beeldende kunst

T/m 18 augustus, Stichting De Appel, Nieuwe Spiegelstraat 10, Amsterdam, di t/m zo 12 tot 17 uur. Catalogus na de tentoonstelling.

Had het oor op pootjes in een schilderij van Jeroen Bosch nog iets fantasievols, de muis die een menselijk oor op zijn rug torst is de bittere waarheid. De wetenschap haalt de kunst in. Klooien aan levende materie, lichamen perfectioneren, prestaties van groente en dier verhogen - kunstenaars worden er mateloos door gefascineerd.

Thomas Grünfeld is het meest expliciet in zijn fascinatie. Zijn uitstalling oogt als een groteske zaal in een natuurhistorisch museum. Netjes op een rij in vitrines staan opgezette dieren: een knaagdier met duivelse hoorntjes, een marter met een haviksneus, een otter met een eendensnavel. 'Misfits' heten de bijna mythische monstertjes. Met dierenonderdelen als zijn materiaal verkent Grünfeld de grens tussen werkelijkheid en fantasie, tussen angst en magie.

Ook ART ORIENTE object en Mark Dion stellen zich op als pseudo-wetenschappers. De laatste houdt zich bezig met het fenomeen 'collectioneren'. Zijn installaties zijn suggestieve herschikkingen van bestaande verzamelingen. Hij infiltreert in de methode van het wetenschappelijk verzamelen om inzicht te geven. Daarbij probeert hij het esthetische kijken te vervangen door een ethisch kijken. Niet 'wat interessant', maar 'waarom staat het hier?' In De Appel plaatste hij een rariteitenverzameling: een opgezette eend en muis, een slang en slak op sterk water, een kommetje met dode vliegen en een lapje biefstuk onder een stolp. Vooral het laatste beïnvloedt de interpretatie van het uitgestalde. Dion benadrukt de dood en het verval van de door hem getoonde voorwerpen en relativeert hun wetenschappelijke betekenis. ART ORIENTE object presenteert een pseudo-wetenschappelijk onderzoek naar de huid. Jarenlang waren dieren de klos voor bijvoorbeeld cosmetische proeven, maar sinds dit - terecht - ethisch besmet is, wordt meer gebruik gemaakt van gekweekte menselijke huid. Wrang is wel dat dieren nog steeds voor de productie van de huidcellen zorgen. ART ORIENTE object gaat op een ironische manier in op dit gegoochel. Ze neemt de tattoo als uitgangspunt, de huidversiering waarbij vaak met dierenafbeeldingen wordt gewerkt. Wil je er vanaf, dan is plastische chirurgie de enige oplossing. De tekening (het dier) wordt dan vervangen door gereconstrueerde huid (gegenereerd door het dier). Het blijft behelpen.

Mat Collishaw en Danielle Kwaaitaal nemen niet de wetenschap, maar de manipulatie van huid of lichaam als uitgangspunt. Kwaaitaal presenteert panoramische maanlandschappen van huidplooien en Collishaw toont exotische bloemen waarvan hij de bladeren voorzien heeft van de textuur van menselijke huid en dierlijke vacht. De bloemen krijgen er een erotische uitstraling door.

Mark Quinn en Orlan gebruiken hun eigen lichaam als testobject, Quinn overigens niet zo radicaal als Orlan. De laatste laat aan de lopende band plastische chirurgie op haar lijf plaatshebben om daarmee de ijdele lichaamscultuur te becommentariëren. Quinn neemt afgietsels van zijn eigen lijf om lichamelijke processen expliciet te maken. In een koelcel krijgt het een griezelig soort realiteit. In een ander werk (niet in De Appel) vulde hij ooit een afgietsel van zijn hoofd met zijn eigen bloed. Huiveringwekkend, maar wel duidelijk.

'Hybrids' heeft het ene moment de aanblik van een gruwelkabinet en het volgende van een onderzoeksruimte. Eén ruimte is omgebouwd tot filmzaal. Er worden clips uit horror- en science-fictionfilms getoond, waarin de meest maffe monsters en gedrochten figureren. Het is een mengeling van vrees voor de krachten van de natuur en fascinatie voor de mogelijkheden van de technologie.

Waar wetenschappers verkennen en oprekken wat genetisch en biotechnisch mogelijk is, kunnen de kunstenaars hun commentaar geven. Zij kunnen paden betreden waar wetenschappers niet komen, maar soms weten ze het ook niet zo gek te bedenken als hun laboratoriumcollega's. Om dat te illustreren hangen in de gangen plaatjes uit wetenschappelijke publicaties. Ze verbeelden een wereld waarin het biochemische experiment de hoogste graad van surrealisme bereikt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden