beeldende kunst

Chabot: Figuurstukken uit de oorlogsjaren. Chabotmuseum Rotterdam, Museumpark 11 nabij Boymans-van Beuningen. Di t/m vr. 11-16.30, za 11-17, zo 12-17 t/m 27 aug.

Chabot was destijds zelf een zwaar getroffen man. Een groot deel van zijn werk was verlorengegaan door een vliegtuigbom op zijn atelier in de stad. Bovendien leed hij aan de gevolgen van een kolendampvergiftiging. Toch heeft hij met een intense gedrevenheid grote, krachtige doeken geschilderd. Ook voordien al ging zijn werk vooral over het lot van weerlozen, zowel dier als mens. Het oeuvre is daardoor tot een monument van deernis geworden.

Chabot houdt ons de mens voor als een lijdelijk wezen. Zijn boeren zijn geen Wageningse ingenieurs en evenmin oorlogsprofiteurs die tafelzilver of linnengoed ruilden voor een pondje boter. Hij zag alleen 'aardappeleters' en zwoegers. Op zijn landschappen schieten uit zware zwerken vervaarlijke lichtschichten neer. Volgens de Chabotspecialist Kees Vollemans is het dan ook niet zeker dat de hevigheid van het 'brand'-schilderij speciaal op het bombardement slaat. Toch zal het zijn titel behouden.

Forse kwasten

Dramatiserend was Chabot een late expressionist. Met forse kwasten en het paletmes schiep hij zwaarmoediger en introverter werk dan de Groningers van deze richting. Zijn eigenlijke ontplooiing begon op Walcheren. Later, in Rotterdam, heeft hij in beperkte mate deel genomen aan het vooroorlogse artistieke leven. Het werd daar tezeer vergald door kleinmenselijke kwesties. Door kunstenaars luid verwoorde idealen riepen een berg op die in benauwende omstandigheden een muis baarde in de vorm van werken van beperkte allure. Voor kunstenaars van betekenis was de stad onherbergzaam.

Chabot negeerde die situatie. Hij werd geschraagd door de vriendschap van de Amsterdamse kunsthandelaar Van Lier en - in het laatst van zijn leven - door het daadwerkelijke enthousiasme van de slager Tol. Diens verzameling is goeddeels overgenomen door het Chabotmuseum.

Gekapt

Chabot vond zijn eigen vorm allereerst in de beeldhouwkunst. Blijkens een catalogus van de Rijksdienst Beeldende Kunst heeft hij van 1922 tot 1940 meer dan tachtig beelden en reliëfs in hout en steen gekapt. Enkele staan in de tentoonstelling: een scherp getekende arbeiderskop met pezige nek, een hoog boomstamnaakt, een fijn afgewerkt ebbehouten 'Jodinnetje' uit 1937/38 en een eveneens vooroorlogs naakt in ijzerhout. Helaas kon hij nadien het beeldhakken lichamelijk niet meer aan. Onder zijn minder bekende tekeningen zijn bladen waarin tederheid het wint van pathos.

In de oorlogsdoeken overheersen sombere of gloedvolle aardetinten. Op de bovenste verdieping van de museumvilla hangen schilderijen die de bevrijding vieren met warme gelen. Terwijl op de eerste verdieping enkele schilderijen met vluchtelingen hangen, herinnert beneden in de gang een hedendaagse foto uit voormalig Joegoslavië er aan, dat dit werk van Chabot na een halve eeuw nog steeds actueel is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden