Beelden in de zomer

In tuinen, op forten, langs rivieren en op het veen, op de gekste plekken duiken sculpturen op. Beeldhouwers komen uit hun ateliers, en zetten de beelden buiten. Nederland wordt versierd, van noord tot zuid. Trouw-redacteuren maakten een selectie uit de beeldenmanifestaties deze zomer.

Li in Fort Asperen

Een groot wit konijn met twee pistolen in de voorpoten geklemd, bewaakt de toegang tot Fort Asperen. 'Killer Bunny' ('niet aaien aub') van Jens Pfeifer is niet het enige kunstwerk met dubbele bodem op de expositie 'Armour, de fortificatie van de mens'. Er hangt ook een kristallen kroonluchter in de vorm van een bom en de zwaarden die er achteloos lijken neergesmeten, zijn van porselein. Kwetsbaarheid en weerbaarheid: daar draait het om op de expositie van trendwatcher Li Edelkoort. Edelkoort, bekend van haar trendvoorspellingen voor de (mode)industrie, heeft voor de verandering een tentoonstelling ingericht om haar visie op het huidige tijdsgewricht te visualiseren. Veertig kunstenaars mogen die visie uitdragen en die komt er simpel gezegd op neer dat de huidige sociale en politieke situatie in de wereld aanleiding is om onszelf te beschermen en te verdedigen. En een oud verdedigingsfort is daarvoor natuurlijk een ideale locatie.

De expositie is zeer gevarieerd en dat geldt ook voor het niveau. Er zitten interessante werken bij, zoals de registratie van de voorstelling Cut Piece van Yoko Ono uit 1965, waarbij bezoekers om de beurt een stukje uit Ono's kleding knippen, tot ze bijna naakt op het podium zit. Het geheel is beslist een bezoek waard, zeker in combinatie met een wandeling in het schitterende Linge-landschap.

'Armour' tot 29 sept. in Fort Asperen, Langendijk60, Acquoy, di-zo 10-18 uur.

Veenkunst

Wie de muggen voor lief neemt, kan een met kunst opgetuigde wandeling maken door het Drentse veen. In het Veenkamp bij Barger Compascuum duiken kunstwerken op van zeventien kunstenaars uit Nederland, VS, Engeland, Japan, Duitsland, Frankrijk en Peru. Ze leefden zich uit met de bijzondere grondstof. De wandeling van zo'n 4km voert onder meer langs een sarcofaag van de Fransman François Davin, die aan de vruchtbaarheid van het veen de hoop ontleent dat er ooit nog leven uit zijn graf ontstaat, en langs het monument dat de Nederlander Arno Arts oprichtte voor 'het bruine goud'. Daarnaast zijn er, met dank aan de legendes over Witte Wieven en de afgelegenheid van het gebied, talloze verwijzingen naar de mysteries van het veen. Ook de thema's vruchtbaarheid, natuur, armoede, zware arbeid, en conservering komen aan bod. De Amerikaan Michael McGillis wil een laag hedendaags afval bewaren voor latere generaties, als handreiking aan toekomstige archeologen. Hij propte plastic boodschappendozen tussen twee lagen veen, als een soort hamburger, 'om de overblijfselen van onze periode' te bewaren.

Wie 'sochtends heel vroeg gaat, of 'savonds vlak voor zonsondergang, zal het meest getroffen worden door de rust en stilte. En dan duiken in de verte zes blauwe deuren op, geplaatst door de Engelse Lorna Green, die curieus in het landschap staan. In de catalogus (10 euro) wordt haar idee verklaard.

'PeatPolis' is open van zonsopgang tot zonsondergang t/m 1 december.

Dante in Den Bosch

In Den Bosch is De Groote Stroom, het binnenstadsriviertje dat door het historische centrum kronkelt, tijdelijk omgedoopt tot Lethe, 'de rivier der vergetelheid' die zo'n belangrijke rol speelt in de Divina Commedia. Net als in voorgaande jaren heeft Museum Het Kruithuis een groep kunstenaars aangetrokken die zich door het beroemde boek van Dante aangesproken voelen. Ze getuigen daarvan in uiteenlopende werken, langs de oevers, de wallenkanten en op en aan de stadshuizen langs de Groote Stroom. 'Floating Time', zoals de manifestatie traditiegetrouw heet, kan uitsluitend per traag varende rondvaartboot bekeken worden; lopend door het centrum blijft deze deels onderaardse wereld verborgen.

Floating Time, De Groote Stroom, Nachtegaalslaantje 1 in Den Bosch, res. op tel 073-6147217. T/m 26 okt.

Modelvrouwen

Onder de bomen van het Haagse Lange Voorhout en langs de Lange Vijverberg staan tientallen (sokkel)plastieken te getuigen van de rijke geschiedenis die het moderne beeld op het thema van de vrouw heeft doorgemaakt. Je vindt er de meest klassieke sculpturen van (buitenlandse) grootheden als Aristide Maillol, Emile-Antoine Bourdelle (van wie in Parijs op straat menig groot monument is te zien), Marino Marini en Rik Wouters. Ook een van de destijds zo omstreden dikke nana's van Niki de St. Phalle staat prominent voor Museum het Paleis. Anders dan voorgaande jaren -dit is alweer de zesde editie- is er gezocht naar de jongere generatie beeldhouwers. Dat leidde tot een aantal opdrachten aan talenten als David Bade, Hartmut Wilkening, Hans van Bentem en Elske Neus. Het werk van laatstgenoemde wordt 'snachts na 01.00 uur op een immens videoscherm geprojecteerd. Zij volgde het proces van het broodbakken in real time. Vergeet op je tocht door het Haagse centrum ook niet het stadhuis aan te doen: als onderdeel van de beeldenmanifestatie staat in het atrium een werk van Carmen Mariscal.

Den Haag Sculptuur op Lange Voorhout, Lange Vijverberg, stadhuis, Kloosterkerk, vertrekpunt infokiosk t.o. Museum Het Paleis. T/m 7 sept.

Dikke vrouwen

De van oorsprong Colombiaanse kunstenaar Fernando Botero beheerst deze zomer het Haagse straatbeeld. Niet alleen is hij een van de prominente deelnemers aan Den Haag Sculptuur, met zijn Amazone langs de Vijverberg, ook het Haags Gemeentemuseum pakt uit met recent gemaakte beelden en schilderijen. Botero's vrouwen, die zonder uitzondering aan zwaarlijvigheid lijden, staan metershoog in de vijver van het museumgebouw, omgeven door een nieuwe aanplant van de ooit hier zo schitterend groeiende waterlelies. Binnen zijn schilderijen, aquarellen en pastels en kleine sculpturen van Botero te zien. Behalve dikke vrouwtjes en nog vettere heerschapjes schildert Botero ook mooie landschappen en stillevens. Het Haags Gemeentemuseum doet veel moeite om Botero met deze tentoonstelling een plaats in de kunstgeschiedenis te geven, maar de meeste kijkers zullen vooral afkomen op hetgeen hij als fenomeen heeft te betekenen. Echt leuk wil Botero zelf niet zijn, daarvoor benadert hij de kunstgeschiedenis op een veel te ernstige manier.

Fernando Botero, t/m 7 september op de Lange Vijverberg (voor restaurant de Posthoorn) en t/m 28 sept. in het Gemeentemuseum, Stadhouderslaan41.

Deventer en Zee

Het Schevenings museum Beelden aan Zee leent deze zomer achttien beelden uit aan de Bergkerk in Deventer. Ook hier staat een Botero. Beelden van Zee heet de tentoonstelling, die duurt t/m 28 september. Di tm zo, 11-17 uur. www.museumhsf.nl

Dreamscapes

Gastcurator Simonka de Jong stelde de achtste editie van de manifestatie 'Beelden op de Berg' in Wageningen samen. Bij haar keus ging ze uit van het ruimtelijke gegeven van het bomenpark Arboretum Belmonte vanwaar je een magnifiek uitzicht op het rivierlandschap hebt. De Jong vroeg aan elf kunstenaars en landschapsarchitecten om hun visie op het maakbare landschap te geven. Onder de deelnemende kunstenaars Ann Veronica Janssens, Job Koelewijn en Honoré d'O; onder architecten de bureaus B+B, MVRDV en West8.

Dreamscape in Arboretum Belmonte, Generaal Foulkesweg94, Wageningen, tel. 0317-484472. T/m 13 sept.

Tijd en transformatie

De Noordoostpolder staat voor weids polderland. Het lege akkerland wordt er alleen in de verte onderbroken door een handvol dorpen waar de plaatselijke industrie duidelijk maakt dat de mensen hier hun brood in de agrarische sector verdienen. Eén zo'n dorp is een verhaal apart. Dat is Nagele, een op het eerste gezicht keurig aangeharkt plaatsje met niet meer dan een paar honderd inwoners. Nagele werd in het begin van de jaren vijftig op de tekentafels geboren, naar ontwerp van beroemde architecten als Aldo van Eyck en groenspecialiste Mien Ruys. Het dorp werd in één keer uit de grond gestampt, waardoor organische groei bewust geremd werd. Geen enkel huis is hoger dan één etage, altijd voorzien van een plat dak. Op uitnodiging van Museum Nagele reageren negen kunstenaars op dit architectonische fenomeen. Soms zijn de werken in samenspraak met de bevolking ontstaan. Zo schreef Rob Moonen een vlaggenwedstrijd uit; een zesjarig inwonertje won, zijn ontwerp is nu de vlag van Nagele.

De meeste installaties staan op loopafstand van elkaar binnen de zogeheten Ring, de centrale groenplek in het dorp. Maar voor de installatie van Frank Bezemer dien je een prachtige wandeling over met tarwe ingezaaide akkers te maken. Ook aan de rand van het dorp staan aan weerszijden van de uitvalsweg naar Schokland twee enorme volumes van een oogstkist en heistelling met het opschrift 'The road to success is always under construction' van het duo Van den Langenberg en Korten.

Tijd en transformatie, op acht locaties in en rond Nagele, vertrekpunt Museum Nagele, Ring 23 in Nagele, info tel. 0527-653077. T/m 15 oktober.

Torens op de werf

Op de oude rijkswerf Willemsoord van Den Helder staan drie ranke torens, het lijken wel doorgestileerde wigwams. Via een stalen trap kun je naar de top klimmen, waar een groen-doorzichtig koepeltje uittorent. Bovenin zit geen vuurtorenlicht, en een watertoren is het ook al niet. De torens van het Cubaanse kunstenaarscollectief Los Carpinteros (De timmerlui) maken deel uit van de beeldententoonstelling 'Kaap Helder'. Volgens de catalogusschrijvers komt ,,de ambiguïteit in hun werk voort uit een aangemeten houding die zij nodig hebben om te kunnen functioneren binnen de huidige politieke omstandigheden in Cuba''. Of hun sierlijke torens dat ogenblikkelijk uitstralen, is op z'n minst twijfelachtig. Tenzij je er natuurlijk een Cubaanse strafkamptoren in wilt lezen. Maar dan nog handhaven de torens hun elegantie.

De Cubaanse kunstenaars schetsen hun architectonische ontwerpen eerst op waterverftekeningen, zoals drijvende zwembaden, asfaltdruppels met witte wegmarkering of een wenteltrap met z'n voet in een teil vol water.

Als die ontwerpen niet worden uitgevoerd, blijven ze als ideeënkunst op de waterverfschilderingen toch kunstzinnig overeind. Maar hun fiere torens staan in Den Helder, zoveel is zeker.

Kaap voor Kids

Dit weekend speelt Atelier Zr. Reintjes een aantal malen per dag de voorstelling 'Bunker': De vereniging tot behoud van Duits Militair Erfgoed stuit op de Oude Rijkswerf op een Duitse soldaat, tot wie het bericht van de capitulatie nooit is doorgedrongen.

Van 3 juli t/m 3 augustus is er een 'kinderatelier', waar kinderen onder begeleiding o.a. in seinvlaggentaal hun naam kunnen leren stempelen, collages maken, meebouwen aan een kunstwerk en hun naam hangen in een knoopnet.

'Kaap Helder' op de rijkswerf Willemsoord in Den Helder. T/m 3 augustus, 11-18 uur, ma en di dicht. Entree 6 euro, CJP en kinderen t/m 11 jaar 4 euro. www.kaaphelder.nl

Aan de Vecht

Een ommuurde tuin is het natuurlijke decor voor de manifestatie 'Beelden aan de Vecht', een particulier initiatief van May Hobijn dat zijn achtste zomer is ingegaan. Deze zomer is gekozen voor een combinatie van keramiek en sculpturen in andere materialen, waarbij monumentaliteit vooropstaat. Onder de dertig deelnemers zijn bekende namen, uit de keramiek bijvoorbeeld Barbara Nanning en Nicolaas van Os, uit beeldhouwerskringen Hans van Bentum, Tejo Philips, Frans de Boer Lichtveld en Gerard Höweler.

Beelden aan de Vecht, Straatweg 31 in Maarssen, t/m 17 aug.

Over de grenzen:

Antwerpen zet deze zomer zijn luchtschepenkunstenaar Panamarenko in het zonnetje met drie tentoonstellingen: in de Antwerpse Luchtschipbouw, de artistieke thuishaven van Panamarenko, wordt nieuw werk getoond zoals de vliegende schotel 'Bing II', de vliegenier 'Pepto Bismo 2003' en de reuzenspin 'Aragna'. In het Rubenshuis toont Panamarenko zijn tekeningen en ontwerpschetsen vanaf de jaren zeventig. Het is de eerste keer dat het Rubenshuis een hedendaags kunstenaar verwelkomt.

Het MuHKA toont deze zomer een overzicht van alle multiples van Panamarenko. Allemaal t/m 31augustus.

'De mens is een straalbreking in een prisma' schreef de Duitse beeldhouwer Ewald Mataré (1887-1965) in zijn dagboek toen hij weer eens een mensbeeld had gemaakt. Mataré hoorde in de woelige jaren van het interbellum tot de meest vooruitstrevende beeldhouwers in Duitsland. In Museum Kurhaus Kleve, net over de grens bij Nijmegen, is nu een groot overzicht met 130 werken, grafiek, tekeningen en aquarellen maar vooral beelden. Mataré was na 1945 als 'goede' Duitser verbonden aan de beroemde kunstacademie van Düsseldorf waar hij grote invloed op onder anderen Joseph Beuys heeft gehad. Beuys beschouwde Mataré als zijn belangrijkste leermeester.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden