beeldende kunst

'Slavnost', t/m 6 oktober in het ODA-park, Merseloweg en het voormalige Brouwershuis Janssen, Leeuwstraat 4 in Venray, dag. 10-18 uur. Cat. ¿ 19,50.

Kunst uit Oost-Europa blijkt steeds minder een blinde vlek te zijn op de culturele kaart van Europa. Er is in zes, zeven jaar tijds in de vorm van allerlei exposities een fikse stroom informatie op gang gekomen die veel inzicht heeft geboden in wat er daar gaande is. Op grond van die presentaties ontstaan echter ook gemengde gevoelens over de kwaliteit van de Oost-Europese kunst, die in menig opzicht achterloopt op wat er in het westen wordt gemaakt.

Zulke gemengde gevoelens levert ook 'Slavnost' op. Het initiatief is afkomstig van een jubilerend bedrijf met contacten in Tsjechië/Slowakije dat zijn verjaarsfeest luister bijzet met een overzicht van hedendaagse kunst uit deze landen.

Hoewel de dochteronderneming van Inalfa in Slowakije staat en je uit dat land de meeste kunst zou verwachten, valt de nadruk op Tsjechië en wordt het afgescheiden buurland slechts mondjesmaat rechtgedaan. Na het zien van de dubbelexpositie in het park en een voormalige brouwerij, vraag je je af wat het niveau van de kunst is die in Bratislava en omstreken wordt gemaakt. Van een evenwichtige verhouding met de kunst die in de cultuurmetropool Praag tot stand komt, is geen sprake.

Tsjechië is naast de glaskunst, die er een authentiek karakter heeft, ook het land van een lomp uitgevallen beeldhouwkunst. De nadruk die in de opdrachtsfeer op het scheppen van krachtige herdenkingsbeelden lag, heeft de makers het vermogen bijgebracht om in forse gebaren te denken. Daar passen traditionele materialen als steen, hout en staal bij.

Tegelijk wordt met grote nauwkeurigheid en liefde gewerkt. Dat mag je als beschouwer ook zien: de beelden gaan over klassieke thema's zoals de zaagsnede, de zwaartekrachtwerking, en beweging suggererende zaken als golving, rennen, kantelen en neigen.

Zijn ambachtelijke kwaliteiten bij iedereen ruimschoots aanwezig, zaken als raffinement, de wens om het zo goed aangeleerde juist niet te laten zien, die ontbreken veelal. De Tsjechische beeldhouwer mist ten enen male het vermogen om een associatieve taal te hanteren. Zijn beelden zijn wat ze zijn, ze stellen niets anders voor dan wat ze primair beogen te zijn. Epigonen van Nederlandse beeldhouwers als Peer Veneman, Henk Visch, Frank Manders of Harald Vlugt die bij de kijker de verwondering op gang brengen, zijn in Tsjechië onbekend, misschien met uitzondering van Ján Hoffstüdter, die daar nog enig gevoel voor blijkt te koesteren. Een enkeling hanteert nog wel een fantastisch soort realisme, maar dat pakt dan zo kitscherig uit, dat je er snel bij wegloopt.

Het vreemde is dat het element van het associatieve in de schilderkunst wèl aanwezig is. Ales Lamr maakt geestige beeldgrappen die, als je het Tsjechisch beheerst, nog veel meer dubbele lagen bevatten. In de schilderijen van Michael Rittstein worden zowel de kunsthistorie als populaire cultuurvormen geciteerd, geparafraseerd en tenslotte ook nog van nieuwe betekenissen voorzien. Ook Jaroslava Pesicova laat zien dat ze de kunstgeschiedenis heeft bestudeerd. In een onnavolgbare stijl waarin expressionisme, magisch-realisme en barok over elkaar heen buitelen, schildert ze een monumentale sprookjeswereld die voor eindeloos veel verklaringen vatbaar is. Meer van zulke Pesicova's en dan vooral met ruimtelijk werk had deze kennismaking met de Oost-Europese kunst veel interessanter gemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden