Beeld & geluid instituut is van binnen en buiten een spectaculaire belevenis.

Zeven jaar hebben de architecten Willem Jan Neutelings en Michiel Riedijk gewerkt aan de nieuwbouw van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, dat vandaag geopend wordt door koningin Beatrix. En dan valt het niet mee om afstand te nemen. Michiel Riedijk: „Ik zie nog 101 zaken die niet af zijn of niet goed uitgevoerd en misschien wel 300 dingen die we niet goed hebben ontworpen. Maar zo gaat het altijd als een groot project klaar is. We zijn ontzettend trots op onze gebouwen, maar er zijn altijd dingen die je de volgende keer beter zou doen.”

Het Rotterdamse architectenduo Neutelings (1959) en Riedijk (1964) snelt van het ene hoogtepunt naar het andere. Werd een paar maanden geleden het Scheepvaart en Transport College in Rotterdam in gebruik genomen, dat met zijn stoere, gespierde silhouet alom de aandacht trekt, het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum is een al even spraakmakend gebouw.

De twee architecten leerden elkaar kennen op de TU Delft en richtten in 1992 een eigen bureau op, dat vooral projecten doet in Nederland en Vlaanderen. Maar hun faam reikt inmiddels tot ver over de grenzen. Ze zouden bij wijze van spreken zo aan de slag kunnen in China, maar daar hebben ze geen zin in, zegt Riedijk. „Waarom zover vliegen als er hier genoeg te doen is?”

Ze ambiëren het ook niet, omdat ze dan moeten gaan groeien. Ze houden hun bureau bewust klein, met een stuk of twintig medewerkers, die allemaal een vierdaagse werkweek hebben. Riedijk: „We vinden het belangrijk dat er tijd overblijft voor een privé-leven.” Op vrijdag is het kantoor gesloten. „Deze week werk ik wel op vrijdag, omdat ik niet kan wegblijven als de koningin ons gebouw opent. Maar ik breng ’s ochtends wel eerst de kinderen naar school en ’s middags haal ik ze ook weer op.”

Wat altijd opvalt bij Riedijk en Neutelings (die niet bij het interview aanwezig is), is dat ze in gewone huis-, tuin- en keukentaal praten en schrijven over architectuur. „Er zit een soort mystificatie in het vak die we vreselijk vinden”, zegt Riedijk. „Onze opdrachtgevers moeten van stap tot stap kunnen volgen wat we doen. Als je de dingen helder verwoordt, stel je anderen ook in staat met ideeën en kritiek te komen. Dat levert veel meer op dan wanneer we uitsluitend van onze eigen creativiteit zouden uitgaan. En uiteindelijk hebben ook de gebruikers van onze gebouwen daar baat bij.”

Ze hebben een voorkeur voor robuuste gebouwen die fungeren als bakens in de stad. Geen anorexiapatiënten, maar dikke rubensachtige sculpturen met spierballen. Als ze een opdracht krijgen, beginnen ze altijd met een stevige basisvorm (in piepschuim) en daar gaan ze dan lekker in hakken, en breken er hier en daar een stuk af. Als je daar maar lang genoeg mee doorgaat, kun je een gebouw elke uitdrukking geven die je maar wilt.

Bij het Instituut voor Beeld en Geluid, dat voor bijna de helft onder de grond is gebouwd, zit het robuuste vooral aan de binnenkant. Bezoekers kijken in een ’krater’ van 17 meter diep, waarin het archief van geluid- en beeldbanden is ondergebracht.

Spectaculair is ook de gevel van reliëfglas, vormgegeven door Jaap Drupsteen, die is bedrukt met honderden momenten uit de Nederlandse tv-historie, van ’De Fabeltjeskrant’ tot de tranen van Máxima. Van afstand lijkt het gebouw op een flikkerend tv-scherm, maar je associeert het ook met glas-in-lood.

Het liefst ontwerpen Neutelings en Riedijk grote publieke gebouwen. Mooie huizen bouwen kunnen ze ook, maar dat willen ze niet meer, omdat de woningbouw naar hun mening geregeerd wordt door ’de smaak van de makelaar’. „Het ontbreekt aan een visie op de stad en hoe mensen moeten wonen.” Ideologische keuzes gaan vóór omzet, is hun devies. Om die reden hebben ze zich ook teruggetrokken als kandidaat voor de nieuwbouw op de plek waar de Twin Towers stonden. Neutelings Riedijk behoorde tot de laatste vijf architectenbureaus.

„Ons ontwerp, een horizontaal merkteken in de skyline, gaf uitdrukking aan de aanslag die is gepleegd op de mondiale samenleving, beschaving en tolerantie. Maar gaandeweg merkten we dat men vooral een nieuwe toren wilde als symbool voor de Amerikaanse eer die geschonden was. Ik vind het nog steeds goed dat we ons teruggetrokken hebben. We gaan onze ziel niet aan de duivel verkopen, ook niet als het om zo’n prestigieuze opdracht gaat.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden