-Ponty heeft geschreven (o.a. 'De stemmen van de stilte' uit 1996 en 'Mens en expressie' uit 1968) gaat in zijn tafereel in op wat de Franse wijsgeer heeft geopperd over het zintuigelijke denken, onder meer over het zien. Portretten van de filosoof en de schilder zitten in deze installatie in de put.

De socioloog J.S.van Hessen geeft met suggestieve afbeeldingen weer hoe zich in de publiciteit het jeugdbeeld heeft ontwikkeld. Twee bronzen (het 'Wicht' van Wenckebach en de 'Muchacho' van Cornelis Zitman) staan voor het eeuwig-jeugdige vertrouwen in een toekomst. Bijzonder mooi komt de groep 'Wachtenden' van Tark Wendisch uit, in het tafereel van de neurochorurg H.Verbiest, die verder wanden met kleuren, medische instrumenten en röntgenfoto's heeft ingebracht.

Afstand

Mr.W.H.Schipper getuigt met teksten dat een afstand kan bestaan tussen de rechtspraak en het rechtvaardigheidsbesef. Het rechtsproces wordt overdrachtelijk verbeeld met de produktiestadia van een beeldhouwwerk. Binnen een doorschijnende cylinder zijn de voorwerpen niet duidelijker dan de relatie met de rechtspraak. Het beeld van de werkelijkheid is subjectief.

Dit geeft prof.dr. J.P.M.Geurts te overdenken in een installatie met een rode wand, waarop de 'Danseres' van Andreu Alfaro mooi uitkomt. Ze is gereduceerd tot lijnen in de ruimte.

Een vurenhouten 'labyrint' leidt naar de spiegelzaal waar de theoloog V.Brümmer portretkoppen heeft laten plaatsen van Adenauer, Sibelius, Sandberg en Hitchcock. Men komt daar ook steeds zichzelf tegen. Het logo van een frisdrankenmerk, de vaan van F.C.Utrecht, rotstekeningen, de klimmende wapenleeuw, het hakenkruis en andere tekens aan de wand gaan bij de historicus H.W. von der Dunk samen met portrettn van onder anderen de paus en Clinton. Enorm is het verschil in gevoelswaarde tussen de vrolijke baders van Niki de Saint Phalle in deze afdeling en de Cycloop van Jan Timmer of de schedel van Reinier Kriester. In de afdeling waar de kunstfilosoof G.J.P.Rijntjes vier beelden heeft laten plaatsen komt de bekende 'Grote staande' van Eja Siepman-van der Berg glorieus tot haar recht.

De verrassende en intelligente inrichting van het geheel is te danken aan Pascal Zwart en Madje Vollaers. In het auditorium kan men Van Ulsen teksten horen voordragen bij dia's van beelden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden