beeldende kunst

TILBURG, EINDHOVEN - De hedendaagse tak van de tentoonstelling 'De muze als motor' is te vindenin de De Pont Stichting in Tilburg en het Van Abbemuseum in Eindhoven. In Tilburg zet de 'oudere' garde het beeld als intermediair voor emoties en 'hogere' gevoelens centraal. In Eindhoven geeft de jongste generatie aan de figuratieve schilderkunst een opvallend nieuwe impuls.

Henk Visch, Peer Veneman, Rob Birza, Irene Fortuijn, JCJ Vanderheyden, Moniek Toebosch, Marc Mulders, Roos Theuws, Joep van Lieshout, Henri Jacobs, John Körmeling, Karin Arink. Het is een illuster rijtje dat in de wolhokken van de De Pont Stichting in Tilburg exposeert.

Het is dat het om een presentatie van Brabantse kunst gaat, anders zou het zo voor een mini-retrospectief van twintig jaar Nederlandse kunst kunnen doorgaan. Er zijn schilders (zowel figuratief als conceptueel), beeldhouwers (zowel figuratief als conceptueel) en installatiekunstenaars (zowel figuratief als conceptueel), aangevuld met een schilder/fotograaf.

De wolhokken - het gebouw van De Pont was vroeger een wolfabriek - vormen de perfecte ambiance voor de expositie. Iedere kunstenaar heeft zijn eigen ruimte waarin een plaatsgebonden installatie is gemaakte. Hoe figuratief of conceptueel de kunstenaars ook werken, ze zetten allemaal een beeld neer, dat veelbetekenender is dan alleen de uiterlijke vorm. Er ligt een wereld achter, die met soms meditatieve middelen wordt gesuggereerd.

Doordat het Brabanders zijn, ligt het voor de hand dit toe te schrijven aan hun katholieke achtergrond, waarin de spirituele betekenis van het beeld zo'n belangrijke rol speelt. Het is in ieder geval duidelijk dat grote thema's de kunstenaars niet vreemd zijn.

Marc Mulders, voor de gelegenheid samenwerkend met Reinhoud van Vugt en Paul van Dongen, vermengde vanitas-motieven met Christus-beelden in kolossale, emotioneel gelaagde tekeningen die veel weg hebben van altaarstukken. Rob Birza is wat banaler. In een omgeving van lichtbakken en ronde spiegels plaatste hij een gestileerde neushoorn die staart naar een foto van een tijger. Het resultaat is een melancholisch beeld, dat speelt met de begrippen 'natuur' en 'cultuur'.

In andere hokken laat Karin Arink je intensief kijken naar flarden huid, staat Moniek Toebosch in de vorm van een wassen beeld bedachtzaam te kijken naar een ruimtevullende bol besmeerd met gedroogde koeienstront, confronteert Henk Visch je met een duo wat trieste, in zichzelf gekeerde draaitol-vormige figuren, toont Joep van Lieshout een compacte zit-/slaapcabine in de vorm van een geabstraheerde schedel en verrast Henri Jacobs met een geperforeerd perspectivisch grid-patroon in een wandhoog schildersdoek, waardoor het zicht op een imaginaire ruimte ontstaat die bij het plafond in het oneindige verdwijnt.

Elk op hun beurt laten de elf kunstenaars in De Pont een installatie zien, die representatief is voor hun werk. Dat zie je niet vaak bij tentoonstellingen waar kunstenaars wordt gevraagd om een speciaal kunstwerk te maken.

In Eindhoven is de expositie veel conventioneler. Hier wordt de Brabant Biënnale die voor het laatst in 1990 plaatshad, nieuw leven in geblazen met een elftal jonge talenten. Een aantal heeft inmiddels al in belangrijke galeries geëxposeerd, anderen komen vers van de academie.

Individuele ervaringen

Het meest opvallend is de hernieuwde belangstelling voor de figuratieve schilderkunst en dan met name de losse associatieve figuratie die René Daniëls in de jaren tachtig introduceerde. Koen Vermeule, Ronald Versloot en Mariëlle Soons zijn in dit verband de onbetwiste toppers. Hun figuratie is doorspekt met ongedefinieerde gevoelens: melancholie, blijdschap, angst, triestheid, eenzaamheid. Gevoelens die voor iedereen anders zijn en daardoor de schilderijen op een individuele manier laten ervaren.

Veelbelovend zijn de bijdragen van Mieke van Schaijk (intrigerende computercollages van beeld en tekst), Pim-Martijn Sanders (een video-registratie van een angstaanjagende ervaring in een soort witte bokszaal, die ook echt betreden kan worden) en Tamar de Kemp (foto's van gewone mensen beladen met verborgen drama). Op een originele manier hanteren zij het beeld als vertolker van gevoelens.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden