beeldende kunst

Pop Art. Kunsthal, Westzeedijk 341. Di t/m za 10-17. Zon- en feestd. 11-17 tot 12 nov. Cat. met inleiding van Cees Straus ¿ 29,95.

Voor Pop Art uit de VS heeft Erick van Egeraat in Hal 2 een brede, zwarte staatsietrap laten aanbrengen. Aan de andere kant van het schot dat de trap in de lengte in tweeën deelt is Brits werk te zien. Naast de trap heeft een nogal willekeurig samenraapsel van Franse, Italiaanse en Nederlandse kunst te weinig ruimte gekregen.

De kunstenaar en criticus David Sylvester maakte eens een scherp onderscheid tussen Amerikaanse Pop Art die voortkomt uit een Coca Cola-cultuur en Europese uit een wijncultuur. In de Kunsthal kan men echter Amerikaanse kunst met grote mentale verschillen zien. Er zijn verbeeldingen van materiële weelde, maar ook van misère.

Een schilderij van de Amerikaan Rosenquist - die als meer Pop-kunstenaars met reclamewerk begon - ironiseert zijn vroegere verleidingswerk door een extatische weergave van wat liksnoep. Andy Warhol heeft veel ruimte gekregen voor zeefdrukken die nieuwsfoto's herhalen tot aan vervaging en zinledigheid. Onderaan een armelijke trap staan twee schimwitte figuren van zijn landgenoot George Segal die elkaar omhelzen. Dit werk roept een wrange, Beckett-achtige sfeer op.

Eetcafé De 'Beanery' - een reconstructie door Edward Kienholz van een bedompt eetcafé in Los Angeles - is uit de permanente opstelling in het Stedelijk Museum te Amsterdam geleend. In de Kunsthal staat men er weer voor in de rij. Kienholz voldeed aan het streven van de Amerikaanse schilder Rauschenberg. Deze wilde, in reactie op het uiterst persoonlijke abstracte expressionisme, een kunst maken die dichter bij ieders dagelijks leven staat. Rauschenberg is een van de topfiguren die blijkens een Ten Geleide in de catalogus in de 'Collectie Nederland' ondervertegenwoordigd zijn. Van Andy Warhol ziet men in Rotterdam geen objecten (zoals de vermaarde Brillo-dozen).

Uitersten Het begrip Pop Art is niet gemakkelijk te omlijnen. De uitersten naderen aan de ene kant de arte povera (in de Kunsthal assemblages van Arman en van Spoerri) en aan de andere kant de Nul-kunst (een centenpaneel van Henderikse op deze expositie). In de regel gaat het niet meer om kwaliteiten van de vorm op zichzelf, niet meer om het 'hoe' maar om het 'wat'. Zo hangen bij de Europese werken echte tafelbladen met wat er aan eetgerei en resten op stond na een maaltijd in het restaurant van Daniel Spoerri. Dat zijn geen artistieke composities. Maar er zijn ook panelen van Arman met uitgedrukte verftubes en met radertjes. De compositie is volgens Arman in zulke gevallen niet door hem bepaald maar door de gegeven vormen van de bestanddelen. Zo'n Arman heeft dan weer veel van het centenpaneel van Henderikse.

Mede dank zij de Belgische verzamelaar dr. Hubert Peeters is de Amerikaan Claes Oldenburg goed vertegenwoordigd. Bovendien staat zijn grote 'Schroef' in de tuin van het museum Boymans-van Beuningen. De Kunsthal toont van hem onder meer vleeswaren (etalage-materiaal), vergrote sigarettepeukjes en een slappe wastafel: een stuk sanitair dat - anders dan bij Wesselmann - iets aandoenlijks heeft gekregen. Behalve een grote, slappe stekker hangen er ook enkele tekeningen van Oldenburg die, net als bij Christo, een aantrekkelijk deel van het oeuvre vormen.

Gustave Asselbergs, Rik van Bentum en Woody van Amen brachten de boodschap van de nieuwe Amerikaanse kunst naar Nederland. De jong gestorven Asselbergs heeft blijkens zijn schilderijen met collage veel aan het voorbeeld van Rauschenberg gehad. Van Tony Burgering, die een tik kreeg van de ruimtevaart op Cape Canaveral, is in de Kunsthal niets te zien.

Voor mensen die in de jaren zestig naar Pop Art kwamen kijken, roept deze tentoonstelling de sfeer op die zij destijds aantroffen. Maar ook jongeren krijgen veel te zien dat zij al kennen. Aan Warhol vooral is niemand ontkomen. Stukken uit de museumdepots zorgen echter ook voor verrassingen. Zo heeft het museum Boymans-van Beuningen voor deze gelegenheid een 'Tunnel' van de schilder Kitaj opgediept - een object dat bijna vergeten was.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden