Beeldboef

Weet u nog, Boudewijn Büch. Die kon ook zo verschrikkelijk jokken. Dat-ie een zoontje had dat was overleden, dat-ie Duits had gestudeerd. Dat-ie zus, dat-ie zo. Pas na zijn dood kwam het allemaal uit. Ik herinner me nog de verslagenheid in zijn fanclub, op wier zendbrief ik was geabonneerd: hij had ze jarenlang allemaal in het ootje genomen. Lastig hoor, zo’n serieleugenaar; ook als ze per ongeluk de waarheid spreken, ergens tussen al die leugens door, liegen ze nog. Pseudologica fantastica heet het verschijnsel: je fantaseert je leven bij elkaar en ontkent de ene leugen met de volgende leugen. Maar Boudewijn had geen Peter R. de Vries achter zich aan, geen moderne Stasi-burger die uit naam van het recht zijn huis van microfoontjes had voorzien en zijn telefoon afluisterde. Dat ging zo toen nog niet. Andere tijden, andere zeden, dat kun je gek genoeg zes jaar na Büchs dood al zeggen. Zeven miljoen mensen aan de buis om de zogenaamde waarheid te horen of liever gezegd te zien. Ik zag een soort Boudewijn Büch, dom en slim tegelijk, in prima leugenvorm, gesteund door een jointje, een jongen van een jaar of twintig die zat te liegen of misschien ook wel niet. Ik denk dat als je duizenden andere jongens van twintig in zo’n simulatie-auto zet (want het was natuurlijk helemaal geen echte auto meer, het was een verhoorruimte geworden) je een soortgelijk beeld krijgt: koele kikkers. Maar we moeten er nog altijd aan wennen, aan de overrompelende kracht van het beeld. Opnieuw leren lezen. Je zou menen dat na de eerste live-uitzending van een terreuraanslag, 9/11, de eerste politiek-maatschappelijke moorden op tv, Pim Fortuyn en Theo van Gogh, we inmiddels wel een beetje weten waar we met dat medium aan toe zijn, maar nee, de ontmaagding van onschuldig Nederland duurt nog steeds voort. Verbaasd staan we te kijken naar de praatjes van iemand in het nauw. Het gekke is dat ook televisiemakers zélf de betekenis van zulk beeldmateriaal slecht kunnen inschatten. Ik hoorde Albert Verlinde in ’RTL Boulevard’ geschokt zeggen dat deze Joran van der Sloot toch wel een echte crimineel in de dop leek. En ook Matthijs van Nieuwkerk vond in zijn eigen ’De wereld draait door’ advocaat Spong, die het maar een gênante vertoning had gevonden, te gedistantieerd. Alsof een beeld niet kán liegen. De verstandigste opmerking kwam dit keer uit Amerika, van de bekende Amerikaanse crime watcher Greta van Susteren, die vaststelde dat het profiel van Joran van der Sloot zich bewoog tussen dat van een irritant jongetje van negentien en een moordenaar. Irritant jongetje dus tot het tegendeel bewezen is. Intussen begin ik mij wel af te vragen of we niet een verplichte inhaalcursus ’kijken naar misdaad-tv’ moeten volgen, met al die benzinestationovervallers in ’Opsporing gezocht’, wegpiraten in ’Blik op de weg’, Willem Holleeder als huisvriend en nu Joran van der Sloot als beeldboef. Met wat ons in de toekomst nog aan openbaringen op tv te wachten staat, lijkt me dat zo ongeveer in het lespakket van de middelbare school thuis te horen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden